وضو بهعنوان مقدمه نماز، علاوه بر رعایت ترتیب صحیح شستن اعضا، نیازمند توجه به میزان مصرف آب است؛ بهگونهای که دقت در انجام وضو نباید به اسراف یا وسواس منجر شود.
دعوت فرزندان به نماز یکی از مهمترین مسئولیتهای والدین در تربیت دینی به شمار میرود. با این حال، ایجاد علاقه به نماز تنها با توصیه و تذکر مداوم امکانپذیر نیست؛ بلکه شیوه رفتار والدین، فضای خانه و تجربهای که کودک از عبادت پیدا میکند، نقش مهمی در این مسیر دارد.
نماز در سیره پیامبر اکرم(ص) جایگاهی ویژه داشت و هیچیک از امور روزمره زندگی نمیتوانست بر اقامه آن مقدم شود. امیرالمؤمنین علی(ع) در روایتی، میزان اهتمام رسول خدا(ص) به نماز را توصیف کردهاند.
هفدهم ربیعالاول، روزی پربرکت برای مسلمانان است؛ در منابع دینی برای این روز نمازی دو رکعتی با قرائت ۱۰ مرتبه سوره قدر و ۱۰ مرتبه سوره اخلاص در هر رکعت و دعایی ویژه نقل شده است.
نماز مغرب و عشا از نمازهای واجب روزانه مسلمانان هستند که پس از غروب خورشید و در پایان روز اقامه میشوند. آگاهی از زمان صحیح این دو نماز، تعداد رکعتها، ترتیب خواندن، اذکار، تعقیبات و احکام مربوط به نماز مسافر، برای انجام درست این فریضه اهمیت دارد.
«سبحانالله، الحمدلله، لاالهالاالله و اللهاکبر»؛ چهار ذکری که بسیاری هر روز در نماز بر زبان میآورند، اما شاید کمتر درباره علت چهارگانه بودن آنها و تعداد صحیح تکرارشان بدانند.
پیامبر اکرم(ص) در پاسخ به پرسشی درباره گریههای فراوان خود فرمود: «آیا بندهای شکرگزار نباشم؟»؛ سخنی که به تعبیر مرحوم علامه مصباح یزدی، نشان میدهد توجه به نعمتهای الهی میتواند فطرت شکرگزاری و عشق به خدا را در انسان بیدار کند.
۱۲ ربیعالاول، دوازدهمین روز از سومین ماه سال قمری است. از رویدادهای این روز به ورود رسول اكرم (ص) به منطقه قبا در مدینه در سال 1 ق، آغاز وجوب نماز در سال ۱ ق، است.
گاهی برای نماز پنج دقیقه وقت داریم، اما آن را در یک دقیقه تمام میکنیم؛ انگار نماز هم یکی از کارهای فهرست روزانه است که باید سریع تیک بخورد. غافل از اینکه نماز خوب، نه مسابقه است و نه الزاماً با گریه و حال عجیب معنوی همراه میشود؛ از جایی سادهتر شروع میشود: ادب، آرامش و چند دقیقه وقت گذاشتن برای ایستادن در برابر خدا.
همه انسانها جز معصومان ممکن است در زندگی مرتکب خطا و گناه شوند؛ اما در نگاه اسلام، راه بازگشت هیچگاه بسته نیست. توبه، فرصتی برای جبران گذشته و بازگشت به سوی خداوند است. نماز توبه نیز یکی از اعمالی است که برای طلب آمرزش و ابراز پشیمانی از گناه توصیه شده است. اما این نماز چگونه خوانده میشود، چه شرایطی دارد و آیا میتواند موجب بخشش همه گناهان شود؟
نمازهای نافله از مستحبات مؤکد در اسلام هستند که در زمانهای مختلف شبانهروز خوانده میشوند؛ از نافله صبح و ظهر و عصر گرفته تا نافله مغرب، نماز غفیله، وتیره و نماز شب. اما هرکدام چند رکعت دارند و چه زمانی باید خوانده شوند؟ در این مطلب، تعداد رکعتها و شیوه خواندن انواع نمازهای نافله را به زبان ساده مرور میکنیم.
