آیا دیر ازدواج كردن گناه نیست؟

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، برخی از پرتعدادترین سؤالاتی که توسط مردم از مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی پرسیده می شود را برای آگاهی مخاطبان ارائه می کند که امیدواریم مورد توجه قرار گیرد.

جوانی كه نمی‌تواند ازدواج كند، چگونه خود را از خطرات دور سازد؟

بنابر روایت باشگاه خبرنگاران جوان، مطمئناً غریزه جنسی از نیرومندترین غرایز در وجود انسان است كه خداوند آن را در وجود وی قرار داده و اهداف و مصالح خاصی نیز بر آن مترتب است. به خاطر وجود همین غریزه نیرومند است كه انسان گرایش به جنس مخالف می یابد و با همه مشكلاتی كه وجود دارد یا تصور می شود، به ازدواج روی می آورند و حاضرند بسیاری از سختی ها و مشكلات را به خاطر آن تحمّل كنند یا برخود هموار نمایند و از بسیاری از خواسته های خود یا خودخواهی ها بكاهند. در توضیح المسائل آمده: اگر كسی به جهت زن نداشتن به گناه می افتد، بر او واجب است ازدواج كند.

در بسیاری مواقع عدم امكان ازدواج، مشكل بودن آن از طرف خودمان است، یعنی دختران یا پسرانی كه می خواهند ازدواج كنند، سخت گیری های بی موردی دارند كه با توجه به اهمیت این مسئله باید تعدیل شده و آرزوها و خواسته ها را كمتر نمایند. بعضی از مشكلات مربوط به فرهنگ جامعه است یا از طرف پدر و مادر و خواسته های غیر منطقی كه دارند، تحمیل می شود و یا به نوعی در ذهن اشخاص القا می شود كه رفع این مسائل نیز نیاز به تلاش جوانان دارد تا زمینه های مناسب و مساعد را آماده سازند.

در هر حال جوانان هستند كه باید برای خود چاره ای بیندیشند كه آیا خویش را تسلیم گناه با همه عواقب و دور شدن از رحمت الهی كنند، یا این كه زمینه و شرایط ازدواج را فراهم آورندو یا اگر در مدتی كه این زمینه فراهم نیست، عفت و پاكدامنی را پیشه سازند، در عین حال كه به فكر ایجاد زمینه و آمادگی هستند. پیامبر اسلام فرمود: “از گروه جوانان، هر یك از شما كه قدرت ازدواج دارد، حتماً اقدام كند، زیرا بهترین وسیله است كه چشم را از نگاه های آلوده و عورت را از بی عفتی محافظت می كند”.(۱)

در عین حال قرآن مجید راه مقابله با طغیان غریزه جنسی را در صورت فراهم نبودن زمینه ازدواج، عفت پیشگی و یا خویشتن داری در امور جنسی می داند و می فرماید: “آن ها كه وسیله ازدواج ندارند، باید عفت پیشه كنند تا خداوند آنان را به فضلش بی نیاز كند”.(۲) البته این امر، نیاز به مقاومت دارد كه در روایات به عنوان جهاد اكبر مطرح شده است.

تسهیل كنترل غریزه جنسی در گرو اموری است:

۱ـ طرد افكار شیطانی: مشكل ترین مرحله رویارویی با انحراف جنسی، سالم سازی اندیشه و پرهیز از افكار شهوی است. امام علی(ع) می فرماید: “كسی كه در اطراف گناه بسیار بیندیشد، سرانجام به آن كشیده خواهد شد”.(۳)

۲ـ پر كردن اوقات فراغت با مطالعه، تفریح، مسافرت و غیره.

۳ـ كنترل چشم: نگاه راهبر دل و دام شیطان و بذر شهوت است. برای مهار غریزه جنسی باید از دیدن آن چه كه میل جنسی را تحریك می كند خودداری كرد. امام علی(ع) می فرماید: “بهترین عامل رو گردانی از شهوات، فروبستن چشم ها است”.(۴)

۴ـ عدم آمیختگی زن و مرد: همنشینی زن و مرد و همسخن شدن و خلوت كردن با یكدیگر زمینه لغزش را فراهم می كند.

