آزمون‌های روان‌شناختی پیش از ازدواج می‌توانند به شناخت بهتر ویژگی‌های شخصیتی و بررسی تناسب میان دختر و پسر کمک کنند، اما نتایج آنها به‌تنهایی برای تأیید یا رد یک ازدواج کافی نیست. همان‌طور که آزمایش‌های پزشکی بدون معاینه و تشخیص پزشک مبنای قطعی درمان قرار نمی‌گیرند، تست‌های ازدواج نیز زمانی ارزشمند خواهند بود که در کنار ارزیابی تخصصی، گفت‌وگوی دقیق و بررسی شرایط واقعی زندگی زوجین تفسیر شوند.
آیت‌الله مکارم شیرازی در پاسخ به استفتائی درباره مسئولیت پرداخت هزینه‌های باقی‌مانده تحصیل دختر پس از ازدواج، به بیان حکم شرعی این موضوع پرداختند.
ممنوعیت یا محدودیت ازدواج با افراد خارج از جامعه دینی، یکی از موضوعات بحث‌برانگیز در بررسی سنت‌های حقوقی و مذهبی یهود است. این گزارش، دلایل اعتقادی و قومی مطرح‌شده برای این محدودیت‌ها را بررسی می‌کند و به تفاوت میان آموزه‌های توراتی و مقررات حقوقی ازدواج در اسرائیل می‌پردازد.
مرحوم آیت‌الله شبیری زنجانی با نقل خاطراتی از زندگی خود و خانواده‌اش، از نقشی سخن گفته که گاه بیش از آنچه تصور می‌شود در مسیر زندگی انسان اثر می‌گذارد؛ همسری که اگر همراه و هم‌فکر باشد، می‌تواند زمینه آرامش، رشد و حتی تغییر سرنوشت انسان را فراهم کند.
در بخش احکام شرعی، درباره «نگاه به نامحرم به قصد ازدواج» پرسشی مطرح شده که حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به استفتائی پیرامون «نگاه به نامحرم به قصد ازدواج» پاسخ گفته‌اند.
قرار است همسر آینده ما «بی‌نقص» باشد یا کسی که بتوانیم با او زندگی را بسازیم؟ در روزگاری که شبکه‌های اجتماعی معیارهایی مانند ظاهر، ثروت، شغل و سبک زندگی را پررنگ کرده‌اند، کارشناسان از ضرورت فاصله گرفتن جوانان از خیال‌پردازی و بازگشت به معیارهای واقعی و عقلانی ازدواج می‌گویند.
ازدواج در نگاه اسلام فقط پیوندی برای پاسخ به نیازهای طبیعی انسان نیست؛ روایتی از پیامبر اکرم(ص) آن را عاملی برای حفظ نیمی از دین معرفی می‌کند. آیت‌الله العظمی جوادی آملی نیز با تبیین این نگاه، زن و مرد را در ازدواج نه ابزار و نه موجوداتی وابسته به یکدیگر، بلکه دو همراه در مسیر فلاح و صلاح می‌داند؛ نگاهی که جایگاه خانواده را از یک قرارداد دنیوی فراتر می‌برد و آن را به بخشی از هویت دینی انسان تبدیل می‌کند.
مهریه در نگاه نخست ممکن است برای برخی تداعی‌کننده یک معامله مالی در ازدواج باشد؛ اما آیا واقعاً می‌توان آن را «قیمت زن» دانست؟ بررسی آموزه‌های قرآن و احکام اسلامی نشان می‌دهد مهریه نه بهای زن و نه هزینه دستیابی به او، بلکه حقی مالی است که در چارچوب پیمان ازدواج برای زن به رسمیت شناخته شده است؛ حقی که مالکیت آن به خود زن تعلق دارد و تعیین میزان آن نیز به معنای ارزش‌گذاری بر شخصیت و جایگاه او نیست.
هم‌کفو بودن دختر و پسری که قرار است با ازدواج، زندگی مشترکی را برای سال‌های طولانی آغاز کنند، همواره یکی از موضوعات مورد توجه خانواده‌ها در انتخاب همسر بوده است.
هر بار که خواستگار می‌آید، به جای ذوق و آرامش، اضطراب سراغش می‌آید؛ نه لزوماً به خاطر ترس از ازدواج، بلکه از ترس تکرار یک تجربه قدیمی: «نکند همسرم هم مثل خانواده‌ام مدام از من ایراد بگیرد و باز احساس کنم کافی نیستم؟» کارشناسان معتقدند کمال‌گرایی و انتقادهای مداوم والدین می‌تواند بذر احساس ناکافی‌بودن را در فرزند بکارد؛ بذری که سال‌ها بعد، حتی در مهم‌ترین تصمیم زندگی، خود را به شکل ترس از پذیرفته‌نشدن و اضطراب نشان می‌دهد.
