توصیه‌های پدربزرگ و مادربزرگ از سر دلسوزی است و روش‌های تربیتی والدین جوان نیز برآمده از مطالعه و مشورت با متخصصان؛ اما وقتی این دو نگاه مقابل هم قرار می‌گیرند، کودک ممکن است میان دو مجموعه قانون و انتظار متفاوت گرفتار شود. چگونه می‌توان بدون دلخوری بزرگترها و آسیب به رابطه عاطفی آنها با کودک، مرزهای والدگری را حفظ کرد؟
علاقه‌مند کردن کودک به نماز و عبادت با اجبار و سخت‌گیری آغاز نمی‌شود؛ کودکان بیش از آنکه از توصیه‌های مستقیم تأثیر بگیرند، رفتار والدین و دوستان خود را می‌بینند و از آنها الگو می‌گیرند. کارشناسان تربیتی بر آشنایی تدریجی کودکان با عبادت، فراهم کردن فرصت تقلید، حضور در محیط‌های عبادی و پرهیز از ایجاد نگاه منفی به نماز تأکید دارند و معتقدند والدین باید میان آموزش و فشار، مرز روشنی قائل شوند.
در نظام تربیتی اسلامی-ایرانی، هدف نهایی تربیت، نیل به شکوفایی فطرت، دست‌یابی به کرامت انسانی و پرورش نسلی مسئولیت‌پذیر، متخلق به اخلاق حسنه و کارآمد برای جامعه است.
گاهی یک دعای خیر، پشتوانه‌ای ماندگار برای زندگی فرزند است؛ در آموزه‌های اسلامی نیز والدین به دعا برای هدایت، اصلاح و عاقبت‌به‌خیری فرزندان سفارش شده‌اند.
سوگ کودکان همیشه با گریه و اندوه آشکار همراه نیست؛ گاهی در قالب کابوس، پرخاشگری، افت تحصیلی، دل‌درد، انزوا یا حتی پنهان کردن احساسات خود را نشان می‌دهد. آگاهی والدین از این واکنش‌ها و شناخت «زنگ خطرها» می‌تواند از عمیق‌تر شدن آسیب‌های روانی کودک جلوگیری کند.
«چرا سلام نمی‌کنی؟» شاید برای بسیاری از والدین جمله‌ای ساده باشد، اما برای کودکی که خجالتی یا مضطرب است، می‌تواند فشار و اضطراب بیشتری ایجاد کند.
نوجوانی، فصل انتخاب‌ها و شکل‌گیری شخصیت است؛ دوره‌ای که یک رفتار تحمیلی ممکن است فاصله ایجاد کند و یک الگوی درست، مسیر زندگی را تغییر دهد. برای نزدیک کردن فرزندان به نماز، بیش از آنکه به تذکرهای مکرر نیاز باشد، باید زمینه‌ای ساخت که نماز برای آنان به تجربه‌ای شیرین، آرامش‌بخش و دوست‌داشتنی تبدیل شود.
عزاداری امام حسین(ع) برای نسل‌های مختلف، تنها یک آیین تکرارشونده در تقویم نیست؛ آیینی که هر نسل با زبان و تجربه خود با آن مواجه شده و بخشی از هویت و عاطفه جمعی خود را در آن بازشناخته است. با این حال، نسل امروز در شرایطی متفاوت از نسل‌های گذشته با این آیین روبه‌روست؛ نسلی که به واسطه دسترسی گسترده به فناوری و اطلاعات، بیش از گذشته درباره آنچه می‌بیند و می‌شنود پرسش می‌کند، به دنبال چرایی‌هاست و می‌خواهد در تجربه‌های جمعی، صرفاً مخاطب نباشد.
کودک زمانی با کتاب آشتی می‌کند که بداند قرار نیست امتحان پس بدهد، مقایسه یا تحقیر شود یا سلیقه بزرگترها به او تحمیل شود؛ هدف این است که کتاب در ذهن او با امنیت، توانمندی و لذت پیوند بخورد.
