چه کسی به خدا و پیامبر(ص) نزدیک‌تر است؟ رسول اکرم(ص) در روایتی، پیش‌قدم شدن در سلام را نشانه این نزدیکی دانسته‌اند؛ رفتاری ساده که جایگاهی ارزشمند در آموزه‌های اسلامی دارد.
نام علویان در طول تاریخ اسلام با روایت‌ها و برداشت‌های متفاوتی همراه بوده است؛ از پیوند با خاندان پیامبر(ص) و تشیع اثنی‌عشری تا انتساب به جریان‌هایی چون نصیریه. اما این شباهت‌ها و تفاوت‌ها از کجا سرچشمه می‌گیرند و منابع تاریخی درباره باورهای این گروه چه می‌گویند؟ پاسخ به این پرسش، نیازمند بازخوانی انتقادی اسناد و تفکیک عنوان‌های مذهبی از یکدیگر است.
سوره‌های کافرون، نصر و مسد، با ترسیم سه مقطع معنادار از مسیر دعوت پیامبر اسلام(ص)، از پایداری بر اصول توحیدی و تحقق وعده یاری خداوند تا سرانجام دشمنی با پیامبر سخن می‌گویند؛ آیاتی که در کنار یکدیگر، روایتی از ایستادگی در برابر مخالفان، گشایش مسیر دعوت اسلامی و ضرورت فروتنی پس از پیروزی ارائه می‌کنند.
هدایت جامعه اسلامی در سیره اهل‌بیت پیامبر اکرم(ص)، تنها به تبیین آموزه‌های دینی محدود نمی‌شود، بلکه تربیت انسان‌های فضیلت‌مدار، پاسداری از اصالت دین و اصلاح مناسبات اجتماعی بر پایه عدالت و بصیرت را نیز در بر می‌گیرد. بررسی روش‌های هدایتگری امامان(ع) نشان می‌دهد که پیوند میان معرفت دینی، اخلاق فردی و مسئولیت اجتماعی، از مؤلفه‌های اساسی الگوی آنان برای ساخت جامعه‌ای آگاه، عدالت‌محور و برخوردار از کرامت انسانی بوده است.
حجت‌الاسلام حسین انصاریان، مفسر قرآن کریم، با تأکید بر اینکه برای انجام کار خیر نباید منتظر فراهم شدن امکانات بود، می‌گوید: نیکی کردن حتی با بخشیدن نصف یک خرما یا انجام کارهای ساده‌ای مانند جارو کردن مسجد و نظافت سرویس‌های بهداشتی مسجد و حسینیه امکان‌پذیر است؛ چراکه هیچ فرصتی برای خدمت و نیکوکاری نباید از دست برود.
گاهی ارزشمندترین داشته‌های زندگی، همان چیزهایی هستند که آن‌قدر به حضورشان عادت کرده‌ایم که دیگر به چشم نمی‌آیند؛ امنیت و تندرستی دو نعمتی هستند که پیامبر خدا(ص) از آنها به‌عنوان نعمت‌های ناسپاسی‌شده یاد کرده‌اند؛ نعمت‌هایی که معمولاً زمانی قدرشان را می‌دانیم که یکی از آنها در معرض خطر یا از دسترس خارج شده باشد.
بهائیت برای توجیه ادعای استمرار پیامبری، با تفکیک میان «نبوت» و «رسالت» می‌کوشد از صراحت آیه «خاتم‌النبیین» عبور کند؛ اما ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود. بررسی مبانی این فرقه نشان می‌دهد که تعریف بهائیت از مقام پیامبران، آنان را از جایگاه انسان‌های برگزیده و فرستادگان الهی فراتر برده و به تعابیری از «مظهر ذات الهی» و موجودات غیرمخلوق نزدیک می‌کند؛ رویکردی که پرسش‌های جدی درباره نسبت این آموزه‌ها با اصل توحید و خاتمیت پیامبر اسلام(ص) به وجود می‌آورد.
رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله در روایتی، آزار پدر و مادر را رفتاری با پیامدی سنگین معرفی کرده و با بیان جایگاه والای والدین، نسبت به عواقب بی‌احترامی و نافرمانی از آنان هشدار داده‌اند.
بررسی و رونمایی کتاب «برده سوم»، قصیده 200 بیتی تمیم برغوثی، شاعر نامدار جهان عرب، با حضور شاعران، مترجمان و استادان ادبیات فارسی و ادبیات عرب دانشگاه برگزار می شود.
جهاد اکبر در فرهنگ دینی تنها به معنای مبارزه‌ای درونی و کلی با نفس نیست؛ بسیاری از رفتارهای روزمره انسان، از غیبت و پرگویی گرفته تا کنترل خواسته‌های نفسانی و حفظ عفت، می‌تواند در همین میدان معنا پیدا کند. پیامبر اکرم(ص) پس از بازگشت گروهی از رزمندگان، جهاد با نفس را «جهاد اکبر» خواند؛ روایتی که درباره متن، منبع و چگونگی ارتباط آن با اخلاق و خودسازی، دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده است.
