انسان در کشاکش دشواریها دست به دعا برمیدارد اما گاه سکوت آسمان پرسشبرانگیز میشوداترین نغمههای مناجات را بر زبان جاری ساخته است. امیرالمؤمنین علیهالسلام در کتاب جاودانه نهجالبلاغه، نه تنها اهمیت درخواست از خداوند را آشکار میسازند، بلکه نقشه راهی دقیق برای آسیبشناسی موانع دعا و چیستی رابطه میان استجابت و اخلاص در اختیار بشر قرار میدهند.
استاد قرائتی با تمثیل ساده «پدر و فرزند» توضیح میدهد چرا انسان نباید سرمایه عمر و توان خود را ارزان در اختیار دیگران بگذارد؛ وقتی خداوند همه سرمایه وجودی ما را بخشیده و برای کار نیک پاداشی چندبرابر وعده داده است.
حضور قلب، خشوع، شناخت معانی اذکار و رعایت آداب نماز، از مهمترین عوامل اثرگذاری این فریضه الهی در زندگی انسان است. کارشناسان دینی معتقدند هرچه کیفیت نماز ارتقا یابد، آثار تربیتی، اخلاقی و معنوی آن نیز بیشتر نمایان خواهد شد.
دعا در اسلام، چه فردی و چه جمعی، اهمیت دارد؛ دعای پنهانی به اخلاص و ثواب بیشتر کمک میکند و دعای جمعی باعث تقویت همبستگی و تسریع اجابت میشود.
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: امامان معصوم (سلام الله علیهم) فرموده اند: نیّت روح عمل و کار دشواری است چون اصل کار را بسیاری از انسانها انجام میدهند، امّا همه قدرت نیّت صحیح ندارند.
گاهی انسان کارهای خیری انجام میدهد و خود را بینیاز از پیامبر و دین میبیند؛ اما پرسش اساسی این است که نیکیِ بدون تکیه بر وحی و هدایت، تا چه اندازه میتواند مسیر حقیقت را برای او روشن کند؟
دعا مؤثرترین و برترین ابزار ماست و حتی اگر اثر آن فوری ظاهر نشود، در زمان مناسب تحقق مییابد. تأثیر دعا هرگز از بین نمیرود و تنها ممکن است به تأخیر بیفتد. بنابراین باید با اخلاص و تضرع از خداوند بخواهیم مفسدان و طاغوت را برچیند و نابود سازد.