به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، رهبری در بهائیت از آغاز تاکنون مراحل مختلفی را تجربه کرده و در دورههای گوناگون، افراد و ساختارهای متفاوتی اداره این جریان را بر عهده داشتهاند. در این میان، شوقی افندی یکی از مهمترین چهرههای این تاریخ به شمار میرود و پس از او نیز ساختار دیگری برای اداره جامعه بهائی شکل گرفت.
شوقی افندی که بود؟
بنابر روایت حوزه، شوقی افندی، که با عنوان «شوقی ربانی» نیز شناخته میشود، از چهرههای مهم تاریخ بهائیت و نخستین فردی بود که با عنوان «ولی امرالله» در رأس جامعه بهائی قرار گرفت.
او اول مارس ۱۸۹۷ میلادی در عکا، در قلمرو دولت عثمانی، به دنیا آمد. مادرش ضیائیه، دختر عبدالبهاء بود. شوقی افندی دوران تحصیل خود را ابتدا در بیروت و سپس در دانشگاه آمریکایی بیروت گذراند و بعد برای ادامه تحصیل راهی دانشگاه آکسفورد در انگلستان شد.
پس از درگذشت عبدالبهاء در سال ۱۹۲۱ میلادی، شوقی افندی آکسفورد را ترک کرد و به حیفا بازگشت. بر اساس «الواح وصایا»، او با عنوان «ولی امرالله» در رأس جامعه بهائی قرار گرفت.
به این ترتیب، شوقی افندی پس از بهاءالله و عبدالبهاء، سومین چهره در سلسله رهبری بهائیت بود که هدایت جامعه بهائی را در اختیار گرفت. او از سوی پدر، نوه بهاءالله و از طرف مادر، نوه دختری عبدالبهاء بود. پدرش میرزا هادی شیرازی نام داشت؛ با این حال، از آنجا که عبدالبهاء در وصیت خود شوقی افندی را به عنوان «ولی امرالله» تعیین کرده بود، رهبری به پدر او منتقل نشد.
این جانشینی با مخالفتهایی در میان بخشی از بهائیان همراه شد. شماری از شخصیتها و اعضای خانواده بهاءالله و عبدالبهاء، رهبری شوقی افندی را نپذیرفتند. در ادامه، تعدادی از مخالفان از جامعه بهائی طرد شدند و برخی دیگر نیز از این جریان جدا شدند و بعدها خاطرات و نوشتههایی درباره دوره حضور خود در بهائیت منتشر کردند.
اعضای 9 نفره بیت العدل اعظم بهائیت
شوقی افندی و شکلگیری تشکیلات اداری بهائیت
شوقی افندی حدود ۳۶ سال، از ۱۹۲۱ تا ۱۹۵۷ میلادی، رهبری جامعه بهائی را بر عهده داشت. یکی از اقدامات مهم او در این دوره، توسعه و ساماندهی ساختار اداری بهائیت در کشورهای مختلف بود؛ ساختاری که بعدها با عنوان «نظم اداری امرالله» شناخته شد.
او همچنین آثاری به زبانهای فارسی و انگلیسی تألیف یا ترجمه کرد که «قرن بدیع» و «دور بهائی» از جمله آنها هستند. مجموعه «توقیعات مبارکه» نیز شامل نامهها و نوشتههای شوقی افندی است که در چند جلد منتشر شده است.
شوقی افندی در سال ۱۹۳۷ میلادی با مریم مکسوِل ازدواج کرد؛ او بعدها با عنوان «روحیه خانم» شناخته شد. حاصل این ازدواج فرزندی نبود و پس از مرگ شوقی افندی، جانشینی از نسل او شکل نگرفت.
شوقی افندی چهارم نوامبر ۱۹۵۷ میلادی در لندن درگذشت و همانجا به خاک سپرده شد. پس از مرگ او، مسئله ادامه رهبری بهائیت بار دیگر به محل اختلاف تبدیل شد و در پی این اختلافها، جریانهای مختلفی در میان بهائیان پدید آمد.
در کنار جریان اصلی بهائیت، گروههایی از جمله پیروان چارلز میسون ریمی نیز خود را جانشین شوقی افندی معرفی کردند و مدعی ادامه مسیر رهبری او شدند.
مقر بهائیت، بیت العدل اعظم در حیفا اسرائیل
امروز چه کسی بهائیت را رهبری میکند؟
بهائیت در شرایط کنونی رهبر فردی ندارد و عالیترین نهاد اداری آن «بیتالعدل اعظم» است. این نهاد شورایی ۹ نفره است که امور جامعه جهانی بهائی را به شکل جمعی اداره میکند.
بیتالعدل اعظم از سال ۱۹۶۳ مسئولیت اداره امور جامعه جهانی بهائی را بر عهده دارد و مقر آن در حیفا قرار گرفته است. اعضای این نهاد هر پنج سال یکبار انتخاب میشوند.
فرایند انتخاب به این صورت است که اعضای محافل روحانی ملی بهائیان در کشورهای مختلف جهان، به عنوان نمایندگان جامعه بهائی، در «کنوانسیون بینالمللی بهائی» گرد هم میآیند و با رأی مخفی، ۹ نفر را برای عضویت در بیتالعدل اعظم انتخاب میکنند. در این فرایند، نامزد رسمی و تبلیغات انتخاباتی وجود ندارد.
بیتالعدل اعظم در سطح جهانی بر موضوعاتی مانند امور اداری، مسائل مالی، اماکن مقدس و برنامههای جامعه بهائی نظارت دارد. همچنین در مواردی که در متون بهائی حکم مشخصی درباره آنها وجود ندارد، این نهاد درباره مسائل مربوط به جامعه تصمیمگیری و قانونگذاری میکند.
در آخرین انتخابات بیتالعدل اعظم در سال ۲۰۲۳، حدود ۱۲۵۰ نماینده از ۱۷۶ کشور در کنوانسیون بینالمللی بهائی در حیفا حضور یافتند و برای انتخاب ۹ عضو این نهاد رأی دادند.
اعضای فعلی بیتالعدل اعظم
بر اساس اطلاعات ارائهشده در متن، اعضای فعلی بیتالعدل اعظم عبارتاند از:
. چوئنگو مالیتونگا . پل لمپل . خوان فرانسیسکو مورا . ایمن روحانی . پیمان مهاجر . شهریار رضوی . پراوین مالیک . آندری دونوال . آلبرت نشیشو نسونگا
به این ترتیب، ساختار رهبری بهائیت از دوره رهبری فردی شوقی افندی به ساختاری شورایی تغییر کرده است؛ ساختاری که امروز بیتالعدل اعظم در رأس آن قرار دارد و اداره امور جامعه جهانی بهائی را بر عهده دارد.