امام سجاد(ع) در دعای ۳۲ صحیفه سجادیه، از خداوند میخواهد همانگونه که در دنیا با عفو و فضل خود پرده بر گناهان و خطاهای انسان کشیده است، در قیامت نیز او را از رسوایی در برابر فرشتگان، پیامبران، شهدا، صالحان و نزدیکانش حفظ کند؛ دعایی عمیق که انسان را به یاد «پردهپوشی خداوند» و ارزش حفظ آبروی دیگران میاندازد.
«زیارت امینالله» تنها سلامی بر امیرالمؤمنین(ع) نیست؛ مناجاتی عمیق برای آرام شدن دل در برابر تقدیر الهی، رضایت به قضای خدا، شوق دیدار پروردگار و پیوند با اولیای الهی است. این زیارت که از امام سجاد(ع) نقل شده، از زیارتهای معتبر و پرفضیلتی است که در منابع شیعه جایگاهی ویژه دارد و میتوان آن را در کنار مزار امیرالمؤمنین(ع) و دیگر ائمه(ع) زمزمه کرد.
در دعای بیستوسوم صحیفه سجادیه، امام سجاد(ع) عافیت را تنها سلامت جسم نمیداند؛ بلکه از خداوند سلامت دین، امنیت، بصیرت دل، توان بندگی، حفظ خانواده و دوری از شرّ انسانها و شیاطین را طلب میکند؛ دعایی که یادآور میشود یکی از بزرگترین نعمتهای زندگی، برخورداری از عافیت و توان شکرگزاری برای آن است.
آیتالله محسن مجتهد شبستری با تشریح بخشی از دعای کمیل، سه عامل اصلی نزول بلا را از نگاه امام سجاد(ع) برشمرد و گفت: معصیت آگاهانه، تجاوز به حقوق دیگران و تمسخر مردم از گناهانی هستند که آثار و پیامدهای آن در زندگی فردی و اجتماعی آشکار میشود و میتواند زمینهساز نزول بلا و سلب برکات الهی باشد.
گاهی یک جمله از دعا، مسیر زندگی انسان را تغییر میدهد. دعاهای صحیفه سجادیه؛ فرازهایی سرشار از طلب رحمت، مغفرت، هدایت، آرامش و حسن عاقبت که خواندن و زمزمه روزانه آنها توصیه میشود.
چه کسی پیکر مطهر امام حسین(ع) را به خاک سپرد؛ امام سجاد(ع) یا قبیله بنیاسد؟ این پرسش از دیرباز یکی از مباحث مهم تاریخ عاشورا بوده است. با دقت در روایات اهلبیت(ع) و گزارشهای تاریخی روشن میشود که نهتنها میان این دو روایت تعارضی وجود ندارد، بلکه هر یک بخشی از حقیقت این واقعه را بازگو میکنند؛ حقیقتی که جلوهای از جایگاه ویژه امامت و کرامت الهی را به نمایش میگذارد.
دعای بیستوچهارم صحیفه سجادیه، یکی از زیباترین و عمیقترین دعاهای منقول از امام سجاد(ع) در حق پدر و مادر است؛ دعایی که اوج ادب، محبت، قدردانی و درخواست رحمت الهی برای والدین را به تصویر میکشد. این مناجات نورانی، الگویی ماندگار برای همه فرزندان است تا بیاموزند چگونه با دعا، احترام و نیکی، حق پدر و مادر را ادا کنند. در ادامه، متن کامل این دعا به همراه ترجمه فارسی آن را میخوانید.
صلوات ناریه از آن امام سجاد (ع) بوده است. ایشان این صلوات را هر روز تکرار میکردند و از جمله ذکرهای بسیار مجرب و در برآورده شدن حاجت بسیار مؤثر است.
امام سجّاد(ع) در پاسخ شخصی که از ایشان پرسید چه کسی در کربلا پیروز شد؟ فرمودند: «زمانی که وقت نماز شد، اذان و اقامه بگو، پیروز را میشناسی». مفهوم کلام ایشان این است که سؤال کننده خیال کرده در کربلا نبرد برای حکومت بود؛ در حالی که نزاع برای مکتب بود. لذا بنی امیّه طرفدار مکتب جاهلیّت و بنی هاشم و خاندان پیامبر(ص) خواستار مکتب توحید بودند؛ اکنون باید دید کدام مکتب حاکم است؟ آیا مکتب آنها یا مکتب ما؟ هنگام گفتن اذان و اقامه است که میتوان فهمید که غلبه کننده، پیامبر(ص) و خاندان او هستند.
دعای ۴۹ صحیفه سجادیه امام سجاد (ع) برای دفع شر دشمنان و ردّ فشارهای آنان است.
دعای باران امام سجاد(ع)، روایتگر تداوم آیینی کهن در صحیفه سجادیه است که در نسخههای خطی کتابخانه و موزه ملی ملک، موقوفه فرهنگی آستان قدس رضوی نیز تبلور یافته است.
امام سجاد با تبیین قرآنمحور، 70 سال تبلیغات مسموم امویان را خنثی کرد.
پس از بازگشت کاروان اسرای کربلا به مدینه، امام سجاد (ع) در پاسخ به پرسشی درباره سرنوشت یاران و خاندان امام حسین (ع)، با طرح پرسشی بنیادین، فلسفه وجودی قیام عاشورا را تبیین کردند.
یکی از موضوعات اساسی در خانواده، موضوع سازگاری و مدارا است که باعث انسجام و قوام بیشتر خانواده میشود. در نتیجه سبب افزایش طول عمر و سلامتی اعضا و رضایت در بین افراد خانواده می شود.