استفاده از کودک برای انتقال پیام، خبرگیری یا حل اختلاف میان بزرگترها. این رفتار که در اصطلاح تخصصی «مثلث‌سازی» نامیده می‌شود، می‌تواند کودک را با فشار عاطفی و مسئولیتی فراتر از سنش روبه‌رو کند.
«حوصله مهمانی ندارم»؛ جمله‌ای که شاید این روزها بیشتر از گذشته شنیده می‌شود. نسلی که زمانی بخش مهمی از خاطراتش در خانه مادربزرگ‌ها، دورهمی‌های خانوادگی و گفت‌وگوهای طولانی شکل می‌گرفت، امروز بخش زیادی از ارتباطات خود را در صفحه تلفن همراه تجربه می‌کند. مهمانی‌ها کوچک‌تر شده‌اند، دیدارهای حضوری کمتر شده و بسیاری از تعاملات انسانی جای خود را به پیام‌ها، تماس‌های کوتاه و حضور در شبکه‌های اجتماعی داده‌اند.
آیت‌الله حائری شیرازی (ره) در تحلیلی عمیق و تربیتی، قضاوت ناعادلانه والدین میان فرزندان را نه تنها یک خطای تربیتی، بلکه عاملی برای تخریب اعتقادات فرزندان می‌دانند.
کارشناس خانواده با اشاره به اهمیت آموزش پس‌انداز به کودکان، بر ضرورت تعیین هدف و محل هزینه‌کرد پول پیش از در اختیار قراردادن آن به فرزندان تأکید کرد.
یک روانشناس با تشریح عوامل متعدد و موثر در شکل‌گیری رفتارهای طبیعی و چالش‌برانگیز کودکان در سنین مختلف، بر نقش کلیدی سبک فرزندپروری آگاهانه، مدیریت تعادل در استفاده از تکنولوژی و تاثیر تنبیه و تشویق بر رفتار کودکان تأکید کرد.
در شرایطی که افت مهارت‌های خواندن به یکی از دغدغه‌های نظام‌های آموزشی تبدیل شده است، گروهی از نویسندگان و متخصصان آموزش سواد خواندن بر این باورند که علاقه به مطالعه با اجبار شکل نمی‌گیرد؛ بلکه از دل تجربه‌های خوشایند، انتخاب آزاد و همراهی والدین با دنیای کتاب متولد می‌شود.
نشست تخصصی ارائه نتایج فاز سوم افکارسنجی «زیست مجازی ایرانیان» با محوریت «زیست کودکان و نوجوانان در فضای مجازی»، با حضور کارشناسان و نمایندگان دستگاه‌های فرهنگی و آموزشی کشور برگزار شد.
دروغگویی در کودکان همیشه نشانه بدرفتاری یا مشکل شخصیتی نیست گاهی این رفتار پاسخی به ترس از تنبیه، نیاز به جلب توجه یا حتی بخشی از روند طبیعی رشد ذهنی کودک است. موضوعی که نقش خانواده در شکل‌گیری یا اصلاح آن را پررنگ‌تر می‌کند.
ریشه وابستگی نوجوانان به فضای مجازی، در دو عامل «لذت دسترسی سریع به تصاویر دنیای مطلوب» و «چرخه پاداش‌دهی مغز» نهفته است، راهکار والدین، نه قطع ارتباط، که ایجاد جایگزین‌های جذاب و مدیریت هوشمندانه است.
کارشناس مسائل خانواده در توصیه‌ای راهبردی، ایام تعطیلات را فرصتی مغتنم برای ارتقای توان مذهبی فرزندان دانست. او بر لزوم بهره‌گیری والدین از این زمان برای انتقال مفاهیم دینی تأکید کرد.
جیغ و قشقرق کودکان زیر ۷ سال، برخلاف تصور عموم، لجبازی عمدی نیست؛ بلکه پیام اضطراریِ مغزِ نابالغ آن‌هاست.