۵ـ كم خوری: یكی دیگر از راه های كنترل غریزه جنسی، دوری از پرخوری است. از این رو در روایات اسلامی از روزه داری به عنوان عامل تعدیل غریزة جنسی یاد شده است.

پیامبر اكرم(ص) می فرماید: “ای جوانان، هر یك از شما قدرت ازدواج دارد، ازدواج كند و اگر قدرت ندارد روزه بگیرد، زیرا روزه گرفتن برای كنترل شهوت مفید است”.(۵)

۶ـ یكی از راه های آرام كردن طوفان غریزه جنسی در انسان، ورزش و فعالیت بدنی است، زیرا ورزش مقدار فراوانی از انرژی های بدنی و فكری انسان را به خود اختصاص می دهد و از مسایل دیگر كم می كند.

۷ـ آخرت گرایی: توجه به پاداش اخروی دربارة كسانی كه دامن خود را از گناه پاك داشته اند. امام علی(ع) می فرماید: “كسی كه به بهشت علاقه دارد، خواهش های نفس و شهوات را فراموش كند”.(۶)

۸ـ یاد مرگ: رسول خدا(ص) اصحاب خود را درباره مرگ بسیار سفارش می كرد و می فرمود: “زیاد مرگ را یاد كنید، زیرا یاد مرگ شكننده لذات نفسانی و مانع میان تو و شهوات است”.(۷)

علاوه برآنچه گفته شد باید این امور را رعایت كند:

۱- خود را از محیطها و موقعیتهای تحریك آمیز دور نگه دارد و از خلوت گزینی اجتناب ورزد؛

۲- از پوشیدن لباسهای تنگ و چسبنده خودداری ورزیده و از تماس و لمس نمودن اعضای بدن خود یادیگران شدیداً دوری گزیند؛

۳- از نگاه به نامحرم و چشم چرانی خودداری ورزد؛

۴- تخیلات و تفكرات خود را كنترل كند و بداند هر آن چه به ذهن و اندیشه اش می گذرد، خداوند به آن آگاه است و در این زمینه مسئولیت دارد و باید تنها به عقل و قوانین شرعی كه تأیید می كنند بیندیشد تا رستگار شودزیرا تخیلات و تصوّر درباره مسایل جنسی و شهوت آلود منجر به تحریك های مداوم گردیده و نیروی حیات رااز بین برده و انسان را از مسائل حقیقی و واقعی زندگی باز می دارد؛

۵- با توجه به اینكه دوران جوانی، دوران پر شور و حساس عمر به حساب می آید، شایسته است كه جوان با برنامه ریزی دقیق برای اوقات شبانه روزی به یاری كار و تلاش مداوم در زمینه های تحصیلی و علمی و مطالعاتی و كارهای ذوقی و تفریحی حداقل زمان لازم را به خوابیدن اختصاص دهد و زمانی به بستر رود كه خواب بر او مستولی شده و زود به خواب رود؛

۶ -با اشتغال به مطالعه كتب سودمند و مراجعه به كتابخانه ها در اوقات فراغت، زمینه موفقیت تحصیلی آینده خود را فراهم سازد؛

۷- در تیم ها و گروه های ورزشی شركت فعال داشته باشد و نیز در فعالیت های تربیتی، فرهنگی و مذهبی شركت كنید؛ زیرا این اشتغالات در افزایش ایمان و توفیق در ترك معاصی به وی كمك می كند.

فعالیتهای سالم و جهت دار سودمند، مقدار فراوانی از انرژی های جوان را به خود اختصاص می دهد و از تحریكهای جنسی و شهوت انگیز جلوگیری می نماید، چرا كه مبتلایان به این عادت زشت، بیشتر میل به گوشه گیری دارند. شركت در فعالیت های تربیتی و اجتماعی و گروه های قرآن در مساجد و كتاب خانه ها وتماس با افراد مؤمن و پاك در تقویت روحیه و ایمان این گونه جوانان بسیار مؤثر است؛

۸- رفت و آمد با دوستان خوب و مؤمن، نماز اول وقت، نماز با جماعت، پرهیز از دوستان و رفقای بی بند وبار و منحرف؛