رعایت مبانی مشترک و بدیهی اندیشه، از جمله محال بودن اجتماع نقیضین، شرط اساسی هر گفت‌وگوی علمی و مسیری برای رسیدن به حقیقت است. انسان زمانی می‌تواند با بهره‌گیری درست از عقل و دوری از پیش‌داوری‌ها و آفت‌های اخلاقی همچون حسادت و لجاجت، به شناخت مبدأ هستی دست یابد.
گاهی یک بازگشت می‌تواند بیش از آنچه تصور می‌کنیم، مایه خشنودی خداوند باشد. پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله در روایتی تأمل‌برانگیز، شادی خداوند از توبه بنده را به شادی انسانی تشبیه کرده‌اند که پس از سال‌ها انتظار صاحب فرزند می‌شود یا فردی که گمشده خود را پیدا می‌کند؛ روایتی که از جایگاه توبه و امید به بازگشت در پیشگاه الهی حکایت دارد.
پژوهشی تازه با بازخوانی منابع سریانی، یونانی و عربی و همچنین بررسی شواهد باستان‌شناختی و سکه‌های واپسین دوره ساسانی، روایت رایج درباره زمان آغاز ورود اسلام به ایران را مورد بازنگری قرار داده است؛ بر اساس این پژوهش، این روند برخلاف دیدگاه مشهور که آن را به سال ۱۲ق/۶۳۳م نسبت می‌دهد، از زمان پیامبر(ص) و در سال ۷ق/۶۲۸م آغاز شده و جنگ ذی‌قار نیز به‌عنوان نخستین رویارویی اعرابِ پس از اسلام با ایرانیان مطرح شده است.
تا به حال از خود پرسیده‌اید چرا گاهی دعایی با یک دل شکسته مستجاب می‌شود، اما دعایی دیگر با وجود تکرار فراوان به نتیجه نمی‌رسد؟ پاسخ را شاید بتوان در روایتی از پیامبر اکرم(ص) جست‌وجو کرد؛ روایتی که از سه گروه خاص نام می‌برد و می‌گوید دعای آنان رد نمی‌شود: بیمار، توبه‌کننده و سخاوتمند. اما راز مشترک این سه گروه چیست و چه چیزی در حال و رفتار آنها وجود دارد که دعایشان را به اجابت نزدیک می‌کند؟
تعبیر «طبیب دوّار» در نهج‌البلاغه، تصویری متفاوت از خدمت به انسان‌ها ارائه می‌کند؛ الگویی که در آن، یاری‌رسان منتظر نمی‌ماند تا فرد گرفتار برای کمک مراجعه کند، بلکه خود به سراغ او می‌رود. استاد یساولی با اشاره به این مفهوم و با تکیه بر حکایت حضرت عیسی(ع) در مثنوی مولانا، «دوّار بودن» را به‌عنوان یک منش انسانی مطرح می‌کند؛ فرهنگی که در آن، دیدن دردهای پنهان و پیش‌قدم شدن برای گشودن گره از زندگی دیگران، بخشی از مسئولیت انسان در برابر انسان است.
پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، انتظار می‌رفت با توجه به زمینه‌سازی‌هایی که از سوی پیامبر(ص) صورت گرفته بود، امیرالمؤمنین(ع) مسئولیت اداره جامعه اسلامی را بر عهده بگیرد؛ اما در عمل، اتفاقی متفاوت رخ داد و جریان سیاسی جدیدی در سقیفه بنی‌ساعده شکل گرفت. این حادثه در نهایت موجب شد امام علی(ع) از روند اصلی تصمیم‌گیری سیاسی کنار گذاشته شود و مسیر خلافت به شکلی متفاوت ادامه پیدا کند.
دو فرزند حضرت آدم(ع) هر دو برای تقرب به خداوند قربانی کردند، اما تنها قربانی یکی از آنان پذیرفته شد؛ تفاوتی که قرآن کریم در آیه ۲۷ سوره مبارکه مائده، راز آن را در یک معیار بنیادین بیان می‌کند: «تقوا». آنجا که می‌فرماید: «إِنَّمَا یَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِینَ»؛ یعنی قبولی عمل، بیش از ظاهر آن، به شاکله و تقوای انسان وابسته است.
در نگاه پیامبر اکرم(ص) و امام علی(ع)، علم تنها وسیله‌ای برای افزایش دانسته‌ها نیست؛ بلکه چراغی برای تشخیص راه درست، رسیدن به سعادت و دور ماندن از جهل و گناه است. در احادیث فراوانی بر ضرورت دانش‌آموزی، یادگیری از کودکی، پرسیدن بدون خجالت و بهره‌گیری از دانش دیگران تأکید شده و حتی «طلب دانش» از وظایف مسلمان دانسته شده است.
