محبت والدین فقط ابراز یک احساس عاطفی نیست؛ بلکه یکی از پایه‌های مهم تربیت فرزندان، تقویت اعتمادبه‌نفس و افزایش تاب‌آوری آنان در برابر آسیب‌های اجتماعی است. حجت‌الاسلام والمسلمین محسن عباسی‌ولدی با تأکید بر نقش محبت و حفظ کرامت فرزندان در تربیت دینی، معتقد است رابطه عاطفی عمیق میان والدین و فرزندان می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری اعتماد، احساس امنیت و پایبندی بیشتر به ارزش‌های خانوادگی باشد؛ موضوعی که با یک پرسش ساده آغاز می‌شود: آخرین بار چه زمانی به فرزندتان گفتید «دوستت دارم»؟
آیا ممکن است دلسوزی بیش از اندازه والدین، به‌جای تربیت کودک، او را به سمت پنهان‌کاری و تظاهر سوق دهد؟ مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی با نقد تربیت مداخله‌گرانه، معتقد است شکوفایی واقعی کودک از مسیر تحمیل، نصیحت‌های مداوم و کنترل لحظه‌به‌لحظه نمی‌گذرد؛ بلکه باید موانع رشد طبیعی او را برداشت و اجازه داد فطرت کودک در فضایی امن و آزادانه مسیر خود را پیدا کند.
کودکی که از ترس اشتباه کردن از فعالیت‌های جدید دوری می‌کند، مدام می‌پرسد «درست انجام دادم؟» یا پس از کوچک‌ترین خطا به‌شدت مضطرب و ناراحت می‌شود، شاید فقط یک کودک حساس نباشد؛ یک روانشناس با اشاره به نشانه‌های هشدار این وضعیت می‌گوید ترس از اشتباه زمانی نیازمند توجه جدی است که شدید، مداوم و مختل‌کننده زندگی کودک شود و او را از تجربه کردن و فعالیت‌های متناسب با سنش بازدارد.
گاهی آنچه والدین از سر محبت برای حل مشکلات فرزندشان انجام می‌دهند، به‌جای تقویت او، وابستگی می‌سازد؛ از حل کردن یک مشکل ساده تا تذکرهای همیشگی، رفتارهایی که قرار است کمک‌کننده باشند می‌توانند فرصت استقلال و اعتمادبه‌نفس را از کودک بگیرند.
خانواده، نخستین و مهم‌ترین بستر تربیت است؛ اما اضطراب‌ها و فشارهای زندگی می‌توانند سلامت روان، روابط و حتی شیوه تربیت فرزندان را تحت تأثیر قرار دهند.
شجاعت، هم‌معنایِ بی‌باکی نیست، بلکه تبلورِ «قوت قلب» در مدیریتِ عقلانیِ ترس است. این نوشتار با تفکیکِ مراحل رشد، روش‌های کاربردیِ گذار از ترس‌های واهی و تبدیلِ مفهومِ ایمان به «توکلِ عقلانی» را تبیین می‌کند تا فرزندمان به‌جایِ تأییدخواهی، با جسارت و استواریِ ایمانی در مسیرِ زندگی گام بردارد.
تربیت دینیِ کودک، یک فرآیند دفعی و مقطعی نیست، بلکه مسیری تدریجی و مرحله‌مند است که از دوران بارداری آغاز می‌شود و تا تثبیت مبانی اعتقادی در سال‌های بعد ادامه می‌یابد. حضور آگاهانه کودک در مسجد و محیط‌های عبادی، اگر متناسب با اقتضائات هر سن طراحی شود، می‌تواند از انسّ اولیه و تجربه‌های عاطفی آغاز شده و به شکل‌گیری باورهای پایدار دینی بینجامد.