نشر معارف کتاب «من و نوجوانم» نوشته محسن پوراحمد خمینی را با هدف کمک به والدین برای برقراری ارتباطی مؤثر با فرزندان نوجوان منتشر کرد.
«فرزند ۲ساله من چنگ می‌زند، اشیا را پرتاب می‌کند و دیگران را کتک می‌زند!آیا فرزند من پرخاشگر شده است؟ آیا این به معنای آن است که من رفتار منفی انجام داده‌ام؟ هر چه به او می‌گویم «نکن»، اما باز هم این کار را تکرار می‌کند. چه‌کار کنم؟»
حجت‌الاسلام والمسلمین استاد تراشیون، با بیان مثالی درباره میزان توجه والدین به ظاهر و تربیت فرزندان، بر ضرورت ارتقای دانش و مهارت‌های تربیتی در خانواده تأکید کرد.
تحولات شناختی در دوره نوجوانی به سه بخش «تغییر در شیوه استدلال»، «تفکر انتزاعی» و «فراشناخت» تقسیم و به ساخت شخصیت نوجوان منجر می‌شود.
والدین ما حقوقی بر گردنمان دارند که آیات قرآن و روایات و احادیث اهل بیت عصمت و طهارت علیهم‌السلام برای ما بیان کرده‌اند.
کارشناسان تربیت دینی معتقدند علاقه‌مند کردن فرزندان به نماز، بیش از آنکه با اجبار و تذکرهای مکرر محقق شود، به رفتار والدین، ایجاد فضای معنوی در خانه و به‌کارگیری روش‌های تربیتی صحیح وابسته است. الگو بودن پدر و مادر، تشویق به‌موقع، پرهیز از سرزنش، واگذاری حق انتخاب متناسب با سن و تقویت ارتباط فرزند با مسجد و جمع‌های مذهبی، از مهم‌ترین راهکارهای ترغیب کودکان و نوجوانان به اقامه نماز عنوان شده است.
عاشق شدن در دوران نوجوانی، اگرچه برای بسیاری از خانواده‌ها نگران‌کننده است، اما از نگاه متخصصان روان‌شناسی بخشی طبیعی از روند رشد عاطفی و روانی محسوب می‌شود. کارشناسان می‌گویند واکنش‌های تند، سرزنش و محدودیت‌های افراطی نه‌تنها کمکی به حل مسئله نمی‌کند، بلکه می‌تواند نوجوان را از خانواده دور کند؛ در حالی که همدلی، گفت‌وگوی صمیمانه و همراهی آگاهانه، مؤثرترین راه برای عبور از این دوره حساس است.
یک پژوهشگر حقوق بین‌الملل کودکان با هشدار نسبت به گسترش پدیده «استعمار داده‌ای» تأکید کرد که کودکان به دلیل ناآگاهی از نحوه جمع‌آوری و بهره‌برداری از اطلاعات شخصی، بیش از سایر کاربران در معرض نقض حریم خصوصی و بهره‌کشی اقتصادی در فضای مجازی قرار دارند.
یک روانشناس با اشاره به تفاوت‌های نسل Z و آلفا می‌گوید: تفاوت اصلی نسل Z (متولدین ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۵) و نسل آلفا (از ۱۳۹۶ به بعد) در میزان برخورد زودهنگام با دنیای دیجیتال است؛ در حالیکه نسل Z در سنین بالاتر با اینترنت آشنا شده، نسل آلفا از پیش‌دبستانی با موبایل و فضای مجازی درگیر است.
آسمان را آبی کن، نه قرمز!»، «چقدر کج‌وکوله کشیدی!» یا «خسته‌ام کردی!»، «این کار را هم نتوانستی انجام بدهی؟»، «تو نمی‌توانی! بگذار خودم انجام بدهم!»...باورتان می‌شود که همین جملات ساده، بیش از هر توهینی، اعتمادبه‌نفس کودک را تخریب می‌کند؟