اگر ضربوجرح فرزندان توسط والدین یا دانشآموزان توسط معلمان به حدّ دیه برسد، تکلیف شرعی فرد آسیبزننده چیست؟ آیتالله العظمی سیستانی در پاسخ به پرسشی درباره دیه ناشی از تنبیه بدنی کودکان، بر وجوب پرداخت دیه و لزوم جبران حق آسیبدیدگان تأکید کردهاند.
فقه اسلامی در یک نظام حقوق مبتنی بر تقسیم مسئولیت، سهم ارث و دیه زن و مرد را متفاوت قرار داده است. اما در جامعهای که زنان به اندازه مردان در اقتصاد خانواده مشارکت دارند، پرسش تازهای برپا میشود: آیا تفاوت حقوقی با تغییر شرایط اجتماعی، از «عدالت» به «تبعیض» تبدیل شده است؟ این نوشتار استدلال میکند که نه «برابری» بهتنهایی داور عدالت است و نه «سنت فقهی» از پرسش تاریخی مصون؛ و از اجتهاد جدید میخواهد مرز میان حکم قطعی، تفسیر فقهی و موضوع متغیر را بازشناسی کند.
در بررسی فلسفه تفاوت دیه زن و مرد، باید به دنبال حکمتهایی بود که در پس این احکام نهفته است؛ حکمتهایی که از سویی به عدالت اجتماعی نظر دارد و از سوی دیگر، آزمونی برای سنجش میزان تسلیم بندگان در برابر فرامین الهی است.