همه والدین دوست دارند فرزندشان در رفاه باشد و چیزی کم نداشته باشد؛ اما گاهی محبت و حمایت، وقتی بدون مرز و قاعده باشد، نتیجه‌ای معکوس به همراه دارد. خریدهای بی‌وقفه، برآورده کردن هر خواسته و ناتوانی در گفتن یک «نه» ساده می‌تواند کودکی را تربیت کند که به جای قدردانی، همیشه منتظر خواسته بعدی باشد. پرتوقعی فرزندان از کجا می‌آید و والدین چگونه می‌توانند بدون محروم کردن کودک از محبت، او را مسئولیت‌پذیر و قدردان تربیت کنند؟
وقتی یکی از والدین قانون می‌گذارد و دیگری پنهانی آن را دور می‌زند، کودک یاد می‌گیرد به جای رعایت قوانین، از این شکاف برای رسیدن به خواسته‌هایش سوءاستفاده کند.
در نظام تربیتی اسلامی-ایرانی، هدف نهایی تربیت، نیل به شکوفایی فطرت، دست‌یابی به کرامت انسانی و پرورش نسلی مسئولیت‌پذیر، متخلق به اخلاق حسنه و کارآمد برای جامعه است.
«چرا سلام نمی‌کنی؟» شاید برای بسیاری از والدین جمله‌ای ساده باشد، اما برای کودکی که خجالتی یا مضطرب است، می‌تواند فشار و اضطراب بیشتری ایجاد کند.
نشست تخصصی ارائه نتایج فاز سوم افکارسنجی «زیست مجازی ایرانیان» با محوریت «زیست کودکان و نوجوانان در فضای مجازی»، با حضور کارشناسان و نمایندگان دستگاه‌های فرهنگی و آموزشی کشور برگزار شد.
وقتی کودک حرف زشت می‌زند و فحش می‌دهد، چه کاری باید انجام دهیم؟ آیا بی‌تفاوت باشیم؟ آیا او را دعوا کنیم؟ چه کنیم که این کار را تکرار نکند؟
دروغگویی در کودکان همیشه نشانه بدرفتاری یا مشکل شخصیتی نیست گاهی این رفتار پاسخی به ترس از تنبیه، نیاز به جلب توجه یا حتی بخشی از روند طبیعی رشد ذهنی کودک است. موضوعی که نقش خانواده در شکل‌گیری یا اصلاح آن را پررنگ‌تر می‌کند.
جیغ و قشقرق کودکان زیر ۷ سال، برخلاف تصور عموم، لجبازی عمدی نیست؛ بلکه پیام اضطراریِ مغزِ نابالغ آن‌هاست.
بعضا والدین شاغل ناگزیرند برای نگهداری از فرزندان از خانواده خود کمک بگیرند اما به گفته یک روانشناس، برای جلوگیری از چند تربیتی شدن و یا تضاد تربیتی کودک لازم است مرز نقش‌ها و مسئولیت‌ها به‌روشنی مشخص شود؛ هرچند استفاده از تجربه پدربزرگ و مادربزرگ، در کنار حفظ مسئولیت نهایی والدین، در تصمیم‌های تربیتی، بهترین راه برای ایجاد محیطی امن، آرام و هماهنگ برای رشد کودک خواهد بود.
همه والدین دوست دارند فرزندانی شاد و پرانرژی تربیت کنند تا در سنین بزرگسالی در برابر اتفاقات تاب‌آورتر باشند و بتوانند به تنهایی از پس مشکلات خود برآیند.
تصور کنید صدای ضبط شده خودتان را موقع دادزدن بشنوید. حالا تصور کنید آن صدا، برای همیشه در گوش کودکتان بماند. کدام یک از ما جرئت دارد این نوار را تا آخر گوش بدهد؟
یک استادیار دانشکده معارف و اندیشه اسلامی دانشگاه تهران درباره چالش‌های پیاده کردن سند تحول بنیادین آموزش و پرورش گفت: برای تربیت نسلی متعهد و اثرگذار، ضروری است که خانواده‌ها و مربیان، خود را با زبان و نیازهای نسل جدید هماهنگ کرده و میان گفتار و عمل خود هماهنگی ایجاد کنند.
