32 راه مختلف برای از بین بردن گناهان

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، پاسخ‌های  استاد شیخ حسین انصاریان را به پرسش‌های مطرح از سوی جوانان می‌خوانید:

  همان گونه كه اعمال صالح و نیكوی انسان به واسطه برخی گناهان حبط و تباه می‌شود، بعضی از اعمال نیک نیز سبب تكفیر و از بین رفتن گناهان می‌گردد. در قرآن و روایات راه‌ها و مصادیق فراوانی كه موجب از بین رفتن گناه و آثار و عوارض آن، بلكه تبدیل سیئات به حسنات شده است.

از مجموع آنها این مطلب به دست می‌آید كه ایمان و عمل صالح و توبه و ترك گناهان كبیره، مطمئن‌ترین راه از بین بردن گناهان گذشته و جلب محبّت الهی است. در ذیل به برخی از آنها اشاره می‌شود:

 ۱- ایمان و عمل صالح: قرآن كریم می‌فرماید: والّذین آمنوا و عملوا الصالحات لنكفّرنّ عنهم سیئاتهم؛ ۲- كسانی كه ایمان آورده و كارهای شایسته انجام می‌دهند، گناهان آنان را می‌بخشیم.

پس باید كوشید از طریق ازدیاد معرفت و شناخت خدا و آگاهی از نعمت‌های مادی و معنوی او و انجام عمل صالح، ایمان را تقویت نمود.

۳-  توبه و انابه و بازگشت از گناهان سبب محو و از بین رفتن همه گناهان كبیره و صغیره می‌گردد.

آیات ۶۸ و ۶۹ سوره فرقان به مرتكبین برخی گناهان كبیره وعده عذاب مضاعف و خلود در جهنم داده، سپس فرموده است: مگر كسی كه توبه كند و ایمان بیاورد و عمل صالح انجام دهد كه در این صورت خداوند (نه تنها) گناهان او را می بخشد (بلكه) سیئات و بدی‌های اعمال آنها را به حسنات تبدیل می‌كند.

پیامبر اكرم(ص) فرمود: لكلّ داء دواء و دواء الذّنوب الاستغفار؛ برای هر دردی، درمانی است. درمان بیماری گناهان توبه و استغفار است. از راه توبه است كه می‌توان محبّت الهی را جلب نمود و محبوب حق تعالی گشت.

امام باقر(ع) فرمود: همانا خدای متعال از توبۀ بندۀ گناهكار خویش بسیار فرحناک و خشنود می‌گردد؛ خشنودتر از مردی كه در شب تاری شتر و توشه خود را گم كند و سپس پیدا نماید. در حدیث قدسی آمده است: اگر آنان كه از درگاه من روی برتافتند و به معصیت آلوده گشتند، می‌دانستند چقدر مشتاق آنان هستم (و از بازگشت و توبه آنان خشنود می‌گردم)، از شدّت شوق و شعف، جان می‌سپردند.

۴- ترک گناهان بزرگ، سبب از بین رفتن آثار گناهان كوچک شود: ان تجتنبوا كبائر ما تنهون عنه، نكفّر عنكم سیئاتكم و ندخلكم مدخلاً كریماً؛ اگر از گناهان بزرگی كه از آن نهی می‌شوید، پرهیز كنید، گناهان كوچک شما را می‌پوشانیم و شما را در جایگاه خوبی وارد می‌سازیم.

۵- هر كار خوب و شایسته و هر فعلی كه مصداق حسنه باشد، عاملی برای از بین رفتن سیئات و بدی‌ها می‌باشد: انّ المحسنات یذهبن السیئات ذلك ذكری للذاكریم؛ حسنات، سیئات و گناهان (و آثار آن) را برطرف می‌سازند. این مطلب تذكر و یادآوری است برای آنهایی كه تذكر پذیرند.

حسنات، مطلق است و شامل همه عبادات و هر كار ارزشمندی كه شرع آن راتأیید و تعیین كرده و به قصد تقرّب به خدا انجام گیرد، می‌شود.

امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید: انّ اللَّه یكفّر بكل حسنةٍ سیئةً؛ با انجام دادن هر حسنه، خداوند، یک گناه و سیئه را می‌پوشاند و محو می‌سازد.

