رابطه گناه و بلا در متون دینی، تنها بحثی درباره رفتارهای فردی نیست؛ این موضوع با مسئولیت اجتماعی و نحوه مواجهه انسان‌ها با ظلم و رنج دیگران نیز ارتباط دارد. در روایتی از امام سجاد(ع)، ترک یاری گرفتاران، حمایت نکردن از مظلومان و تضییع امر به معروف و نهی از منکر از عوامل نزول بلا دانسته شده است؛ آموزه‌ای که در تبیین آن باید میان نگاه دینی به حوادث و ضرورت شناخت علل طبیعی و علمی آنها تمایز قائل شد.
گاهی نخستین گام برای رهایی، پذیرفتن خطا و اعتراف به لغزش‌های خویش است؛ مفهومی عمیق که در مناجات‌های امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه جلوه‌ای ویژه دارد. این اثر ارزشمند با زبانی سرشار از ادب و عرفان، انسان را به بازنگری در کردار خود، توبه و حرکت در مسیر کمال و رستگاری فرامی‌خواند.
آیا تأخیر در مجازات ظالم به معنای فراموش‌شدن حق مظلوم است؟ دعای چهاردهم صحیفه سجادیه پاسخی متفاوت به این پرسش ارائه می‌کند؛ پاسخی که صبر را نه به معنای تسلیم در برابر ظلم، بلکه راهی برای حفظ ایمان، کنترل خشم و ایستادگی در مسیر عدالت می‌داند. در این نگاه، «مظلومِ صابر» کسی است که حق خود را مطالبه می‌کند، اما اجازه نمی‌دهد رنج و خشم، او را از مرزهای عدالت خارج کند.
در روزگاری که زیست انسانی با داده، شبکه و الگوریتم گره خورده است، تقلیل مسئله اینترنت به یک ابزار فنی ناکارآمد خواهد بود؛ بازخوانی منظومه اخلاقی رساله حقوق امام سجاد (ع) نشان می‌دهد اگرچه این متن کهن در پی تأسیس حقوق مدرن سایبری نبوده، اما منطق بنیادین آن در پیوند میان «حق، ابزار، قدرت و مسئولیت» می‌تواند مبنایی بومی و عمیق برای بازتعریف حدود حکمرانی، صیانت از حریم خصوصی و مهار دست‌اندازی به حقوق بنیادین شهروندان در زیست‌بوم دیجیتال ایران فراهم کند.
برخلاف تصور رایج، رساله حقوق امام سجاد (ع) نه متنی با تقسیم‌بندی مدرن محیط‌زیستی است و نه می‌توان به شیوه تطبیق‌گرایی شتاب‌زده، مفهوم امروزین «حقوق طبیعت» را به آن تحمیل کرد؛ با این حال، ژرفای معرفتی این سند کهن شیعی با قرار دادن فعل و تصرف انسان در کانون مسئولیت و پاسخ‌گویی، می‌تواند چارچوبی هنجاری و بومی برای مهار بحران‌های معاصر آب، هوا، فرونشست و تالاب‌ها در ایران پیش روی سیاست‌گذاران بگذارد.
صحیفه سجادیه تنها مجموعه‌ای از دعا و مناجات نیست؛ گنجینه‌ای از آموزه‌هایی است که انسان را به بازنگری در رابطه خود با دنیا، اخلاق و خداوند دعوت می‌کند. امام سجاد(ع) در یکی از فرازهای این صحیفه، از خداوند می‌خواهد دل و جانش را از وابستگی به دنیا برهاند و رغبت او را به سوی آنچه نزد پروردگار است سوق دهد؛ مسیری که مقصد آن، پاکی دل، رشد معنوی و شوق دیدار خداوند است.
از خدا و پیامبر(ص) تا نفس، اعضای بدن و پدر و مادر؛ انسان در برابر چه کسانی مسئول است و کدام حق‌ها را بیشتر فراموش می‌کنیم؟
امام سجاد(ع) در دعای ۳۲ صحیفه سجادیه، از خداوند می‌خواهد همان‌گونه که در دنیا با عفو و فضل خود پرده بر گناهان و خطاهای انسان کشیده است، در قیامت نیز او را از رسوایی در برابر فرشتگان، پیامبران، شهدا، صالحان و نزدیکانش حفظ کند؛ دعایی عمیق که انسان را به یاد «پرده‌پوشی خداوند» و ارزش حفظ آبروی دیگران می‌اندازد.