ترس از مسئولیت، تصور محدود شدن آزادی و تغییر ارزش‌های زندگی، ازدواج را برای بخشی از جوانان به انتخابی دشوار تبدیل کرده است؛ اما آیا واقعاً تجرد می‌تواند آرامش بیشتری به همراه داشته باشد؟
داستان حضرت موسی(ع) و دختران مدین، تنها یک روایت تاریخی نیست؛ قرآن در این ماجرا از حیا و عفت دختران و جوانمردی و امانت‌داری یک جوان سخن می‌گوید؛ ویژگی‌هایی که سرانجام به یک ازدواج مبارک انجامید.
فقط پول و شغل نیست؛ تغییر معیارها و توقعات، مشکلات خانوادگی و حتی نوع نگاه به تحصیل، ازدواج جوانان را سخت‌تر کرده است.
حضرت آیت‌الله سیستانی در پاسخ به استفتائی درباره «گفت‌وگوهای دختر و پسر پیش از ازدواج و محرمیت» شرایط شرعی این نوع ارتباط را بیان کردند.
بسیاری از زنان تحصیل‌کرده پس از پایان دوران تحصیل و ورود به مسیر ازدواج و خانه‌داری، با چالشی جدی مواجه می‌شوند؛ احساسی که می‌توان آن را «از دست رفتن هویت حرفهای» نامید.
در تشریح نقش تجربه‌های دوران کودکی در انتخاب همسر، گاهی افراد به‌صورت ناخودآگاه جذب کسانی می‌شوند که ویژگی‌هایی شبیه والدینشان دارند؛ چراکه مغز انسان معمولاً به الگوهای آشنا گرایش دارد، حتی اگر این الگوها در کودکی با سردی عاطفی، پرخاشگری یا کمبود محبت همراه بوده باشند. تلاش برای جبران زخم‌های قدیمی از طریق رابطه جدید می‌تواند فرد را وارد چرخه تکرار تجربه‌های آسیب‌زای گذشته کند.
گاهی والدین با تکیه بر باورهایی که از نسل‌های گذشته به ارث رسیده و همچنین با استفاده از برچسب‌هایی درباره فرزندانشان، ناخواسته در مسیر ازدواج آنها مانع ایجاد می‌کنند. در حالی که بسیاری از این موانع نه از شرایط واقعی جوان، بلکه از چارچوب‌های ذهنی خانواده شکل می‌گیرد.
قرآن کریم ازدواج را تنها یک انتخاب فردی نمی‌داند؛ بلکه خانواده و جامعه را نیز در فراهم کردن زمینه آن مسئول می‌شمارد و همزمان به جوانانی که فعلاً امکان ازدواج ندارند، توصیه‌ای روشن برای حفظ عفت و پاکدامنی دارد.
سال‌هاست «ازدواج فامیلی» برای بسیاری از خانواده‌ها مترادف با شناخت، اعتماد و اطمینان است؛ اما آیا شناخت خانواده‌ها از یکدیگر برای ساختن یک زندگی موفق کافی است؟ این نوع ازدواج، در کنار مزایایی مانند همسانی فرهنگی و حمایت خانوادگی، می‌تواند با چالش‌هایی در زمینه مرزهای زندگی مشترک، استقلال زوجین و سلامت ژنتیکی فرزندان همراه باشد.
حضرت خدیجه (س) بانویی ثروتنمد و خیرخواه بوده که ازدواجش با پیامبر(ص) باعث بسط نقش اجتماعی و امور خیر ایشان شد.
انتخاب حضرت خدیجه (س) برای ازدواج، بیش از آن‌که انتخاب یک موقعیت اجتماعی باشد، انتخاب یک شخصیت والا بود.
در دوران آشنایی، حرفهای عاشقانه و رفتارهای محبت‌آمیز می‌توانند تصویر ایده‌آلی از طرف مقابل بسازند؛ اما برای شناخت واقعی یک شریک زندگی، باید فراتر از کلمات رفت. یک مشاور خانواده با معرفی فرمول «چهار میم» شامل مشاهده، مصاحبه، مکاشفه و مشاوره، بر اهمیت دیدن رفتار فرد در موقعیت‌های واقعی تأکید می‌کند؛ از نحوه برخورد با خانواده و فروشنده گرفته تا واکنش او هنگام عصبانیت، چرا که همین رفتارها می‌توانند نشانه‌هایی مهم از شخصیت واقعی او باشند.
