در میان کوچههای سنگفرششده شهر قدیم تعز در یمن، مسجد تاریخی «المعتبیه» همچنان چون نگینی از عصر طلایی سلسله رسولیان میدرخشد؛ بنایی که قرنها نهتنها جایگاه عبادت، بلکه مرکزی برای دانش، فرهنگ و پرورش عالمان یمنی بوده است.
در شهرهای جدید، خانهها نزدیکتر شدهاند، اما آدمها از هم دورتر. این تناقض، یکی از مهمترین نشانههای دگرگونی زندگی شهری است؛ دگرگونیای که مسجد را نیز از جایگاه تاریخیاش دور کرده است.
از کتیبههای لایه لایه مسجد جامع تا آرامگاه عارفی در دامنه کوه، سفری به اعماق تاریخ و معماری خراسان جنوبی در شهرستان قاین که نامش با اصالت گره خورده است.
جزیره جربه در جنوب شرقی تونس، با بیش از ۱۰۰ کیلومتر نوار ساحلی، ۳۶۶ مسجد، قدیمیترین کنیسه یهودیان آفریقا و قلعههای تاریخی، نهتنها مقصدی رویایی برای گردشگران است، بلکه نمادی از تنوع مذهبی، فرهنگی و میراث جهانی به شمار میرود.
در دوره ناصری چند مسجد با معماری خاص و منحصربهفرد در محله اودلاجان ساخته شد و مسجد آغابهرام در خیابان پامنار در زمره این مساجد قرار دارد. مسجدی که شهرتش را مدیون امامت جماعت آیتالله کاشانی است.
مسجد باقرالعلوم (ع) قدیمیترین مسجد محله سرتخت شهرری است که سال ۱۲۰۰ شمسی بنا شد.
در قلب شهر تاریخی خوی، مسجد «سیدالشهداء» با معماری اصیل دوره قاجار و تزئینات آجری بینظیر، همچون نگینی در میدان مرکزی شهر میدرخشد؛ بنایی که نه تنها محل عبادت بلکه یادگاری ماندگار از هنر و فرهنگ ایرانیان است و با قدمتی بیش از ۱۵۰ سال، همچنان در میان مردم خوی از محبوبیت ویژهای برخوردار است.