به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، «مظلومِ صابر» فردی است که از حق خود آگاه است و برای دستیابی به آن تلاش میکند، اما در عین حال اجازه نمیدهد رنج و ستم، ایمان او را تضعیف کند یا نگاه توحیدیاش به خداوند را خدشهدار سازد.
بنابر روایت حوزه، امام زینالعابدین(ع) در دعای چهاردهم صحیفه سجادیه، خطاب به خداوند متعال چنین عرضه میدارد:
«اَللَّهُمَّ وَ إِنْ کَانَتِ الْخِیَرَةُ لِی عِنْدَکَ فِی تَأْخِیرِ الْأَخْذِ لِی وَ تَرْکِ الاِنْتِقَامِ مِمَّنْ ظَلَمَنِی إِلَی یَوْمِ الْفَصْلِ وَ مَجْمَعِ الْخَصْمِ،
ای خداوند، اگر خیر من در آن است که گرفتن حقّ من و انتقام من از آن کس که بر من ستم روا داشته است تا روز جدایی حق از باطل، و روزی که مدّعیان – برای داوری در یکجا – گرد آیند به تأخیر افتد،
فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَیِّدْنِی مِنْکَ بِنِیَّةٍ صَادِقَةٍ وَ صَبْرٍ دَآئِمٍ،
پس بر محمد و خاندانش درود بفرست و مرا به نیتی صادق و صبرِ دائم مدد فرما.»
شرح
گاهی انسان تصور میکند عدالت الهی زمانی محقق میشود که ظلم بلافاصله پاسخ داده شود و فرد ظالم همان لحظه به کیفر رفتار خود برسد؛ اما در نگاه توحیدی، عدالت خداوند را نمیتوان صرفاً با سرعت مجازات سنجید. خداوند از هیچ ظلمی غافل نیست و حق هیچ مظلومی را فراموش نمیکند؛ بلکه هر اتفاقی در نظام حکیمانه الهی، زمان و جایگاه خاص خود را دارد.
آنچه در این میان باید مورد توجه قرار گیرد این است که به تأخیر افتادن دادخواهی، به معنای نادیده گرفتهشدن حق انسان نیست. چهبسا خداوند در همین فاصله، شرایطی را برای رشد و آزمایش انسان و همچنین آشکارشدن حقیقت فراهم کند و در نهایت، حق را به شکلی کاملتر نمایان سازد. از این رو، مظلوم نباید تأخیر در مجازات ظالم را نشانهای از نبود عدالت الهی تلقی کند؛ چراکه عدالت خداوند فراتر از محاسبات محدود و شتابزده انسان است.
البته تأکید اسلام بر صبر، هرگز به معنای پذیرفتن ظلم، کنارگذاشتن حق یا تسلیمشدن در برابر ستم نیست. انسان مظلوم میتواند از خود دفاع کند، حق خویش را مطالبه کند و در برابر ظلم، در چارچوب حق و عدالت ایستادگی داشته باشد. نکته اساسی این است که انسان در مسیر مقابله با ظلم، خود از جاده عدالت خارج نشود و از حدود الهی عبور نکند.
صبر به این معناست که انسان در سختترین شرایط نیز اختیار خود را به خشم نسپارد و برای رسیدن به حق، خود مرتکب باطل نشود.
«مظلومِ صابر» کسی است که از یک سو حق خود را میشناسد و برای دستیابی به آن تلاش میکند و از سوی دیگر، اجازه نمیدهد ظلمی که بر او رفته، ایمان و نگاه توحیدی او به خداوند را متزلزل کند.
بر اساس این بیان نورانی امام سجاد(ع)، ممکن است انسان در برابر ظلم و بیعدالتی رنج فراوانی تحمل کند و حتی مسیر نجات و رهایی برایش طولانی و دشوار به نظر برسد؛ اما نباید از یاد ببرد که جهان بیصاحب نیست و سرنوشت انسان در اختیار قدرتی حکیم و عادل قرار دارد.
این باور به مظلوم توان میدهد که نه در برابر ستم تسلیم شود و نه به دلیل طولانیشدن انتظار برای گشایش، گرفتار ناامیدی و یأس شود. او اطمینان دارد که خداوند ناظر است، حق را میبیند و هیچ رنج و حقی در محضر او گم نخواهد شد.
از این منظر، صبر نه به معنای انفعال و سکوت در برابر ظلم، بلکه نوعی ایستادگی مؤمنانه است؛ ایستادگیای که به انسان کمک میکند در مسیر مطالبه عدالت، ایمان و آرامش خود را نیز حفظ کند.