پیامبر(ص) درباره رفتار با فرزندان چه توصیه‌ای داشتند؟

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در نگاه پیامبر اکرم(ص)، تربیت فرزند تنها به آموزش و تأدیب محدود نمی‌شود، بلکه محبت، ایجاد شادی، همدلی با کودک، توجه به نیازهای عاطفی، گذشت از خطاها و رفتار عادلانه میان فرزندان، بخش مهمی از مسئولیت والدین را تشکیل می‌دهد. مجموعه‌ای از سخنان رسول خدا(ص) نشان می‌دهد که ایشان بر شکل‌گیری رابطه‌ای همراه با مهر و احترام میان والدین و فرزندان تأکید داشته و حتی سلام کردن به کودکان و هم‌سطح شدن با آنان در رفتار را به عنوان بخشی از سیره خود مورد توجه قرار داده‌اند. در این نگاه، والدین نه تنها مسئول آموزش و تربیت فرزندان هستند، بلکه باید با محبت و همراهی، زمینه رشد اخلاقی و معنوی آنان را نیز فراهم کنند.

بنابر روایت شفقنا، در ادامه برخی از احادیثی را که از منابع مختلف درباره منش و سیره پیامبر اکرم(ص) در برخورد با کودکان و فرزندان نقل شده است، مرور می‌کنیم:

پیامبر صلی الله علیه و آله: رَحِمَ اللّهُ عَبْدًا أَعانَ وَلَدَهُ عَلى بِرِّهِ بِالاْءِحْسانِ إِلَیْهِ وَالتَّأَلُّفِ لَهُ وَتَعْلیمِهِ وَتَأْدیبِهِ. [مستدرک الوسائل، ج ۱۵ ، ص ۱۶۹.]پیامبر صلی الله علیه و آله: مِهر خداوندى از آنِ بنده اى باد که فرزند خود را با نیکى کردن به وى و دَمسازى با او و آموزش و ادب کردن وى، در نیکو شدنش یارى دهد.

از پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: مَنْ قَبَّلَ وَلَدَهُ کَتَبَ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ حَسَنَهً وَمَنْ فَرَّحَهُ فَرَّحَهُ اللّه ُ یَوْمَ الْقِیامَهِ وَمَنْ عَلَّمَهُ القُرْءانَ دُعِىَ بِالْأَبَوَیْنِ فَیُکْسَیانِ حُلَّتَیْنِ یَضىءُ مِنْ نُورِهِما وُجُوهُ أَهْلِ الْجَنَّهِ. [الکافى، ج ۶، ص ۴۹.]

از پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: هر کس فرزند خود را ببوسد، خداوند بزرگ و بِشکوه براى او کار نیکى مى نویسد. و هر کس فرزند خویش را شادمان کند، خداوند نیز در روز قیامت وى را شادمان مى کند. و هرکس به فرزندش قرآن بیاموزد، آن فرزند [در روز قیامت] همراه پدر و مادرش فرا خوانده مى شود تا دو جامه بر تن آن دو بپوشند به گونه اى که چهره هاى بهشتیان از فروغشان بدرخشد.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: أَحِبُّوا الصِّبْیانَ وَارْحَمُوهُمْ… . [الکافى، ج ۶، ص ۴۹.]

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: کودکان را دوست بدارید و به آنان مهربانى کنید.

پیامبرخدا صلی الله علیه و آله نگاهشان به چند کودک افتاد و فرمودند: واى بر فرزندان آخرالزمان از دست پدرانشان! عرض شد: اى پیامبر خدا علیه السلام! آیا از دست پدران مشرکشان؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: لا، مِنْ ءابآئِهِمُ الْمُؤْمِنینَ لایُعَلِّمُونَهُمْ شَیْئًا مِنَ الْفَرآئِضِ وَ إِذا تَعَلَّمُوا أَوْلادُهُمْ مَنَعُوهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُمْ بِعَرَضٍ یَسیرٍ مِنَ الدُّنْیا فَأَنَا مِنْهُمْ بَرىءٌ وَهُمْ مِنّى بُرَ آءُ. [مستدرک الوسائل، ج ۱۵، ص ۱۶۴.]

