با فرارسیدن سحرهای ماه مبارک رمضان، زمزمه «اللهم انی اسئلک من بهائک بأبهاه» بار دیگر در خانهها و مساجد طنینانداز میشود؛ دعایی منسوب به امام محمد باقر که به روایت امام رضا، حامل مضامین بلند توحیدی و اسم اعظم الهی است. «دعای سحر» یا «دعای بهاء» نه فقط یک نیایش، بلکه متنی عرفانی و معرفتی است که قرنهاست جایگاه ویژهای در میان اعمال عبادی رمضان دارد.
«بهاء» نوری همراه با هیبت و وقار و در بر دارنده جمال و جلال است.
در سنت شیعی، «دعای عهد» (همان دعایی که در مفاتیحالجنان آمده و با «اللهم ربّ النور العظیم…» شروع میشود) بیشتر از آنکه یک “ذکرِ صرف” باشد، یک برنامهی تربیتیِ روزانه برای تجدید بیعت و جهتدهی به سبک زندگی منتظرانه است.
آیتالله بهجت قدسسره، از بزرگان ربانی مکتب اهلبیت علیهمالسلام، راهکاری ساده اما مؤثر برای رفع گرفتاریهای زندگی جوانان ارائه کردهاند: تکرار ذکر «أستغفر الله» با اعتقاد کامل. ایشان تأکید دارند که این دستور، نه تنها مشکلات روزمره مانند اشتغال و ازدواج را برطرف میکند، بلکه زمینهساز رشد معنوی و ارتقای معرفت الهی نیز میشود.
بر اساس روایات معتبر شیعه، خواندن دعاهای ویژه پس از هر نماز واجب در ماه مبارک رمضان میتواند آثار معنوی عظیمی داشته باشد و حتی گناهان فرد را تا روز قیامت پاک کند. این دعاها شامل درخواست برای برکت روزی، شفای بیماران، رفع گرفتاریها و کسب رضایت الهی است و فرصتی منحصر به فرد برای نزدیکی بیشتر به خداوند فراهم میکند.
از همه مهمتر، مسئله روضه اباعبدالله(ع) بود. اینقدر برای آیتالله بهجت مهم بود که حدود 50 سال هر هفته مجلس داشتند و ایشان حاضر نبود به این سادگی این کار را ترک کند. حتی در حال کسالت و مریضی اصرار داشت که این مجلس باید برقرار شود و اصرار داشت که خودش باید حضور داشته باشد. خیلی برایش مهم بود که از اول مجلس حضور داشته باشد.
امام صادق میفرمایند: «مهدی(عج) هر روز برای مؤمنان دعا میکند.» روایتی امیدبخش که در بحارالأنوار (ج ۵۲، ص ۱۵۴) نقل شده و یادآور میشود در پسِ همه خستگیها و دلهرههای روزمره، دعایی پنهان و پیوسته جاری است.
آیتالله بهجت میفرمود: زیاد از روی اعتقاد کامل بگویید: «أستغفر الله»، هیچ چیز شما را منصرف نکند غیر از ضروریات و واجبات تا کلیه ابتلائات رفع شود.
امام رضا(ع) در آخرین جمعه شعبان فرمودند: تقصیر گذشته را جبران کنید. بسیار دعا، استغفار و تلاوت قرآن نمایید و توبه کنید تا ماه رمضان را در حال اخلاص دریابید. این ذکر را زیاد بگویید: «اللَّهُمَّ إِنْ لَمْ تَکُنْ قَدْ غَفَرْتَ لَنَا فِی مَا مَضَی مِنْ شَعْبَانَ فَاغْفِرْ لَنَا فِیمَا بَقِیَ مِنْهُ»
راز نجات حضرت یونس(ع) تسبیح و ذکر بود: «لا إله إلاّ أنت سبحانک إنّی کنت من الظالمین». این ذکر، دعای عام و از باب «فاذکرونی أذکرکم» است. اگر بنده فقط به یاد خدا باشد، خدا نیاز او را برمیآورد و هر مؤمنی با این ذکر از اندوه نجات مییابد.
آیتالله مصباح یزدی سفارش کرد که همت خود را بالا ببریم و در هنگام دعا و عبادت، به آرزوی دستیابی به نعمتهای دنیایی قانع نشویم و دعای خود را محدود به خانه و همسر و دنیا نکنیم. بلکه نعمتهای ابدی فناناپذیر و از همه مهمتر شنیدن کلام الهی و تماشای جلوه الهی را بخواهیم.
تصمیم بگیریم هر روز با خواندن دعای عهد، بیعت خود با امام زمان(عج) را تجدید کنیم. آماده شهادت باشیم و آرزو کنیم حتی پس از مرگ، برای یاری او از گور برخاسته، شمشیر به دست، به ندایش لبیک گوییم. این ویژگی یک نوکر واقعی است.
امام رضا(ع) در آخرین جمعه شعبان فرمودند: کوتاهی گذشته را با دعا، استغفار و تلاوت قرآن جبران کنید. از گناه توبه کرده، امانتها را ادا و کینهها را دور کنید تا با خلوص وارد رمضان شوید. این دعا را زیاد بخوانید: «اللّهم إن لم تکن غفرت لنا فی ما مضی من شعبان، فاغفر لنا فی ما بقی منه»
کارشناسان دینی و متون اسلامی تأکید دارند که استغفار (طلب آمرزش از خدا) نه تنها سبب پاکی از گناه میشود، بلکه میتواند راه حل مشکلات، افزایش روزی و برکت، آرامش قلب و نزدیکی بیشتر به خداوند را هم فراهم آورد. قرآن کریم در آیات متعدد، از جمله آیات سوره نّوح، این ذکر الهی را کلیدی برای نزول نعمتها، افزایش رزق و برکت و رفع گرفتاریها معرفی کرده است، و پیامبر اسلام ﷺ نیز سیر در این دعا را به مداومت در یاد خدا توصیه فرمودهاند.
