هر سال با فرارسیدن محرم، تقویم هجری قمری ورق می‌خورد و سال تازه‌ای آغاز می‌شود. همین امر یک پرسش تاریخی را پیش می‌کشد: اگر مبدأ این تقویم هجرت پیامبر اکرم از مکه به مدینه است و این هجرت در ماه ربیع‌الاول رخ داده، چرا سال هجری از محرم آغاز می‌شود؟
برای بسیاری از مردم، سال نو یعنی چراغانی، سفره‌های رنگی و حس تازه شدن. اما در تقویم قمری مسلمانان، آغاز سال همیشه حال و هوای عید ندارد و گاهی با سکوت، عزاداری یا تأمل همراه است. این تفاوت از کجا می‌آید و چرا سال نو مسلمانان بیشتر یادآور تاریخ و معناست تا جشن و سرود؟