خواندن، دریچه‌ای است به بی‌کرانگی دانش و خیال. آیا آرزو دارید که فرزندانتان از کودکی با لذت مطالعه انس بگیرند و خانه شما پناهگاهی برای داستان‌ها و ایده‌ها باشد؟
وقتی کودک یا نوجوان لجبازی می‌کند، بسیاری از والدین به دنبال راه‌حل فوری هستند. اما مشکل اغلب از شیوهٔ تعامل ما آغاز می‌شود. اگر الگوی مناسبی نباشیم، صبوری نکنیم و توقعاتمان را تنظیم نکنیم، این رفتار تشدید می‌شود. مهارت‌های عملی برای مدیریت و کاهش لجبازی فرزندان کدامند؟
ده اشتباه رایج والدین — از سرزنش و تنبیه بدنی تا تهدید و رشوه — مانع رشد درست کودک می‌شوند و رابطه‌ی والد و فرزند را آسیب می‌زنند. تربیت مؤثر بر تشویق، درک متقابل، و رفتار بدون تحقیر استوار است.
چرا بعضی کودکان با وجود محبت فراوان، ضعیف و ناتوان بار می‌آیند و برخی دیگر در کمبود عاطفه، سخت و خشن می‌شوند؟ مسئله دقیقاً همین‌جاست؛ مرز میان محبت سازنده و نازپروردگی مخرب کجاست و والدین چگونه می‌توانند تعادل را حفظ کنند؟
جزایر سه‌گانه ایرانی، به‌عنوان بخشی از میراث تاریخی و هویتی این سرزمین، نمادی از مقاومت و پایداری ملی محسوب می‌شوند. اما این میراث تنها با دفاع سیاسی و نظامی حفظ نمی‌شود؛ بلکه می‌بایست در دل کودکان و نوجوانان نیز ریشه کند.
چرا بعضی کودکان در هر جمعی به‌سرعت به مرکز تنش تبدیل می‌شوند؟ آیا محبت زیاد عامل لوس شدن است یا کمبود آن؟ چگونه می‌توان میان عشق به فرزند و پرورش شخصیتی متعادل، مرز درستی ترسیم کرد؟
کودکان، به عنوان تقلیدگران طبیعی، هر آنچه والدین در استفاده از تلفن همراه انجام می‌دهند را با دقت تکرار می‌کنند؛ بنابراین، برای پرورش نسلی متعادل، والدین باید با محدود کردن مکان‌ها و زمان‌های مناسب استفاده، الگویی مسئولانه از اولویت خانواده بر دنیای دیجیتال بسازند.
در اسلام درباره تربیت فرزند روایات فراوانی وارد شده است از جمله اینکه کودک زیر هفت سال باید پادشاهی کند، اما این به معنای اینکه او را تربیت نکنید نیست.
در دین اسلام، تربیت کودک نه تنها به آموزش‌های مذهبی محدود نمی‌شود بلکه شامل فرآیندی بلندمدت است که از پیش از تولد آغاز می‌شود. توجه به جنبه‌های جسمی و روحی کودک، احترام به استقلال او، و درونی کردن ارزش‌های دینی، از اصولی است که در تربیت اسلامی برای شکل‌دهی به شخصیتی متعادل و اخلاقی در کودکان تأکید شده است.
وقتی دستان کوچکتان به آسمان بلند می‌شود و از خدا می‌خواهد، تنها یک فعل مذهبی انجام نمی‌دهید؛ شما در حال ساختن بنیانی برای شخصیت آینده‌ساز فرزندتان هستید. تحقیقات روانشناسی نشان می‌دهند که دعا نه‌تنها روح و روان کودک را آرام می‌کند، بلکه قدرت خودکنترلی و تاب‌آوری او را تقویت می‌کند تا در برابر چالش‌های زندگی مقاوم‌تر باشد.
پرخاشگری کودکان به‌عنوان یک رفتار ناپسند، اغلب نشان‌دهنده عدم توانایی آنان در ابراز احساسات و خواسته‌ها است. این رفتار نه تنها ریشه در مشکلات عاطفی کودکان دارد، بلکه تحت تأثیر محیط‌های آموزشی، خانوادگی و اجتماعی شکل می‌گیرد. روانشناسان معتقدند که شناخت ریشه‌های پرخاشگری و آموزش مهارت‌های عاطفی می‌تواند به پیشگیری و مدیریت این مشکل کمک کند.