در خواستگاری، یک سؤال ساده می‌تواند آینده یک زندگی مشترک را روشن‌تر کند؛ به شرطی که به جای پرسش‌های کلی، طرف مقابل را در موقعیت‌های واقعی و چالش‌برانگیز قرار دهید.
«بعد از ازدواج خودش درست می‌شود!»؛ جمله‌ای آشنا که گاهی باعث می‌شود دختران و پسران با چشم‌پوشی از تفاوت‌های جدی وارد زندگی مشترک شوند. یک روان‌شناس و زوج‌درمانگر با تأکید بر اینکه تغییرپذیری انسان با توانایی تغییر دادن دیگری فرق دارد، هشدار می‌دهد که نباید با این امید که همسر آینده را مطابق خواسته خود تغییر خواهیم داد، ازدواج کرد؛ بلکه شخصیت، رفتارهای قابل اصلاح و ارزش‌های بنیادین او باید پیش از ازدواج به‌درستی شناخته شوند.
عشق در زندگی مشترک همیشه با قرارهای رمانتیک و سفرهای دونفره زنده نمی‌ماند؛ گاهی چند دقیقه گفت‌وگو، یک آغوش کوتاه یا حتی جمع‌کردن ظرف‌ها در کنار یکدیگر می‌تواند رابطه را گرم نگه دارد. زوج‌های موفق در شب‌های معمولی و پراسترس، با هفت عادت ساده به یکدیگر نزدیک می‌مانند و اجازه نمی‌دهند خستگی و مشغله، صمیمیتشان را به حاشیه ببرد.
برگزاری مراسم عروسی در سال‌های اخیر با آسیب‌ها و رفتارهایی همراه شده که در گذشته کمتر دیده می‌شد. کارشناس خانواده یکی از عوامل این وضعیت را کمرنگ‌شدن نقش بزرگ‌ترهای خانواده می‌داند.
پرسش کلیدی اینجاست: آیا بشر می‌تواند میان چند همسر، عدالتِ کامل برقرار کند؟ پاسخ را خود قرآن در آیهٔ ۱۲۹ نساء می‌دهد: «وَلَنْ تَسْتَطِیعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَیْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ» (هرگز نمی‌توانید میان زنان به عدالت رفتار کنید، هرچند حریص باشید). بنابراین، از نگاه قرآنی، عدالتِ کامل میان همسران، امری محال یا دست‌کم بسیار دشوار است. وقتی خودِ خداوند می‌فرماید تحققِ این شرط ناممکن است، پس «خوف از عدم عدل» نه یک احتمالِ دور، که یک واقعیتِ همیشگی است. در نتیجه، حکمِ نهایی و «أَدْنَیٰ أَلَّا تَعُولُوا» (نزدیک‌تر به نکردنِ ستم)، همان تک‌همسری خواهد بود.
اسلام همواره بر شناخت، تحقیق و انتخاب آگاهانه همسر به عنوان یکی از مهم‌ترین پایه‌های تشکیل خانواده تأکید کرده است. در کنار این توصیه‌ها، یافته‌های روان‌شناسی نیز نشان می‌دهد تجربه‌های عاطفی دوران کودکی و سبک دلبستگی افراد، نقشی مهم در انتخاب شریک زندگی و کیفیت روابط زناشویی دارد. شناخت این الگوها، فرصتی برای خودشناسی، پیشگیری از تکرار انتخاب‌های نادرست و حرکت به سوی تشکیل خانواده‌ای سالم و پایدار خواهد بود.
ازدواج، یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های زندگی است و موفقیت آن تا حد زیادی به انتخاب آگاهانه همسر بستگی دارد. در آموزه‌های امام علی(ع)، معیارهایی همچون دینداری، اخلاق نیک، رشد عقلی و عاطفی، اصالت خانوادگی و هم‌کفو بودن، از مهم‌ترین ملاک‌های انتخاب همسر معرفی شده‌اند؛ معیارهایی که می‌توانند زمینه‌ساز تشکیل خانواده‌ای پایدار و آرام باشند.
تورم، تحریم و افزایش هزینه‌های زندگی، ازدواج را برای بسیاری از جوانان دشوار کرده است؛ اما آموزه‌های قرآن و سیره پیامبر(ص) بر آسان‌گیری در ازدواج تأکید دارند. حذف تشریفات پرهزینه و بازگشت به سنت‌های اصیل، می‌تواند راه تشکیل خانواده را هموارتر کند.