بررسی غزوات پیامبر اکرم (ص) تنها یک بازخوانی تاریخی نیست؛ بلکه ارائهی یک الگوی راهبردی و تمدنی است که میتواند برای مدیریت بحرانهای پیچیده جهان امروز (از تروریسم تا جنگهای روانی) کارکرد داشته باشد. در دنیای مدرن، گاه «جهاد» با «خشونت» یا «توان نظامی صرف» اشتباه گرفته میشود. سیره غزوات پیامبر (ص) ثابت میکند که قدرت واقعی در «اوجگیری اخلاقی» و «بازداشتن دشمن از طریق شایستگی» نهفته است.
گفتاری از سلسله مباحث نبوی را در حالی پیش رو داریم که یاد و نام یکی از درخشانترین چهرههای صدر اسلام، یعنی حضرت خدیجه کبری(س)، بیش از همیشه جان و دل را متوجه خود میسازد. بانویی که نهتنها همسر وفادار حضرت محمد(صلیاللهعلیهوآله)، بلکه پشتوانهای استوار برای رسالت الهی در دشوارترین سالهای آغازین بعثت بود و نامش با صبر، ایمان، ایثار و بصیرت در تاریخ اسلام ماندگار شده است. در آستانه سالروز رحلت این بانوی بزرگ، شایسته است بار دیگر به زندگی، منش و مجاهدتهای خاموش اما اثرگذار او بنگریم؛ مجاهدتهایی که در کنار پیامبر خدا، بهویژه در سالهای سخت محاصره در شعب ابیطالب، نقشی تعیینکننده در تثبیت پایههای دعوت اسلامی ایفا کرد.
روزهای نورانی ماه مبارک رمضان، هر روز فرصتی است برای بازخوانی بخشی از تاریخ صدر اسلام و تأملی دوباره در چهرههایی که در شکلگیری و تثبیت دعوت نبوی نقشی سرنوشتساز داشتهاند. هفتمین روز این ماه، بهانهای است برای یادکرد از شخصیتی بزرگ و تأثیرگذار که نام او با حمایت بیدریغ از پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله گره خورده است؛ شخصیتی که تاریخ اسلام بدون شناخت جایگاه و مجاهدتهای او، تصویری کامل نخواهد داشت. در میان فراز و نشیبهای آغاز بعثت، آنگاه که فشارها، تهدیدها و توطئههای مشرکان هر روز شدت میگرفت، وجود تکیهگاهی استوار برای رسول خدا نعمتی بزرگ بود. بررسی زندگی و مواضع این بزرگمرد، ما را با واقعیتهای اجتماعی آن روزگار، ظرافتهای تدبیر در دفاع از حق و نقش بیبدیل حمایت قبیلهای در پیشبرد دعوت الهی آشنا میسازد.
زندگی پیامبر اکرم(ص) پر از لحظات پربرکت و آموزنده است، اما برخی از سخنان ایشان، همچون چراغی جاودانه، مسیر هدایت انسانها را روشن میکند. یکی از این فرازهای ماندگار، توصیهای است که پیامبر(ص) بهعنوان یادگاری ارزشمند برای امت خویش به جای گذاشت: «إني تارك فيكم الثقلين: كتاب الله و عترتي». این وصیت، نه تنها تأکیدی بر اهمیت قرآن و عترت است، بلکه نشان میدهد که سعادت و نجات انسانها در تمسک همزمان به این دو سرمایه الهی نهفته است. درک عمیق این حقیقت، ما را قادر میسازد تا مسیر هدایت را بدون انحراف طی کنیم و از برکات همراهی قرآن و عترت بهرهمند گردیم.
سنگینیِ بارِ قرآن در آن است که مهمترین هدیه خدا به بشر و ارزشمندترین یادگار رحمت برای امت است. هرچه سرمایهای ارزشمندتر باشد، دزدانِ بیشتر و ماهرتری در کمین آن هستند و از این رو، حفظ نگهداری آن سرمایه، کاری دشوارتر میشود. شیطان رانده شده از درگاه الهی، تمام نیروهای خود را به کار گرفته و میگیرد؛ تا مردم، از این خوانِ احسانِ خدا در راه عبادت حضرت حق بهره نگیرند، بلکه در جهت تقرب به شیطان آن را به کار برند.