۶- اقرار و اعتراف به گناه در پیشگاه حق تعالی: وقتی با خدای خود خلوت كردی و به دعا و مناجات مشغول شدی. گناهان و معصیت‌های گذشتۀ خود را به یاد آور و به زبان اعتراف و اقرار كن و از خدا عفو و مغفرت طلب نما. امام باقر(ع) فرمود: واللَّه ما ینجو من الذّنب ألاّ من أقربه؛ سوگند به خدا! جز آن كه به گناه اقرار كند، نجات نیافت.

۷- پیوسته با طهارت (وضو و غسل و…) بودن و۸ – اقامه‌ها نمازهای پنجگانه با حضور قلب. سلمان فارسی می‌گوید: روزی با پیامبر اكرم(ص) زیر درختی نشسته بودیم. حضرت شاخه‌های خشک آن درخت را تكان داد، تمام برگ‌های آن فرو ریخت. سپس رو به من كرد و فرمود: سؤال نكردی چرا این كار را كردم. گفتم: شما بفرمایید، منظورتان چه بوده است.

فرمود: هنگامیكه مسلمان وضو بگیرد (و مواظب باشد) خوب وضو بگیرد، سپس نمازهای پنجگانه را به جا آورد، گناهان او فرو می‌ریزد، همانگونه كه برگ‌های این شاخه فرو ریخت. سپس آیه انّ الحسنات یذهبن السیئات را تلاوت كرد.

اساساً آیه مذكور به عنوان تعلیل و بیان سرّ و حكمت وجوب اقامۀ نماز در سوره هود بعد از امر به اقامه نماز بیان شده است، یعنی نماز به عنوان یكی از مصادیق بارز حسنات، آثار معصیت و تیره‌گی‌هایی را كه در دل وجود دارد، از بین می‌برد.

۹- خواندن نمازهای مستحبی و نافله مخصوصاً نماز شب.

امام صادق(ع) در ذیل تفسیر آیه ۱۱۴ هود می فرماید: صلوة المؤمن باللیل تذهب بما عمل من ذنب النهار؛ نماز شب مؤمن، گناهان روز او را محو و نابود می‌سازد.

۱۰- خضوع در عبادت و اشک ریختن در دعا و مناجات: شخصی از پیامبر اكرم(ص) پرسید: چه چیزی گناهان مرا بعد از توبه، نابود می‌كند؟ فرمود: اشک ریختن و خضوع در عبادت و دعا و مناجات و تحمّل بیماری‌ها.

۱۱- تحمل بیماری، گناهان را نابود می‌كند. پیامبر اكرم(ص) فرمود: السقم یمحو الذنوب.

۱۲- ناراحتی‌ها، مصایب، مشكلات و همّ وغم‌ها: پیامبر اكرم(ص) فرمود: ساعات المهموم، ساعات الكفّارات.

۱۳-طواف خانه خدا و خدمت به بندگان خدا و برآورده كردن و ۱۴- خواسته‌های مؤمنان.

امام ششم(ع) فرمود: هر كس هفت شوط خانه خدا را طواف كند، خداوند شش هزار حسنه برای او بنویسد و شش هزار گناه از او بزداید و شش هزار درجه مقامش را بالا ببرد. روا ساختن حاجت مؤمن از یک طواف بلكه ده طواف خانۀ خدا بهتر است.

۱۵- جهاد در راه خدا: مردی نزد پیامبر(ص) آمد و عرض كرد: ای رسول خدا! من به جهاد خیلی علاقه دارم و با جهاد نشاط پیدا می كنم. حضرت فرمود: پس جهاد در راه خدا كنی، زیرا اگر كشته شوی، نمرده‌ای بلكه زنده‌ای و از سفرۀ خاص خدا روزی می‌خوری و اگر در مسیر رفت و برگشت – در غیر میدان جنگ – بمیری، اجر و پاداش شما با خدا خواهد بود و اگر (به وطن و خانه‌ات) بازگشتی، از همه گناهان بازگشت می‌كنی و پاک می‌شوی، آن چنان كه از مادر متولّد شوی.

۱۶- صله ارحام: اسحاق بن عمار می‌گوید: من مكرر این جمله را از امام صادق(ع) شنیدم كه فرمود: انّ صلة الرحم و البر لیهوّ نان الحساب و یعصمان من الذّنوب؛ صله رحم و احسان و نیكی، حساب را آسان می كند و از گناهان نگه می‌دارند.

