۵۲ رساله، از ریاضیات و موسیقی تا فلسفه، اخلاق و علوم طبیعی؛ «اخوان‌الصفا» چگونه تلاش کردند میان دین، عقل و دانش پیوند برقرار کنند؟ انتشار متن کامل این اثر کهن، فرصتی برای بازخوانی یکی از رازآلودترین جریان‌های فکری تمدن اسلامی است.
آیا نسل جدید واقعاً بی‌اراده‌تر و تنبل‌تر از نسل‌های قبل شده است؟ یک پژوهشگر معتقد است مسئله چیز دیگری است؛ سبک زندگی امروز بسیاری از فرصت‌های طبیعی برای تمرین صبر، تاب‌آوری و خویشتنداری را از نوجوانان و جوانان گرفته است.
از سال‌های زندان و مبارزه با پهلوی تا نخستین نماز جمعه تهران؛ زندگی آیت‌الله طالقانی روایت روحانی‌ای است که تلاش کرد میان دین، آزادی، عدالت و مردم‌سالاری پلی متفاوت بسازد.
هوش مصنوعی دیگر فناوریِ دور از دسترسی نیست؛ از کلاس درس و محیط کار تا رسانه و تصمیم‌های روزمره، حضورش هر روز پررنگ‌تر می‌شود. اما در کنار سرعت خیره‌کننده پیشرفت این فناوری، یک پرسش جدی مطرح است: آیا جامعه هم به اندازه فناوری، برای استفاده درست، تشخیص خطا، حفظ حریم خصوصی و پذیرش مسئولیت آماده شده است؟
یک گنبد فیروزه‌ای با معماری ایرانی در قلب مالزی، سقف گنجینه‌ای است که بیش از ۱۰ هزار اثر اسلامی را در خود جای داده؛ از قرآن‌های خطی قرن‌های نخستین تا «قرآن آبی» و نسخه‌ای ایرانی که در سال ۱۶۲۲ میلادی نوشته شده است.
بچه‌های مسجد امام حسین(ع) جهرم این‌بار به جای منبر و سخنرانی، سراغ زبان تصویر رفته‌اند؛ «علم، رمز قدرت» عنوان انیمیشنی است که گروه رسانه‌ای «ماح» برای روایت اهمیت علم و دانایی تولید کرده است.
در میان آثار به‌جامانده از هنر اسلامی ایران، محراب‌های زرین‌فام را نمی‌توان تنها بخشی از تزئینات معماری مساجد دانست. این آثار، جلوه‌ای از پیوند میان ایمان، خوشنویسی، فناوری و هنر هستند؛ کاشی‌هایی که زمانی در فضای مقدس مسجدها و زیارتگاه‌ها می‌درخشیدند و امروز هر کدام در گوشه‌ای از موزه‌های ایران و جهان، بخشی از تاریخ هنر ایران را روایت می‌کنند.
بسیاری از کودکانی که در سال‌های ابتدایی دبستان با علاقه کتاب می‌خوانند، با رسیدن به آغاز نوجوانی از مطالعه فاصله می‌گیرند؛ اما چرا ۱۲ سالگی به نقطه‌ای حساس برای عادت کتاب‌خوانی تبدیل می‌شود؟
چرا امام حسن مجتبی(ع) با معاویه صلح کرد و آیا همه آنچه درباره زندگی، ازدواج‌ها و شهادت ایشان گفته می‌شود درست است؟ کتاب «فراتر از صلح» با عبور از روایت‌های صرفاً تاریخی، سراغ پرسش‌ها و شبهات بحث‌برانگیز درباره کریم اهل‌بیت(ع) رفته و با تکیه بر مستندات، پاسخ‌هایی تازه به آنها ارائه کرده است.
مردم پایان داستان رستم و سهراب را می‌دانستند، اما باز هم با مرگ سهراب می‌گریستند، قهوه‌خانه را سیاه‌پوش می‌کردند و حتی برای نجات او به نقال پول و دام می‌دادند. نقالی فقط قصه‌گویی نبود؛ رسانه‌ای زنده برای انتقال ادبیات، حماسه، ارزش‌های اخلاقی و روایت‌های دینی بود که امروز برای ماندن، به مخاطبان و قالب‌های تازه نیاز دارد.