خانه مؤمن تنها محل سکونت نیست؛ میتواند با نماز، دعا و مناجات، به محیطی نورانی و آرامبخش تبدیل شود. آیتالله جوادی آملی در تفسیر سوره حجر، به توصیهای کمتر مورد توجه درباره «مصلی» در خانه اشاره کردهاند.
هشتم ربیعالاول، سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع) و آغاز امامت حضرت مهدی(عج) است؛ روزی که در منابع اعمالی مانند زیارت امام یازدهم(ع)، صلوات بر آن حضرت و نمازی برای طلب حاجت نقل شده است. در این میان، نماز چهار رکعتی منسوب به امام حسن عسکری(ع) از اعمالی است که برای درخواست حاجت و توسل به خداوند خوانده میشود.
مجموعه گردآوری شده «نماز و مراعات حقوق دیگران»، ضمن واکاویِ پیوند میان «عبودیت» و «حقالناس»، نشان میدهد که نماز نهتنها مانعِ ادای حقوق مردم نیست، بلکه بستری برای تحققِ عملی آن است.
با توجه به گسترش تمایل به پرورش و نگهداری حیوانات خانگی، یکی از این احکام شرعی که دانستن آن وجوب پیدا می کند، حکم نماز خواندن در خانه ای است که در آن، سگ نگهداری می شود.
رهبر شهید حضرت آیت الله سیدعلی خامنهای به استفتائی پیرامون «خواندن نماز قبل از وقت» پاسخ گفتهاند.
اگر فردی به خدا، پیامبران، قرآن، معاد و دیگر اصول اعتقادی ایمان داشته باشد اما نماز نخواند یا برخی واجبات را انجام ندهد، آیا همچنان مسلمان است؟ پاسخ این پرسش به یک تفاوت مهم بستگی دارد: «انکار وجوب» با «ترک عمل از روی سستی» یکسان نیست. از سوی دیگر، عبادت در قرآن تنها به نماز محدود نمیشود و هر عمل همراه با خضوع و اطاعت از فرمان الهی میتواند در گستره مفهوم عبادت قرار گیرد.
ربیعالاول به دلیل نزول رحمت الهی بر زمین بهار ماهها نام گرفته است. ماهی که روزه گرفتن و خواندن زیارت پیامبر(ص) و امام علی(ع) به شکرانه سلامتی این دو بزرگوار از اعمال مستحبی اولین روز آن است.
ابراهیم بن موسی قزّاز برای حل مشکلات مالی خود به امام رضا(ع) پناه برد، اما پیش از آنکه سخنی از حاجت او به میان بیاید، هنگام نماز، امام(ع) مسیر خود را تغییر داد و برای اقامه نماز توقف کرد. وقتی ابراهیم پیشنهاد کرد تا رسیدن دیگر همراهان صبر کنند، امام هشتم(ع) بر اهمیت نماز در اول وقت تأکید کرد و فرمود نماز را جز در صورت ضرورت و عذر موجه به تأخیر نینداز. پس از نماز، امام(ع) حاجت او را نیز فراموش نکرد؛ با کرامتی شگفتانگیز، شمشی از طلا به او بخشید و از او خواست آن را برای زندگی خانوادهاش هزینه کند.
والدین بسیاری با این چالش روبهرو هستند که چرا فرزندانشان با وجود رعایت ادب و اخلاق، در اقامه نماز سستی میکنند. کارشناس خانواده ریشه این مشکل را در روشهای تربیتی والدین و سختگیریهای غیرضروری میداند.