۱۷- خوش اخلاقی: امام صادق(ع) فرمود: همان گونه كه گرمای خورشید یخ را آب می‌كند، خوش اخلاقی گناه را آب می‌كند.

۱۸- راستگویی.

۱۹- شكر نعمت‌های خدا.

۲۰- امانتداری و ادای امانت.

۲۱- بر دیدار و ملاقات برادران دینی رفتن.

۲۲- مصافحه كردن و دست دادن دو مؤمن با هم: امام باقر(ع) فرمود: وقتی دو مؤمن به هم رسیدند و با هم دست دادند، همواره گناهان آن دو می‌ریزد، چنان كه برگ از درخت می‌ریزد و تا زمانی كه از هم جدا نشده‌اند، خداوند به آنان نظر رحمت دارد.

۲۳- معانقه و در آغوش گرفتن مؤمن با نیت نزدیكی به خدا.

۲۴- خدمت به پدر و مادر و مؤمنان كفاره گناهان كبیره است.

۲۵- اطعام فقرا و دادن لباس به آنان.

۲۶- كار زن در خانه شوهر و انجام هر كاری كه از شئونات زن می‌باشد، مثل حاملگی، زایمان، شیردادن و… كفاره گناهان می‌باشد. در حدیث آمده است كه اگر زنی حتی یک لیوان آب به دست شوهرش بدهد، خداوند شصت گناه او را می‌آمرزد و شهری در بهشت برای او آماده می‌كند.

۲۷- كار مرد در خانه و كمك كردن به همسر در امور خانه‌داری كفاره گناهان بزرگ است.

۲۸- مهمترین عاملی كه سبب آمرزش گناهان می‌شود و محبّت الهی را همراه دارد، اطاعت همه جانبه و در تمامی امور اعم از عبادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و حكومتی است، چنان كه عدم اطاعت از خدا موجب كفر می‌گردد..

قل ان كنتم تحبّون اللَّه فاتبعونی یحببكم اللَّه و یغفر لكم ذنوبكم واللَّه غفور رحیم؛ بگو ای پیامبر! اگر خدا را دوست می‌دارید، مرا پیروی كنید، تا خدا شما را دوست داشته باشد و گناه شما را ببخشد كه خداوند آمرزنده و مهربان است.

۲۹- صلوات بر محمد و آل محمد: امام رضا(ع) می‌فرماید: من لم یقدر علی ما یكفّر به ذنوبه فلیكثر من الصلوة علی محمّد و آله فانّها تهدم الذّنوب هدما؛ كسی كه توانایی بر چیزی كه موجب محو و آمرزش گناهان او شود ندارد، پس بسیار بر محمّد و آلش صلوات بفرستد، چرا كه صلوات گناهان را نابود و ریشه كن می‌كند.

۳۰- تلاوت قرآن: حضرت امام صادق(ع) فرمود: تلاوت هر آیه‌ای از آیات قرآن ده حسنه دارد و ده سیئه و گناه را محو نماید. اگر این تلاوت در شب یا روزهای ماه مبارک رمضان باشد، اثر آن هزار برابر می‌گردد.

۳۱- روزه: پیامبر اكرم(ص) فرمود: كسی كه در ماه رمضان روزه می‌گیرد، در حالی كه ایمان به خدا آرد و علاوه بر شكم، قلب و چشم و گوش و زبان او نیز در روزه باشد، خداوند روزه‌اش را قبول می‌كند و همه گناهان او را می‌آمرزد و می‌بخشد.

۳۲- افطار دادن به روزه داران مؤمن: امام صادق(ع) فرمود: من فطر مؤمناً كان كفّارة لذنبه الی قابل؛ افطار دادن به مؤمن روزه دار كفاره گناهان است.

مواردی كه بیان شد، همه از مصادیق حسنه و عمل صالح می‌باشد. بنابراین عواملی كه باعث از بین رفتن گناهان و جلب محبّت الهی می‌شود، منحصر به موارد مذكور نیست، بلكه عواملی چون توسّل به ائمه(ع) و شفاعت آنان، محبّت به یتیم، صدقه و… نیز باعث تكفیر و از بین رفتن گناهان می‌گردد.