۹ -قبل از خوابیدن وضو بگیرد و سوره های قل اعوذ و آیة الكرسی را بخواند؛

۱۰- اگر می تواند هفته ای یك یا دو روز را روزه بگیرد؛

۱۱- در برنامه غذایی خود دقت كند و از مداومت در مصرف بعضی از خوردنی های محرك و مقوّی وشهوت برانگیز خودداری كند؛

۱۲- تمایل ها و افكار خود را از توجه به خویشتن به سوی ازدواج و زندگی آینده معطوف سازد و بداند كه دیر یا زود ازدواج می كند و باید آمادگی كامل داشته باشد؛

۱۳- همواره با ذكر و یاد خدا اُنس و الفت داشته باشد. خداوند در آیه ۲۸سوره رعد می فرماید: آگاه باشیدكه تنها با یاد خدا قلب ها آرامش می یابد و هر كس از یاد خدا فاصله بگیرد زندگانی بر او سخت و دشوار خواهدشد. (۸)

پی‌نوشت‌ها:

۱. مكارم الاخلاق، ص ۱۰۰.

۲. نور (۲۴) آیه ۳۳.

۳. غررالحكم، ج ۵، ص ۳۲۱.

۴. همان، ج ۶، ص ۱۶۴.

۵. بحارالانوار، ج ۱۰۰، ص ۲۲۰.

انتخاب یك شوهر چه شرایطی دارد؟

چون موقع ازدواج نزدیك می شود، باید معیار انتخاب همسر را بدانیم تا آگاهانه و صحیح باشد. خلاصه این بحث به این منتهی خواهد شد كه باید به گونه ای همسر انتخاب كرد كه با یكدیگر (همشأن) و (متناسب) و به اصطلاح (كُفْو) باشند و به زبان ساده تر (با یكدیگر جور درآیند). اگر این شرط تأمین شود و این هماهنگی و تناسب تحقیق یابد، امور و مشكلات قابل حل است.

به جرأت می توان گفت بیشترین مشكلاتی كه در زندگی خانوادگی به وجود می آید، به خاطر این است كه دخترو پسر به خطا رفته و همسر متناسب خود را انتخاب نكرده اند. چه بسیار همسرانی كه به خاطر (هم سنخ نبودن) و (عدم تناسب) به تباهی و بدبختی كشیده شده اند. بسیاری ازمشكلات و اختلافاتی كه در زندگی مشترك به وجود می آید، ریشه در انتخاب غلط همسر دارد.

جوانی چه پسر و چه دختر باید فكر كند و نگوید: “فعلاً ازدواج می كنیم. اگر در آینده نتوانستیم باهم زندگی كنیم، با طلاق از هم جدا می شویم”، بلكه فكر كند: “من می خواهم همسری برگزینم كه یك عمر در كنار اوسعادتمندانه زندگی كنم”.

نكته بسیار مهم در ازدواج، (دقّت) در انتخاب و (سهولت) در ازداج باید باشد. حال به معیارها و ملاك ها وخصوصیاتی كه در انتخاب همسر باید مورد دقّت قرار گیرد و روی آنها باید حساس بود، توجه می كنیم:

۱- تدین و دینداری به معنای واقعی : این مسئله یكی از اركان مهم در انتخاب همسر است.

پای بندی كامل به اسلام و آن را با جان و دل پذیرفتن و به آن عمل كردن، از جمله شرایط مهم دو جوان است كه می خواهند ازدواج كنند. اگر یكی دیندار و دیگری بی دین یا بی توجه به مسائل دینی باشد، زندگی آن دو مقرون باخوشبختی نخواهد بود. انسان دیندار هرگز نمی تواند با همسر بی دین كنار بیاید، چون نقص بی دینی و لا ابالی گری هرگز قابل عفو و اغماض نیست.

در دستورهای اسلامی به این مسئله بسیار توجه شده است. پیامبر اكرم (ص) فرمود: “علیك بذات الدین؛ (۱) بر تو باد كه همسر دیندار بگیری”.