عبادت برای امام رضا(ع) تنها مجموعهای از اعمال فردی نبود؛ سیره آن حضرت، تصویری از بندگی عمیق و پیوسته در برابر خداوند را به نمایش میگذاشت. از نماز شب و سجدههای طولانی تا تلاوت قرآن، روزه، دعا و ذکر، روایتهای تاریخی از عبادتهای امام هشتم(ع) نشان میدهد که خلوت با پروردگار بخش جداییناپذیر زندگی ایشان بود؛ چنانکه حتی مأموران مأمون نیز از کثرت عبادت و ذکر آن حضرت شگفتزده شدهاند.
در میان هیاهوی زندگی، دغدغههای روزمره و گرفتاریهای ذهنی، گاهی یاد خدا آرامآرام از زندگیمان کمرنگ میشود؛ اما چگونه میتوان ارتباط با خدا را در تمام لحظههای زندگی حفظ کرد؟ از ذکر زبانی و حضور قلب گرفته تا تلاوت قرآن، شکر نعمتها، تفکر، نماز و حتی نگاه متفاوت به مشکلات؛ قرآن کریم راههایی برای رهایی از غفلت و ماندن در مسیر یاد خدا پیش روی انسان گذاشته است.
دفتر رهبر شهید انقلاب اسلامی به استفتائی درباره حکم باز و بسته کردن شیر آب هنگام وضو پاسخ داد.
علاقهمند کردن کودک به نماز و عبادت با اجبار و سختگیری آغاز نمیشود؛ کودکان بیش از آنکه از توصیههای مستقیم تأثیر بگیرند، رفتار والدین و دوستان خود را میبینند و از آنها الگو میگیرند. کارشناسان تربیتی بر آشنایی تدریجی کودکان با عبادت، فراهم کردن فرصت تقلید، حضور در محیطهای عبادی و پرهیز از ایجاد نگاه منفی به نماز تأکید دارند و معتقدند والدین باید میان آموزش و فشار، مرز روشنی قائل شوند.
نماز تنها مجموعهای از اذکار و حرکات عبادی نیست؛ بلکه میتواند با آرام کردن دل، استحکام بخشیدن به اراده، تعمیق ایمان و زنده نگه داشتن امید، مسیر زندگی انسان را تغییر دهد. از نگاه قرآن و روایات، همین آثار تربیتی نماز در کنار ساختن زندگی دنیوی، در سرنوشت اخروی انسان نیز نقشآفرین است؛ ازاینرو کیفیت ارتباط انسان با نماز، میتواند مسیر او را از اضطراب و یأس به آرامش، مقاومت، ایمان و رستگاری تغییر دهد.
نوجوانی، فصل انتخابها و شکلگیری شخصیت است؛ دورهای که یک رفتار تحمیلی ممکن است فاصله ایجاد کند و یک الگوی درست، مسیر زندگی را تغییر دهد. برای نزدیک کردن فرزندان به نماز، بیش از آنکه به تذکرهای مکرر نیاز باشد، باید زمینهای ساخت که نماز برای آنان به تجربهای شیرین، آرامشبخش و دوستداشتنی تبدیل شود.
تسبیحات حضرت زهرا (س) برخلاف تصور برخی، تنها مختص پس از نماز نیست و در هر زمان و موقعیتی (مانند خواب، بیماری یا توبه) مستحب است.
آیت الله سیستانی در استفتائی درباره «ادای نمازهای قضا » پاسخ گفتند.
حضور قلب، خشوع، شناخت معانی اذکار و رعایت آداب نماز، از مهمترین عوامل اثرگذاری این فریضه الهی در زندگی انسان است. کارشناسان دینی معتقدند هرچه کیفیت نماز ارتقا یابد، آثار تربیتی، اخلاقی و معنوی آن نیز بیشتر نمایان خواهد شد.
گریه بر مصائب امام حسین (ع) در حال نماز، موضوعی است که مراجع تقلید درباره حکم آن نظرات قابل توجهی دارند.