«زیارت امین‌الله» تنها سلامی بر امیرالمؤمنین(ع) نیست؛ مناجاتی عمیق برای آرام شدن دل در برابر تقدیر الهی، رضایت به قضای خدا، شوق دیدار پروردگار و پیوند با اولیای الهی است. این زیارت که از امام سجاد(ع) نقل شده، از زیارت‌های معتبر و پرفضیلتی است که در منابع شیعه جایگاهی ویژه دارد و می‌توان آن را در کنار مزار امیرالمؤمنین(ع) و دیگر ائمه(ع) زمزمه کرد.
در دعای بیست‌وسوم صحیفه سجادیه، امام سجاد(ع) عافیت را تنها سلامت جسم نمی‌داند؛ بلکه از خداوند سلامت دین، امنیت، بصیرت دل، توان بندگی، حفظ خانواده و دوری از شرّ انسان‌ها و شیاطین را طلب می‌کند؛ دعایی که یادآور می‌شود یکی از بزرگ‌ترین نعمت‌های زندگی، برخورداری از عافیت و توان شکرگزاری برای آن است.
آیت‌الله محسن مجتهد شبستری با تشریح بخشی از دعای کمیل، سه عامل اصلی نزول بلا را از نگاه امام سجاد(ع) برشمرد و گفت: معصیت آگاهانه، تجاوز به حقوق دیگران و تمسخر مردم از گناهانی هستند که آثار و پیامدهای آن در زندگی فردی و اجتماعی آشکار می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز نزول بلا و سلب برکات الهی باشد.
گاهی یک جمله از دعا، مسیر زندگی انسان را تغییر می‌دهد. دعاهای صحیفه سجادیه؛ فرازهایی سرشار از طلب رحمت، مغفرت، هدایت، آرامش و حسن عاقبت که خواندن و زمزمه روزانه آنها توصیه می‌شود.
چه کسی پیکر مطهر امام حسین(ع) را به خاک سپرد؛ امام سجاد(ع) یا قبیله بنی‌اسد؟ این پرسش از دیرباز یکی از مباحث مهم تاریخ عاشورا بوده است. با دقت در روایات اهل‌بیت(ع) و گزارش‌های تاریخی روشن می‌شود که نه‌تنها میان این دو روایت تعارضی وجود ندارد، بلکه هر یک بخشی از حقیقت این واقعه را بازگو می‌کنند؛ حقیقتی که جلوه‌ای از جایگاه ویژه امامت و کرامت الهی را به نمایش می‌گذارد.
دعای بیست‌وچهارم صحیفه سجادیه، یکی از زیباترین و عمیق‌ترین دعاهای منقول از امام سجاد(ع) در حق پدر و مادر است؛ دعایی که اوج ادب، محبت، قدردانی و درخواست رحمت الهی برای والدین را به تصویر می‌کشد. این مناجات نورانی، الگویی ماندگار برای همه فرزندان است تا بیاموزند چگونه با دعا، احترام و نیکی، حق پدر و مادر را ادا کنند. در ادامه، متن کامل این دعا به همراه ترجمه فارسی آن را می‌خوانید.
صلوات ناریه از آن امام سجاد (ع) بوده است. ایشان این صلوات را هر روز تکرار می‌کردند و از جمله ذکر‌های بسیار مجرب و در برآورده شدن حاجت بسیار مؤثر است.
امام سجّاد(ع) در پاسخ شخصی که از ایشان پرسید چه کسی در کربلا پیروز شد؟ فرمودند: «زمانی که وقت نماز شد، اذان و اقامه بگو، پیروز را می‌شناسی». مفهوم کلام ایشان این است که سؤال کننده خیال کرده در کربلا نبرد برای حکومت بود؛ در حالی که نزاع برای مکتب بود. لذا بنی امیّه طرفدار مکتب جاهلیّت و بنی هاشم و خاندان پیامبر(ص) خواستار مکتب توحید بودند؛ اکنون باید دید کدام مکتب حاکم است؟ آیا مکتب آنها یا مکتب ما؟ هنگام گفتن اذان و اقامه است که می‌توان فهمید که غلبه کننده، پیامبر(ص) و خاندان او هستند.
دعای ۴۹ صحیفه سجادیه امام سجاد (ع) برای دفع شر دشمنان و ردّ فشارهای آنان است.