باز در مورد دیگری فرمود: “هر كس با زنی به خاطر ثروتش ازدواج كند، خداوند او را به حال خودش رها می كند وكسی كه به خاطر زیباییش با او ازدواج كند، در او امور ناخوشایند خواهد دید و كسی كه به خاطر دین و ایمانش با اوازدواج كند، خداوند همه آن امتیازات را برایش فراهم خواهد كرد”.(۲)

۲- اخلاق نیكو نیز از ویژگی هایی است كه باید در انتخاب همسر به آن توجه خاص كرد. البته منظور از اخلاق نیكو تنها خنده رویی و خوش خلقی نیست، بلكه صفات و اخلاق پسندیده در نظر عقل و شرع می باشد.

پیامبر(ص) در این مورد فرمود: “اذا جاءكم من ترضَوْن خُلْقَه و دینه فزّوجوه و ان لا تفعلوا تكن فتنةٌ فی الارض و فسادٌ كبیر؛ (۳) با كسی كه اخلاق و دینش مورد پسند باشد، ازدواج كنید و اگر چنین نكنید، فتنه و فساد بزرگی در زمین به وجود خواهد آمد”.

حسین بن بشار طی نامه ای به امام رضا(ع) نوشت: خواستگاری برای دخترم آمده كه بد اخلاق است.

آیا دخترم را به او بدهم؟ امام (ع) در جوابش نوشت: اگر بد اخلاق است، دخترت را به او نده. (۴)

نمونه های اخلاق خوب، خوش زبانی و خوش خُلقی و حق پذیری و لجاجت نكردن و تواضع و راستگویی و وقار و سنگینی و بردباری و صبر و حُسن ظنّ و با محبت و با عاطفه بودن و مؤدّب بودن و وفاداری و قناعت و از این قبیل صفات است.

۳- شرافت خانوادگی: در ازدواج نه تنها می خواهند دو نفر (پسر و دختر) با هم زندگی می كنند، بلكه در حقیقت دو خانواده با هم ارتباط پیدامی كنند. این نكته بسیار مهمی است كه در روایات بدان تصریح شده است.

پیامبر(ص) فرمود: “تزوّجوا فی الحجر الصالح فانّ العرق دسّاس؛ (۵) در دامن و خانواده شایسته، ازدواج كنید، زیرا نطفه (ژن ها) تأثیر می گذارند”.

۴- عقل از شرایط اساسی طرفین در ازدواج است. عقل همانند نورافكنی است كه جاده زندگی را روشن می كند و شیب و فرازها را مشخص می كند تا انسان در برابر آنها تصمیم مناسبی بگیرد.

زن و شوهر، برای اداره صحیح و تربیت فرزندانی شایسته باید به نیروی عقل و فهم مجهّز باشند. در این جا عقل به معنای زیركی و توانایی اداره خانواده است. زوجی را كه انتخاب می كنید، باید فرد باهوش و زیرك و عاقل وخوش فهم باشد.

۵- سلامتی جسمی و روحی. بعضی از بیماری های جسمی و روانی غیر قابل درمان كه تحمل آن برای همسرسخت است.

توجه نكردن به این مسئله ممكن است لطمه های سنگینی به زندگی بزند.

۶- زیبایی یكی از امتیازاتی است كه در شیرینی ازدواج و سعادت زندگی زناشویی تأثیر بسزایی دارد. زیبایی یك معیار و اندازه معین و استاندارد ندارد كه بشود افراد را با آن سنجید، بلكه به سلیقه افراد بستگی دارد؛ حتی ممكن است فردی در نظر كسی زیبا باشد و در نظر دیگری زشت. اگر انسانی قیافه ظاهری و اندام همسرش را نپسندد و او را دوست نداشته باشد، ممكن است به طور ناخواسته به او ستم و جفا كند و از او بهانه و ایراد بگیرد و زندگی را براو تلخ نماید. زیبایی همسر در حفظ و تقویت عفّت و ایمان همسرش تأثیر دارد.

پیامبر اكرم (ص) فرمود: هنگامی كه می خواهید ازدواج كنید، همان گونه كه در زیبایی صورت تحقیق می كنید، اززیبایی موی او نیز تحقیق كنید. همین طور آراستگی و زیبایی مرد بر عفّت زن می افزاید.

۷- همتایی و سنخیت و تناسب در زوجین كه به آن (كفو) می گویند و پیشتر به آن پرداختیم. تناسب بین زوجین در تمامی جوانب هر چه بیشتر باشد، زندگی بین آن دو زیباتر و سالم تر خواهد بود.