نوجوان امروز در جهانی متفاوت از نسل والدینش رشد می‌کند؛ جهانی که فناوری، شبکه‌های اجتماعی و دسترسی گسترده به اطلاعات، سبک زندگی و نگاه او را تغییر داده است. تکرار جمله «زمان ما این‌طور نبود» نه‌تنها راه تربیت نسل جدید نیست، بلکه می‌تواند فاصله میان والدین و نوجوانان را بیشتر کند.
نسل Z برای روزهایی دلتنگ می‌شود که هیچ خاطره‌ای از آنها ندارد؛ از موسیقی و دوربین‌های آنالوگ گرفته تا خیابان‌ها و سبک زندگی دهه‌های گذشته. اما چرا نسلی که از کودکی با اینترنت و تلفن هوشمند بزرگ شده، ناگهان شیفته گذشته‌ای شده که هرگز در آن زندگی نکرده است؟
غرفه آستان مقدس علوی در بیست‌وهفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب بغداد، با نمایش نسخه‌ای از قرآن کریم منسوب به خط امیرالمؤمنین حضرت علی(ع)، مورد توجه بازدیدکنندگان قرار گرفت.
گریه، دعوا، مشکلات شخصی و روایت‌های تلخ گاهی در فضای مجازی بیشتر از محتوای مفید دیده می‌شوند؛ اما تکرار این نمایش‌ها فقط به خستگی عاطفی مخاطب ختم نمی‌شود و می‌تواند اعتماد مردم را نیز فرسوده کند. وقتی احساسات کاربران بارها دستمایه جذب مخاطب و درآمدزایی قرار بگیرد، حتی روایت‌های واقعی و نیازهای انسان‌های گرفتار نیز ممکن است با تردید و بی‌اعتمادی روبه‌رو شوند.
سید غلامرضا روحانی، مشهور به «اجنه»، از چهره‌های ماندگار طنز و فکاهی معاصر ایران بود؛ شاعری که با زبان ساده و آشنای مردم، از فقر، گرانی، تجمل‌گرایی، فاصله طبقاتی و گرفتاری‌های روزمره جامعه گفت و بسیاری از سروده‌هایش به ترانه و ضرب‌المثل‌های ماندگار تبدیل شد. او که محمدعلی جمال‌زاده لقب «رئیس طایفه فکاهی‌سرایان» را برایش برگزیده بود، توانست دردهای اجتماعی زمانه خود را چنان با طنز درآمیزد که پس از دهه‌ها، هنوز «ماشین مشدی ممدلی» و دیگر اشعارش برای مخاطب امروز آشنا و شنیدنی باشد.
دختران مسجدی لار این‌بار هنر و مسجد را در قاب یک نماهنگ به هم پیوند زده‌اند؛ «از مدرسه تا مسجد» تازه‌ترین اثر گروه سرود «نجوا» است که با اجرای دختران مسجدی و با همراهی مجموعه کانون‌های فرهنگی هنری مساجد جنوب استان فارس تولید شده است.
اگر قرار باشد دختران امروز برای ساختن شخصیت و آینده خود الگویی شایسته داشته باشند، کودکی حضرت فاطمه معصومه(سلام‌الله‌علیها) می‌تواند سرشار از درس‌های خواندنی باشد. کتاب «مثل بهترین دختر دنیا» با روایتی کودکانه و داستانی جذاب، مخاطبان خردسال را با ویژگی‌های شخصیتی، دانایی و بزرگی بانوی کرامت آشنا می‌کند و راهی برای الگوبرداری از سیره ایشان پیش روی آنان می‌گذارد.
نوجوانی دوره‌ای است که هیجان‌طلبی، تصمیم‌های لحظه‌ای و میل به لذت‌های فوری می‌تواند بیش از همیشه خود را نشان دهد؛ رفتاری که گاهی والدین آن را به تنبلی یا بی‌مسئولیتی تعبیر می‌کنند.
حضرت معصومه(س) چگونه از یک شخصیت تاریخی به بخشی از فرهنگ و زندگی ایرانیان تبدیل شد؟ روایت یک کتاب، ردپای این پیوند را از حرم قم تا آیین‌های مردم دنبال می‌کند.
اختلاف امروز میان نسل‌ها تنها یک تفاوت سلیقه نیست، بلکه تقابل دو زبان اخلاقی است: زبانی که با «تکلیف» آغاز می‌شود و زبانی که نقطه عزیمت آن «حق» است. این مقاله با بررسی مسیر تاریخی غرب در رسیدن به حقوق فردی و بازخوانی ظرفیت‌های سنت اسلامی، به‌ویژه مفهوم کرامت در قرآن و حقوق متقابل در نهج‌البلاغه، نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از دوگانه «حق یا تکلیف» عبور کرد و به اخلاقی متوازن دست یافت که هم فرد را محترم می‌شمارد و هم پیوند اجتماعی را حفظ می‌کند.
