کوچیدن از وطن صرفاً تغییر مختصات جغرافیایی نیست، بلکه گسست از شبکه‌های معنایی و منزلت اجتماعی است؛ رخدادی که پیش از آنکه زوال قطعی کیستی فرد باشد، آزمونی دشوار برای بازتعریف و چندلایه‌شدن خویشتن در بستری تازه به شمار می‌رود.
در لحظه های حساس، جامعه فقط با یک مسئله سیاسی یا اقتصادی روبه رو نیست؛ با یک انتخاب روانی و اخلاقی هم مواجه است: عقب نشینی از ترس، یا حرکت از امید. بسیاری از شکست ها از کمبود امکانات شروع نمی شوند، از غلبه ترس آغاز می شوند؛ پرسش این است که جامعه در بزنگاه ها چگونه به سمت یکی از این دو قطب هل داده می شود؟