پیامبرخدا صلی الله علیه و آله نگاهشان به چند کودک افتاد و فرمودند: واى بر فرزندان آخرالزمان از دست پدرانشان! عرض شد: اى پیامبر خدا علیه السلام! آیا از دست پدران مشرکشان؟ پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: نه، بلکه از دست پدران مؤمنشان که هیچ یک از واجبات دینى را به آنان نمى آموزند، و چون فرزندانشان، خودشان، بخواهند بیاموزند، آنان را باز مى دارند، و در برابر آن به بهره اى اندک از دنیا خرسند مى شوند. من با چنین پدرانى بیگانه ام و آنان نیز با من بیگانه اند.

پیامبر صلی الله علیه و آله: رَحِمَ اللّهُ عَبْدًا أَعانَ وَلَدَهُ عَلى بِرِّهِ بِالاْءِحْسانِ إِلَیْهِ وَالتَّأَلُّفِ لَهُ وَتَعْلیمِهِ وَتَأْدیبِهِ. [مستدرک الوسائل، ج ۱۵ ، ص ۱۶۹.]

پیامبر صلی الله علیه و آله: مِهر خداوندى از آنِ بنده اى باد که فرزند خود را با نیکى کردن به وى و دَمسازى با او و آموزش و ادب کردن وى، در نیکو شدنش یارى دهد.

پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: رَحِمَ اللّه ُ مَنْ أَعانَ وَلَدَهُ عَلى بِرِّهِ وَهُـوَ أَنْ یَعْـفُـوَ عَنْ سَیِّـئَتـِهِ وَیَدْعُوَلَهُ فیما بـَیْنَهُ وَبَیْنَ اللّه ِ. [بحارالانوار، ج ۱۰۴، ص ۹۸.]

پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: مِهر خداوندى از آنِ کسى بادکه فرزند خود را در نیکو شدنش یارى دهد، بدین گونه که از خطایش درگذرد و براى او دعا کند تا رابطه اش با خدا برقرار باشد.

پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: مَنْ کانَ عِنْدَهُ صَبِىٌّ فَلْیَتَصابَ لَهُ. [کتاب من لایحضره الفقیه، ج ۳، ص ۴۸۳.]

پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: هر کس نزدش کودکى باشد، باید با او کودکانه رفتار کند.

پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: خَمْسٌ لآأَدَعُهُنَّ حَتَّى الْمَماتِ: … وَالتـَّسْلیمُ عَلَى الصِّبـْیانِ لِتَکُونَ سُنَّهً مِنْ بَعْدى. [مکارم الاخلاق، ج ۱، ص ۲۵۱.]

پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: پنج چیز را تا هنگام مرگ رها نمى کنم که پس از من جزء آیین شوند: [یکى از آنها] سلام کردن به کودکان است.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: إِذا نَظَرَ الْوالِدُ إِلى وَلَدِهِ فَسَرَّهُ کانَ لِلْوالِدِ عِـتْـقُ نَسَمَهٍ… . [مستدرک الوسائل، ج ۱۵، ص ۱۶۹.]

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر گاه پدر به فرزند خود نگاه کند و او را خوشحال سازد، (پاداشِ) آزاد کردن بَرده اى براى پدر است.

پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: اِعْدِلُوا بَیْنَ أَوْلادِکُمْ کَما تُحِبُّونَ أَنْ یَعْدِلُوا بَیْنَکُمْ فِى الْبِرِّ وَاللُّطْفِ. [مکارم الاخلاق، ج1، ص ۴۷۳.]

پیامبرخدا صلی الله علیه و آله: میان فرزندانتان عدالت ورزید، همان گونه که شما نیز دوست مى دارید، در نیکى کردن ومِهر ورزیدن، میان خودتان عدالت ورزند.

قالَ رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله: مازادَ خُشُوعُ الْجَسَدِ عَلى ما فِى الْقَلْبِ فَهُـوَ عِنْـدَنا نِفـاقٌ. [اصول کافى، ج ۲، ص ۳۹۶.]

رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: آن مقدار خشوع جسم و بدن، که زیادتر از خشوع قلبى باشد، نزد ما «نفاق» و دورویى است