به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، یک روانشناس با اشاره به اینکه ترس از اشتباه کردن در کودکان تا حدی طبیعی است، گفت: زمانی که این ترس شدت پیدا کند، ادامهدار شود و در زندگی روزمره کودک اختلال ایجاد کند، باید آن را جدی گرفت. اگر نگرانی از اشتباه باعث شود کودک از فعالیتهای متناسب با سن خود فاصله بگیرد و گوشهگیر شود، مراجعه به متخصص برای ارزیابی دقیقتر توصیه میشود.
بنابر روایت ایسنا، شبنم دوستی در گفتوگویی اظهار کرد: زمانی که کودک پس از انجام یک اشتباه یا خطا بهشدت ناراحت میشود یا گریه میکند، پیش از ارائه هر راهکاری، باید احساس امنیت و همدلی را به او منتقل کرد. در زمان اوج هیجان، قدرت تفکر و تصمیمگیری کودک کاهش پیدا میکند؛ بنابراین در قدم نخست باید در کنار او ماند، احساسش را پذیرفت و به آرامشدنش کمک کرد.
وی افزود: گفتن جملههایی مانند «میفهمم ناراحتی» میتواند به کودک کمک کند، اما بهتر است از عباراتی مانند «گریه نکن» استفاده نشود. پذیرفتن احساس کودک به این معنا نیست که اشتباه او را تأیید کنیم. پس از اینکه کودک آرام شد، میتوان درباره راه اصلاح رفتار با او گفتوگو کرد و از او پرسید: «به نظرت دفعه بعد چه کاری را متفاوت انجام میدهیم؟»
این روانشناس ادامه داد: کودکی که احساس کند احساساتش دیده و پذیرفته شده است، پس از فروکش کردن هیجان، آمادگی بیشتری برای فکر کردن درباره اشتباه خود و یادگیری از آن خواهد داشت.
موفقیت را فقط در «بهترین بودن» خلاصه نکنید
دوستی با اشاره به نقش محیطهای رقابتی در افزایش ترس کودکان از اشتباه، بیان کرد: نباید موفقیت را تنها با «بهترین بودن» تعریف کرد. بهتر است معیار موفقیت، پیشرفت فردی کودک باشد؛ به این معنا که عملکرد امروز او را با گذشته خودش مقایسه کنیم، نه با دیگران.
وی گفت: در زمینه درس و سایر فعالیتها نیز لازم است اهدافی متناسب با تواناییهای کودک تعیین شود. اگر قرار است از تشویق یا پاداش استفاده شود، بهتر است تلاش و پشتکار کودک مورد توجه قرار گیرد، نه اینکه تنها نتیجه نهایی ملاک باشد.
دوستی تأکید کرد: مهارت از طریق تمرین و تجربه شکل میگیرد. وقتی کودک این موضوع را درک کند، اشتباه دیگر برای او مترادف با شکست نخواهد بود، بلکه آن را بخشی طبیعی از فرآیند یادگیری میداند.
چه زمانی ترس از اشتباه به اضطراب تبدیل میشود؟
این روانشناس درباره نشانههایی که میتواند نشان دهد ترس کودک از اشتباه کردن از حالت طبیعی خارج شده و به یک مشکل اضطرابی تبدیل شده است، گفت: ترس از اشتباه در حد معمول طبیعی است، اما زمانی که شدید، مداوم و مختلکننده عملکرد کودک باشد، نیاز به توجه جدی دارد.
وی یکی از مهمترین نشانهها را «اجتناب» دانست و توضیح داد: برای مثال، ممکن است کودک از انجام فعالیتهای جدید خودداری کند یا مرتب از اطرافیان بپرسد: «درست انجام دادم؟»
دوستی ادامه داد: این اضطراب در برخی موارد میتواند با نشانههای جسمانی مانند تپش قلب، افزایش سرعت تنفس، تعریق و لرزش همراه شود و حتی تغییراتی در خواب یا اشتهای کودک ایجاد کند.
وی خاطرنشان کرد: اگر ترس از اشتباه باعث شود کودک از فعالیتهای متناسب با سن خود کنارهگیری و گوشهگیری کند، بهتر است برای ارزیابی دقیقتر شرایط او به متخصص مراجعه شود.
مرز باریک میان «نظم» و «سختگیری»
دوستی در پاسخ به این پرسش که آیا نظم و سختگیری بیش از اندازه میتواند ترس از اشتباه را در کودکان نهادینه کند، گفت: نظم و داشتن قوانین مشخص به خودی خود آسیبزا نیست؛ کودکان برای رشد مناسب به ساختار و مرزهای روشن نیاز دارند. مسئله زمانی آغاز میشود که انضباط با سختگیری افراطی، سرزنش مداوم و انتظار برای بینقص بودن همراه شود.
این روانشناس افزود: در چنین شرایطی، کودک ممکن است به این باور برسد که برای پذیرفتهشدن باید همیشه کامل و بدون اشتباه باشد. چنین نگرشی علاوه بر افزایش احتمال شکلگیری کمالگرایی، میتواند باعث شود کودک به دلیل ترس از قضاوت دیگران، از تجربه کردن موقعیتهای جدید نیز اجتناب کند.
وی با اشاره به تأثیر سختگیری افراطی بر رابطه والدین و فرزندان گفت: در این شرایط، کودک ممکن است به جای تلاش برای حل مسئله، اشتباهات خود را از ترس واکنش والدین پنهان کند.
دوستی در پایان تأکید کرد: هدف اصلی باید ایجاد «نظم همراه با امنیت عاطفی» باشد؛ محیطی که کودک در آن بداند اشتباه کردن به معنای از دست دادن محبت والدین یا طرد شدن نیست.