تناسب در علم و سواد و شرافت خانوادگی و دین و ایمان اخلاق و فرهنگ اجتماعی، هر چه اختلاف وناهماهنگی كمتر باشد و تناسب و كفائت بیشتر باشد، موفقیت در زندگی بیشتر است.

تذكر: وجود همه شرایط در یك فرد شاید بسیار نادر و كم باشد. گرچه در انتخاب همسر مراعات جوانب مذكورخوب و لازم است، اما شاید دقت و وسوسه زیاد در این مسائل گاهی به صلاح نباشد. بنابراین با تحقیق و دقت درموارد مذكور اگر خواستگاری به سراغ شما آمد، هر چه زودتر ازدواج كنید كه دیر شدن در این امر و دقت و وسوسه زیاد، عواقب ناخوشایندی دارد.

پی‌نوشت‌ها:

۱.وسائل الشیعه، ج ۱۴ ص ۳۰.

۲.همان، ص ۵۱.

۳.همان، ص ۵۱.

۴.بحارالانوار، ج ۱۰۰ ص ۲۳۵.

۵.علی اكبر مظاهری، جوانان، و انتخاب همسر، ص ۱۱۵ به نقل از مكارم الاخلاق.

*چرا ازدواج در اسلام به رغم شهوی بودن مقدس می‌باشد؟

 اولاً: باید بدانیم كه خداوند در دنیا نعمت هایی برای انسان ها قرار داده و آنها را برای انسان ها پاكیزه و حلال قرار داده تا استفاده نمایند. خداوند هر آنچه را كه موجب لذت انسان می شود، منع نكرده و انسان را از آن بازنداشته است. همان گونه كه در قرآن فرموده است : “قل من حرم زینة الله التی اخرج لعباده والطیبات من الرزق… ق. ” (۱)بگو (ای پیامبر) چه كسی زیبایی ها و (لذت های دنیا) را كه خداوند برای بندگان خود قرار داده و روزی پاك و طیب را حرام كرده است. بگو آن برای كسانی است كه مومن هستند.

 پس اولاً نباید نسبت به هر چیزی كه موجب لذت انسان می شود، دیدگاه منفی داشت، همان گونه كه خوردن موجب لذت انسان می شود (شهوت شكم)، اما برای حفظ و سلامتی انسان حتی گاهی واجب و لازم می شود.

ثانیاً: اگر اسلام به ازدواج اهمیت قائل شده است به خاطر جنبه شهوی آن نیست، بلكه به دلیل نتایج ارزش مندی است كه در پرتو آن به دست می آید.

ازدواج تنها برای ارضای غریزه جنسی نیست بلكه علاوه بر آن، ‌جنبه معنوی و سلامت روحی و روانی نیز دارد. ازدواج برای تولید انسان های پاك و بقای نوع، اتخاذ انیس و مونس و شریك و مشاور در زندگی است. ازدواج برای تكمیل معنویت و یاری برای رسیدن به اهداف عالی است. ازدواج برای تحكیم پیوند ها و پیمان های اجتماعی است كه این جهت ها باید مورد توجه قرار گیرد، ‌ هر چند ارضای غریزه جنسی نیز اگر به انگیزه الهی انجام گیرد، ثواب اخروی دارد و باعث می شود كه مرد و زن به گناه نیفتند و یا بر اثر فشار غریزه جنسی گرفتار عقده و ناراحتی روحی نشوند.

از نظر اسلام اهداف اساسی ازدواج عبارتند از:

۱ – رسیدن به آرامش:

در نظام الهی و فرهنگ قرآنی، هدف اصلی از ازدواج رسیدن به آرامش روان و آسایش خاطر، پیمودن طریق رشد، دستیابی به كمال انسانی و نزدیكی به ذات حق است.