لباس فقط یک انتخاب ظاهری نیست؛ وقتی خانواده و فضای مجازی الگوهای متناقضی به نوجوان می‌دهند، هویت و عزت‌نفس او هم تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
در دنیای پرسرعت شبکه‌های اجتماعی، مرز میان «ابراز وجود صادقانه» و «نمایش افراطی» به شکلی نگران‌کننده کمرنگ شده است. جوانان امروز در میانه‌ی تلاطمِ نیاز به دیده شدن و حفظ ارزش‌های اصیل، با چالش بزرگی روبرو هستند: چگونه می‌توان بدون از دست دادن حیا و کرامت انسانی، در فضای مجازی حضور داشت و میان صداقت واقعی و خودافشاگری نمایشی، تمایز قائل شد؟
یک پسربچه کنجکاو، با خیره‌شدن به آسمان، قدم در مسیر دانشمندی بزرگی گذاشت. او از کودکی برای ستاره‌ها سؤال داشت و برای یافتن پاسخ، راهی سفر و مطالعه شد؛ داستان زندگی ابوریحان بیرونی در یک کتاب نوجوانانه روایت شده است.
داستان حضرت موسی(ع) و دختران مدین، تنها یک روایت تاریخی نیست؛ قرآن در این ماجرا از حیا و عفت دختران و جوانمردی و امانت‌داری یک جوان سخن می‌گوید؛ ویژگی‌هایی که سرانجام به یک ازدواج مبارک انجامید.
کاشی‌کاری صفوی را نمی‌توان تنها در نقش‌های هندسی، اسلیمی و کتیبه‌های بناهای مذهبی خلاصه کرد. در اصفهان قرن هفدهم میلادی، کاشی‌های مربع‌شکل گاه به بوم‌هایی برای روایت انسان، باغ و زندگی درباری بدل شدند؛ شیوه‌ای که نمونه‌هایی از آن امروز در موزه‌های متروپولیتن، لوور و ویکتوریا و آلبرت نگهداری می‌شود.
کنترل شدید نوجوان همیشه به معنای مراقبت نیست؛ گاهی نتیجه‌اش پنهان‌کاری و فاصله گرفتن فرزند از خانواده است. یک روانشناس و حقوقدان از راهکاری متفاوت می‌گوید: آموزش «خودمراقبتی» و مهارت «نه گفتن».
ملانصرالدین سال‌ها گذشت، اما همچنان خودش را ۴۰ ساله می‌دانست؛ وقتی رقیبانش خواستند با پرسش درباره سن او را به دردسر بیندازند، پاسخ زیرکانه ملا همه را غافلگیر کرد.
مسجد پنج‌تن آل‌عبا(ع) در قرچک تلاش کرده است با برگزاری برنامه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی و محرومیت‌زدایی و همچنین تجمع‌های شبانه، ارتباط نوجوانان محله با مسجد را حفظ کرده و گسترش دهد.
در روزگاری که نوجوانان می‌توانند با چند کلیک به انبوهی از محتوا و اطلاعات متناقض دسترسی پیدا کنند، آیا تفتیش گوشی، کنترل فضای مجازی و ترساندن از پیامدهای رفتارهای جنسی می‌تواند ضامن تربیت صحیح باشد؟ حجت‌الاسلام محسن عباسی‌ولدی با نقد این رویکردها، بر نقش یک عامل درونی تأکید می‌کند؛ عاملی که به باور او می‌تواند حتی در خلوتی که هیچ نظارت بیرونی وجود ندارد، رفتار انسان را مدیریت کند: «ایمان».
نسل زد در شرایطی قرار گرفته که از یک سو با آزادی و دسترسی گسترده دنیای مجازی مواجه است و از سوی دیگر باید محدودیت‌ها و قواعد دنیای واقعی را بپذیرد. این نسل بیش از گذشته به استقلال احتیاج دارد، اما نبود تعادل میان آزادی و محدودیت می‌تواند علاوه بر آسیب زدن به رابطه والدین و فرزندان، زمینه‌ساز بروز آسیب‌های فردی و اجتماعی شود.