اسلام برای ابعاد مختلف زندگی انسان آموزه‌هایی ارائه کرده است؛ از اخلاق و روابط اجتماعی تا سبک زندگی و سلامت. در همین چارچوب، پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: «مسافرت کنید تا تندرست باشید»؛ روایتی که بر اهمیت سفر در زندگی انسان تأکید دارد.
گاهی درست وقتی همه راه‌ها بسته به نظر می‌رسد و انسان از پیدا کردن راه چاره خسته و درمانده می‌شود، یک راه ساده برای پناه بردن به خدا پیش روی اوست؛ دو رکعت نماز پس از وضو و سپس طلب حاجت از پروردگار. آیت‌الله مجتهدی تهرانی(ره) با نقل روایاتی از پیامبر اکرم(ص) و امام صادق(ع)، بر این توصیه تأکید می‌کند و از نمازی می‌گوید که می‌تواند در لحظات گرفتاری، انسان را دوباره متوجه خدا و امید به گشایش کند.
رمان «سیمرغ کوه قاف» به قلم سیدمیثم موسویان، جدیدترین اثر از مجموعه «رمان زندگی اهل بیت(ع)» است که با دبیری کامران پارسی‌نژاد و از سوی انتشارات به‌نشر منتشر و روانه بازار کتاب شده است.
گروهی از جنیان پس از شنیدن تلاوت پیامبر(ص)، قرآن را «شگفت‌انگیز» توصیف کردند؛ اما ماجرا به همین شگفتی ختم نشد. آنان دریافتند این کلام الهی به سوی «رشد» هدایت می‌کند و همین دریافت، باورهای پیشینشان را به چالش کشید و آنها را از شرک و پناه بردن به قدرت‌های دیگر، به سوی ایمان و توحید سوق داد.
اگر مقام پیامبر اکرم (ص) کامل و بی‌نقص است، چرا از خداوند می‌خواهیم درجه او را بالاتر ببرد؟ آیا این دعا یعنی پیامبر (ص) هنوز به کمالی نرسیده و منتظر دعای ماست؟ یا حقیقت این است که در این دعا، اتفاق دیگری در حال رخ دادن است؛ اتفاقی که بیش از پیامبر، خودِ ما را به سرچشمه فیض و رحمت الهی نزدیک می‌کند؟
کشف یک نسخه کامل در کتابخانه‌ای در استانبول، روایت قدیمی درباره «مختصر طب‌النبی» را تغییر داد؛ این پژوهش نشان می‌دهد کتاب موجود، اصل اثر نیست و هنوز هویت تلخیص‌کننده آن در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.
حجاب فقط به معنای پوشاندن مو نیست؛ پشت این حکم، مجموعه‌ای از مفاهیم مانند عفاف، حفظ کرامت، امنیت و سامان یافتن روابط اجتماعی و خانوادگی قرار دارد. اما قرآن درباره پوشش زنان دقیقاً چه می‌گوید و پوشاندن مو از کجا وارد این بحث شده است؟
احترام در خانواده تنها وظیفه فرزندان نیست؛ همان‌گونه که اسلام بر نیکی و حرمت والدین تأکید دارد، پدر و مادر را نیز در برابر شخصیت، کرامت، تربیت و نیازهای عاطفی فرزندان مسئول می‌داند. در روایات اسلامی حتی نسبت به والدینی که فرزندان خود را نادرست تربیت می‌کنند و زمینه «عاق شدن» خود را فراهم می‌سازند، هشدار داده شده است.
ماجرای بنی‌نضیر از یک درخواست برای مشارکت در پرداخت خون‌بها آغاز شد، اما خیلی زود پرده از نقشه‌ای برای ترور پیامبر(ص) کنار رفت؛ توطئه‌ای که پس از آن، با ورود عبدالله بن اُبی و وعده اعزام ۲ هزار نیرو برای حمایت از یهودیان، به مقاومت بنی‌نضیر و در نهایت محاصره و اخراج آنان از مدینه انجامید.
در میان روایت‌های نقل‌شده درباره فضائل امیرالمؤمنین(ع)، حدیثی از پیامبر اکرم(ص) از جایگاه ویژه محبت علی(ع) سخن می‌گوید؛ روایتی که محبت به آن حضرت را با رستگاری گره می‌زند.
شیوه‌ای که پیامبر اکرم(ص) برای تبلیغ و رساندن پیام اسلام انتخاب کرده بود، بر پایه مسالمت و پرهیز از خشونت قرار داشت؛ روشی که متأسفانه حتی در دوران حیات آن حضرت نیز از سوی برخی مسلمانان مورد اعتراض و خدشه قرار می‌گرفت.
ثروت و فرزند در زندگی دنیا می‌توانند برای انسان پشتوانه و عامل قدرت باشند، اما زمانی که پای حساب الهی به میان می‌آید، هیچ‌یک تضمینی برای نجات انسان نیستند. آنچه در نهایت برای انسان باقی می‌ماند، ایمان و اعمال اوست.