در فراز هشتم دعای امام سجاد علیهالسلام، ماه رمضان فرصتی برای آگاهی از اوقات نماز و خلوص نیت در بندگی معرفی شده است.
حجتالاسلام هادی سروش در یادداشتی بررسی کرده است که دینداری جامعه فراتر از حضور در مراسم مذهبی است و باید با سه معیار «قول حق»، «حکم به عدل» و «وفای به عهد» سنجیده شود. او تأکید دارد، حتی اگر مراسم مذهبی رونق داشته باشد، فقدان صداقت، عدالت و تعهد، نشاندهنده فاصله جامعه از معیارهای حقیقی دین است.
یکی از اوصاف برجسته امام سجاد«علیهالسلام» انس با قرآن کریم و بهرهگیری از آن در کلام، اعمال و منطبق بودن رفتار ایشان بر مضامین و مفاهیم قرآن بوده است.
زندگی امام سجاد (علیهالسّلام) یکی از مهمترین نقطههای عطف در تاریخ اسلام است. دورانی که به واقع یک پیچ تاریخی بزرگی به شمار میرفت. شناخت این دوران و آثار این امام عزیز یکی از مهمترین وظایف شیعیان است. یکی از آثار امام سجاد (علیهالسّلام) در این دوران، صحیفه مبارکه سجادیه است.
کیسانیه نخستین فرقه منشعب از شیعه پس از واقعه کربلا بود که با محوریت محمد بن حنفیه و بهدنبال قیام مختار ثقفی شکل گرفت. این جریان ریشه در تحولات سیاسی و مذهبی آن دوران داشت و نقطه آغاز اختلافات شیعی درباره امامت شد.
دعا، نردبان تقرب به سوى خداى سبحان و نهر همیشه جارى شستشو دهنده گناهان آدمیان است. دعا ارتباط آگاهانه، خالصانه و خاشعانه با پروردگار است. دعا قبل از آن که ابزار زندگى باشد، ابزار بندگى است و بیش از آن که خواهش تن را ادا کند، حاجت دل را روا میکند و برتر از آن که سفره نان را فراخى بخشد، گوهر جان را فربه میکند.
شیخ حسین انصاریان گفت: در قرآن و سیره اهلبیت (ع) تأکید شده است که انسان برای ارزیابی و اصلاح زندگی و رفتار خویش تنها نباید به معیارهای شخصی یا مادی اکتفا کند.
شاید همینجاست که روز خبرنگار، از یک مناسبت تقویمی فراتر میرود و فرصتی برای بازاندیشی میشود. این بار اما، میخواهیم به ریشههای خبرنگاری در باورهای دینیمان نگاه کنیم. به قرآن، که کتاب خبرهای راست است. به پیامبرانی که خبرنگاران وحی بودند و به بزرگزنان و مردانی چون حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) که با زبان و اشک و خطابه، حقیقتی را روایت کردند که قدرتِ روزگار میخواست آن را دفن کند.
شیخ حسین انصاریان گفت:جامعه اگر از آفت غیبت و بدزبانی پاک نشود، نباید انتظار نزول رحمت خدا،یا نعمتهایی مانند باران را داشته باشد، چون بنا به روایات امام علی (ع) هر گناهی دری از رحمت الهی را میبندد.
ششمین مناجات امام سجاد علیه السلام که در شمار پانزده مناجات خود ایراد فرموده اند، مناجات شاکرین است و ما مبتنی بر روش معهود خود که در آغاز بحث واژه و عنوان کلیدی مناجات ها را مورد بحث و بررسی قرار می دادیم، در آغاز بحث از این مناجات نیز درباره مفهوم «شکر» سخن می گوییم.
اگر کسی بداند که «هر انتخاب و یا تکیهگاهی که عطر و رنگ الهی به خود نگرفته باشد، روزی به دشمنی با او خواهد پرداخت»، تمام توجه، تمایلات، احساسات و انتخابهایش را متوجه خداوند متعال میکند و هرگز تکیهگاه و پناهی غیر از خدا برنمیگزیند.
طاووسی مسرور گفت: مرحوم علامه عاملی تصریح میکند امام سجاد علیهالسلام شیعه را از صفر بنا کرد و مجدداً بازسازی نمود؛ به تعبیر ایشان، ساختمانی کاملاً تخریبشده را از نو احیا کرد.
امام زین العابدین، علی بن الحسین (ع)، معروف به امام سجاد (ع)، چهارمین امام شیعیان، در سال ۹۵ هجری قمری به دستور ولید بن عبدالملک، خلیفه اموی، مسموم و به شهادت رسید. دوران امامت ایشان مقارن با یکی از سختترین دورههای تاریخ اسلام بود، چرا که پس از واقعه عاشورا (۶۱ هجری قمری)، حکومت اموی به سرکوب شیعیان و تحریف مفاهیم اسلامی پرداخت.
شیخ حسین انصاریان گفت: اسارت واقعی متعلق به دشمنان اهل بیت (ع) بود که اسیر هواهای نفسانی و مطامع دنیوی بودند؛ اما امامان آزادگان حقیقی تاریخ جهاناند.
پس از عاشورا امام سجاد(ع) بار سنگین امامت و رسالت روشنگری را بر دوش کشید و با دعا در برابر ستم ایستاد و در نهایت در غربت مدینه به شهادت رسید.
حادثه کربلا بزرگترین مدرسهی درس آموزی بشر است که به هر صحنه از این واقعه عظیم بنگریم شاهد شگفتیهای فراوانی خواهیم بود.