دعای باران امام سجاد(ع)، روایتگر تداوم آیینی کهن در صحیفه سجادیه است که در نسخه‌های خطی کتابخانه و موزه ملی ملک، موقوفه فرهنگی آستان قدس رضوی نیز تبلور یافته است.
امام سجاد با تبیین قرآن‌محور، 70 سال تبلیغات مسموم امویان را خنثی کرد.
پس از بازگشت کاروان اسرای کربلا به مدینه، امام سجاد (ع) در پاسخ به پرسشی درباره سرنوشت یاران و خاندان امام حسین (ع)، با طرح پرسشی بنیادین، فلسفه وجودی قیام عاشورا را تبیین کردند.
یکی از موضوعات اساسی در خانواده، موضوع سازگاری و مدارا است که باعث انسجام و قوام بیشتر خانواده می‌شود. در نتیجه سبب افزایش طول عمر و سلامتی اعضا و رضایت در بین افراد خانواده می شود.
در فراز هشتم دعای امام سجاد علیه‌السلام، ماه رمضان فرصتی برای آگاهی از اوقات نماز و خلوص نیت در بندگی معرفی شده است.
حجت‌الاسلام هادی سروش در یادداشتی بررسی کرده است که دینداری جامعه فراتر از حضور در مراسم مذهبی است و باید با سه معیار «قول حق»، «حکم به عدل» و «وفای به عهد» سنجیده شود. او تأکید دارد، حتی اگر مراسم مذهبی رونق داشته باشد، فقدان صداقت، عدالت و تعهد، نشان‌دهنده فاصله جامعه از معیارهای حقیقی دین است.
یکی از اوصاف برجسته امام سجاد«علیه‌السلام» انس با قرآن کریم و بهره‌گیری از آن در کلام، اعمال و منطبق بودن رفتار ایشان بر مضامین و مفاهیم قرآن بوده است.
زندگی امام سجاد (علیه‌السّلام) یکی از مهم‌ترین نقطه‌های عطف در تاریخ اسلام است. دورانی که به واقع یک پیچ تاریخی بزرگی به شمار می‌رفت. شناخت این دوران و آثار این امام عزیز یکی از مهم‌ترین وظایف شیعیان است. یکی از آثار امام سجاد (علیه‌السّلام) در این دوران، صحیفه مبارکه سجادیه است.
کیسانیه نخستین فرقه منشعب از شیعه پس از واقعه کربلا بود که با محوریت محمد بن حنفیه و به‌دنبال قیام مختار ثقفی شکل گرفت. این جریان ریشه در تحولات سیاسی و مذهبی آن دوران داشت و نقطه آغاز اختلافات شیعی درباره امامت شد.
دعا، نردبان تقرب به سوى خداى سبحان و نهر همیشه جارى شستشو دهنده گناهان آدمیان است. دعا ارتباط آگاهانه، خالصانه و خاشعانه با پروردگار است. دعا قبل از آن که ابزار زندگى باشد، ابزار بندگى است و بیش از آن که خواهش تن را ادا کند، حاجت دل را روا می‌کند و برتر از آن که سفره نان را فراخى بخشد، گوهر جان را فربه می‌کند.
شیخ حسین انصاریان گفت: در قرآن و سیره اهل‌بیت (ع) تأکید شده است که انسان برای ارزیابی و اصلاح زندگی و رفتار خویش تنها نباید به معیارهای شخصی یا مادی اکتفا کند.
شاید همین‌جاست که روز خبرنگار، از یک مناسبت تقویمی فراتر می‌رود و فرصتی برای بازاندیشی می‌شود. این بار اما، می‌خواهیم به ریشه‌های خبرنگاری در باورهای دینی‌مان نگاه کنیم. به قرآن، که کتاب خبرهای راست است. به پیامبرانی که خبرنگاران وحی بودند و به بزرگ‌زنان و مردانی چون حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) که با زبان و اشک و خطابه، حقیقتی را روایت کردند که قدرتِ روزگار می‌خواست آن را دفن کند.
شیخ حسین انصاریان گفت:جامعه اگر از آفت غیبت و بدزبانی پاک نشود، نباید انتظار نزول رحمت خدا،یا نعمت‌هایی مانند باران را داشته باشد، چون بنا به روایات امام علی (ع) هر گناهی دری از رحمت الهی را می‌بندد.