آیتالله محمدتقی مصباح یزدی در شرح فرازی از مناجات شعبانیه با تأکید بر مفهوم «کمال انقطاع الیالله» گفت: بندهای که وظیفه خود را انجام دهد و دل به اسباب نبندد، شیرینی بندهنوازی خدا را میچشد. وی با اشاره به توحید افعالی و الگوی حضرت ابراهیم(ع)، وابستگی حقیقی همه امور به اراده الهی را تبیین کرد.
چرا رهبر انقلاب بر خواندن دعای توسل برای پیروزی جبهه مقاومت تأکید کردند؟ نقش این دعا را در تقویت جبهه مقاومت و شرایط بهینه خواندن آن را در گفتوگو با کارشناس دینی در این مصاحبه خواهید خواند.
آیتالله مصباح یزدی سفارش کرد: سعی کنید هر چه بیشتر توجه به خدا و یاد او در دل شما وجود داشته باشد. چون هر قدر انسان نسبت به چیزی بیشتر متمرکز باشد، محبت آن در قلب او افزایش مییابد. پس راه افزایش محبت، یاد و ذکر الهی است.
مناجات شعبانیه با داشتن مضامین عالی وعرفانی و مفاهیم عمیق وسیله اتصال به خداوند برای بهره مندی هرچه بیشتر از ماه پرفیض شعبان است.
وقتی ما با دعاهایی که از معصومین به ما رسیده است دعا می کنیم، در حقیقت زبان خود را به زبان کسی میسپاریم که میداند در آن لحظهی بحرانی چه باید گفت، قلب و ذهن خود را با قلبی هماهنگ میکنیم که پیشتر این مسیر را تا انتها پیموده است و از محدودیتهای فهم و بیان خود فراتر میرویم و با بیانی که از سرچشمهی فیض تراوش شده، با خدا راز و نیاز میکنیم.
آیتالله مصباح یزدی از یاد خدا برای اشتیاق دیدار پرودگار یاد کرد و گفت: هرچه یاد و تمرکز بیشتر باشد، شوق نیز زیادتر میشود و برای امتحان، چند شب هنگام سحر، در جایی خلوت، دل خود را ساعتی متوجه خدا کنید.
اگر مناجات شعبانیه درست خوانده و زیسته شود، میتواند انسان را از پراکندگی درون، به وحدت وجودی برساند.
آیت الله مصباح یزدی گفت: در مناجات شعبانیه از خدا میخواهیم که نگاهش به ما نگاه اهل طاعت باشد نه آن نگاهی که به اهل گناه دارد.
امام علی(ع) فرمود: هیچ بندهاى این استعفار را نمىخواند، جز آنکه خداوند گناهانش را آمرزیده و حاجتهای مشروعش را بر آورده مىسازد و به برکت این استغفار مال و فرزندانش را افزایش مىیابد.
پیامبر اکرم(ص) «لا حول و لا قوة الا بالله» را ذکری شفابخش معرفی میکنند که ۹۹ درد را درمان میکند؛ ذکری که سادهترین اثر آن، زدودن اندوه از دل انسان است. در روایات اهلبیت(ع)، این ذکر و دعاهای همراه آن، نسخهای الهی برای شفا، آرامش و رهایی از بند بیماریهای جسم و جان شمرده شدهاند.
بر اساس آموزههای دینی، دعا و توسل میتواند نقش مهمی در گشایش امور زندگی از جمله ازدواج داشته باشد. این گزارش با استناد به قرآن، روایات اهلبیت(ع) و توصیه علمای بزرگ، دعاهای مؤثر برای ازدواج موفق و خوشبخت را معرفی میکند.
آیتالله مصباح یزدی در شرح فرازی از مناجات شعبانیه گفت: مناجاتکننده زمانی میتواند برای رفع مشکلاتش راز و نیاز کند که ابتدا ظرف وجود خود را تمیز کرده و آمادگی دریافت مهربانی حقتعالی را داشته باشد.
دعای فرج، این ندای امید و انتظار، نه تنها زمزمهای بر لبان منتظران، بلکه فریادی رسا برای تعجیل در ظهور منجی عالم بشریت، حضرت مهدی موعود (عج) است. در میان دریای بیکران ادعیه و مناجات، دعای فرج همچون نگینی درخشان، قلبهای شیعیان را به نور امید روشن میسازد و جانهای تشنه را با زلال انتظار سیراب میکند.
فواید و منافع دنیوی است که با دعا کردن برای امام زمان علیه السلام و طلب فرج و ظهور آن حضرت حاصل می شود.
فرد باهوش تمام مستحبات و اعمال و هزینه کردهایش را در زندگی برای حضرت حجت(عج) انجام می دهد و بعد از ایشان کمک می خواهد؛ هر کس یک درهم برای امام زمان(عج) هزینه کند از دو میلیون درهم هزینه در کار خیر، فضیلتش بالاتر است.
این ماه فرصت استثنایی برای نزدیکی به خداست و غفلت از آن پشیمانی بزرگ دارد. در صلوات شعبانیه نیز به رحمت و عبادت پیامبر(ص) در این ماه اشاره شده است.