تردیدی نیست كه از تنهایی به درآمدن، همسر و همراه شدن، خانواده مستقل تشكیل دادن، ارضای كشش‌های نفسانی و غرایز طبیعی و فرزند آوری از نتایج قهری ازدواج، نیز از مهم‌ترین عوامل مؤثر در آرامش روان، آسایش فكر و جان و احساس رضامندی درونی است. (۲)

قرآن كریم در معرفی فلسفه ازدواج می‌فرماید: “و یكی (دیگر) از نشانه های خدا این است كه از جنس خودتان همسرانی برای شما آفرید تا در كنار آن‌ها آرامش پیدا كنید”(۳) خداوند در این آیه و آیه ۱۸۹ اعراف، ضمن آن كه حقیقت زن و مرد را یك گوهر دانسته و هیچ امتیازی از لحاظ مبدأ آفرینش بین آن‌ها قایل نشده، آرامش خاطر و روان را هدف ازدواج و زن را محور آرامش معرفی كرده است.

۲ – بقای نسل:

یكی از اهداف جانبی ازدواج، فرزند آوری و بقای نسل است.

امام سجاد(ع) وجود فرزند را از سعادت های انسان می داند(۴). امام صادق(ع) یكی از معیارهای مهم در انتخاب همسر را توان زاییدن فرزند معرفی می‌كند (۵).

۳ – پاسخ به غریزه خدا دادی:

ازدواج پاسخی است خداپسندانه به خواسته غریزی انسان؛ زیرا خداوند در وجود انسان غریزه جنسی را قرار داده است.

۴ – حفظ عفت:

از هدف مهم ازدواج، حفظ پاكدامنی زنان و مردان و جلوگیری از لغزش‌های گوناگون است، زیرا ازدواج تنها راه ارضای طبیعی تمایل جنسی است، از این رو پیامبر(ص) فرمود: “هر كس ازدواج كند، نیمی از دینش را حفظ كرده، پس باید در نیم دیگر از خدا بترسد”(۶)

از دیدگاه اسلام ترك ازدواج و مجرد زیستن نه تنها فضیلتی محسوب نمی شود بلكه به عنوان یك نقیصه و منشأ از دست دادن بركات و آثار فراوان معنوی نیزشناخته شده است.

امام صادق(ع) می فرماید: ” مردی نزد پدرم آمد. پدرم از او پرسید: آیا زن داری؟ عرض كرد: ندارم. فرمود: دوست ندارم دنیا و آن چه در دنیا است مال من باشد، ولی شبی را بدون همسر به روز آورم. دو ركعت نماز مرد زن دار بهتر از نماز شب و روز مرد عزب است. آنگاه پدرم هفت دینار به او داد و فرمود:‌با این پول ازدواج كن “.(۷)

در روایتی دیگر آمده است: زنی خدمت حضرت باقر(ع) رسید و عرض كرد كه میل و رغبتم را برای ازدواج از دست داده ام! حضرت فرمود: چرا؟ عرض كرد: می خواهم از این جهت كسب فضیلت كنم. حضرت فرمود:‌از این قصد برگرد. اگر در ازدواج نكردن فضیلت بود، ‌حضرت فاطمه (ع) از تو سزاوار تر بود. (۸) اسلام به شدت از مجرد زیستن نكوهش می كند. رسول اكرم(ص) می فرماید: “خوبان امّت من همسرداران و بدان آن عزب ها و بی همسرانند”.(۹)

حضرت وقتی شنید یكی از یارانش زن و زندگی را رها كرده، خشمگین شد و فرمود: “خداوند مرا برای رهبانیت نفرستاده بلكه مرا با دینی معتدل و آسان برانگیخته است. من روزه می گیرم، نماز می خوانم و با زنان آمیزش دارم. هر كس دین فطری مرا دوست دارد، باید به سنت و روش من عمل كند وازدواج از سنت های من است”.(۱۰)

پی‌نوشت‌ها:

۱.اعراف (۷) آیه ۳۲

۲ . غلامعلی افروز، همسران برتر تا ص ۲۴.

۳ . روم (۳۰) آیه ۲۱.

۴ . وسائل الشیعه، ج ۱۵ . ص ۹۶.

۵ . همان، ج ۱۴، ص ۳۳.

۶ . سفینه البحار، ج ۱، ص ۵۶۱.

 ۷. بحارالانوار، ‌ج ۱۰۰، ص ۲۱۷.

 ۸. سفینه البحار، ج ۱، ص ۵۶۱.

 ۹. بحارالانوار، ج ۱۰۰، ص ۲۲۱.

 ۱۰. وسائل الشیعه، ‌ج ۱۴، ‌ص ۷۴.

منبع:مهر