وقتی کودکان برای نجات اقیانوس دست‌به‌کار می‌شوند؛ داستانی درباره راز صخره‌های مرجانی

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، تا چه اندازه با دنیای شگفت‌انگیز زیر آب آشنا هستید؟ فرزندتان چطور؟ اگر نمی‌دانید چگونه درباره دریا، اقیانوس و موجوداتی که در این پهنه گسترده زندگی می‌کنند با کودک خود صحبت کنید، کتاب «نگهبان اقیانوس» می‌تواند این مفاهیم را در قالب یک داستان جذاب برای او روایت کند.

آیا کتاب‌های علمی ویژه کودکان هنوز هم باید همانند دانشنامه‌ها و کتاب‌های «دانستنی» سال‌های گذشته نوشته و منتشر شوند؟ آیا چون کودکان در مقایسه با نوجوانان و بزرگسالان ممکن است نتوانند همه مفاهیم علمی را به‌سادگی درک کنند، باید شناخت جهان اطرافشان را تا سال‌های بزرگسالی به تعویق بیندازند؟ به نظر می‌رسد پاسخ این پرسش‌ها منفی باشد؛ زیرا داستان یکی از جذاب‌ترین مسیرها برای انتقال دانش و آگاهی به کودکان است.

بنابر روایت مهر، در سال‌های اخیر، داستان‌های محیط زیستی نیز به کمک کودکان آمده‌اند. این آثار با روایت ماجراهایی جذاب، مخاطب خردسال را با خود همراه می‌کنند و او را از دشت و صحرا و جنگل و کوهستان گرفته تا اعماق دریاها و اقیانوس‌ها می‌برند. برای والدینی که می‌خواهند فرزندشان با محیط پیرامون خود و ضرورت مراقبت از طبیعت آشنا شود، کتاب‌های داستانی با موضوع محیط زیست می‌توانند گزینه‌ای مناسب باشند.

یکی از این آثار، کتاب «نگهبان اقیانوس» است؛ داستانی که مخاطب کودک را به دنیای زیر آب می‌برد و اهمیت صخره‌های مرجانی را برای او توضیح می‌دهد.

این کتاب را کلارا اَنگانوتزی نوشته و فرشته عبدلی آن را برای کودکان فارسی‌زبان ترجمه کرده است. انتشار این اثر در ایران نیز برعهده انتشارات مهرسا بوده است.

 دنیای آیلا

آیلا با خانواده‌اش در جزیره‌ای کوچک در میان دریا زندگی می‌کند؛ جزیره‌ای که برای او به اندازه تمام دنیا ارزشمند و دوست‌داشتنی است. با این حال، این جزیره فقط قطعه‌ای کوچک در میان آب‌ها نیست و از نظر محیط زیستی نیز اهمیت زیادی دارد.

در اطراف این جزیره گرمسیری، صخره‌ای مرجانی همچون نواری بزرگ و فیروزه‌ای‌رنگ امتداد پیدا کرده است؛ صخره‌ای که آیلا می‌داند برای محیط اطرافش اهمیت فراوانی دارد. اگر کودک یا حتی والدین با مفهوم صخره‌های مرجانی آشنایی چندانی نداشته باشند، کتاب این موضوع را با زبانی ساده و قابل فهم توضیح می‌دهد.

مادر آیلا یک زیست‌شناس دریایی است و خانواده آنها وظیفه مراقبت از این صخره مرجانی را برعهده دارند. با این حال، وضعیت صخره چندان مطلوب نیست؛ زیرا این زیست‌بوم ارزشمند که نقش مهمی در زندگی ماهی‌ها دارد، با خطر نابودی مواجه شده است.

ماهی‌ها کم‌کم اطراف صخره را ترک می‌کنند، چون شرایط مناسب برای ادامه حیاتشان در این منطقه دیگر مانند گذشته نیست. آیلا از دیدن این وضعیت ناراحت می‌شود و برای پیدا کردن راه چاره، سراغ مادرش می‌رود.

اما برای اینکه یک صخره مرجانی از نابودی نجات پیدا کند، چه کاری می‌توان انجام داد؟

مادر آیلا که در این زمینه دانش و تجربه دارد، راهکاری را مطرح می‌کند. آنها باید صخره مرجانی را بازسازی کنند؛ به این معنا که مرجان‌های جدید و زنده یا همان قلمه‌های جوان مرجان را پرورش دهند و پس از آن، آنها را به صخره منتقل کنند.

انجام این کار به زمان، دقت و مراقبت زیادی نیاز دارد و فرآیندی حساس و طولانی است. اینکه آیلا و مادرش چگونه این مأموریت را انجام می‌دهند و سرنوشت صخره مرجانی چه خواهد شد، در ادامه داستان برای مخاطب روایت می‌شود.

کتاب در کنار روایت داستان، مراحل این فعالیت مهم محیط زیستی را نیز با استفاده از تصاویری زیبا، جذاب و رنگارنگ به کودکان نشان می‌دهد.

نجات طبیعت از دریچه یک داستان کودکانه

اهمیت مراقبت از دریاها و اقیانوس‌ها و مقابله با تهدیدهایی که این زیست‌بوم‌ها را درگیر می‌کنند، برای بسیاری از ما روشن است. کمتر کسی می‌تواند آلودگی دریا را منظره‌ای زیبا بداند یا اقیانوسی بیمار و خالی از ماهی را محیطی مناسب برای تفریح تصور کند.

انسان‌ها طبیعت سالم، پاکیزه و زیبا را دوست دارند؛ اما این پرسش همچنان باقی است که چرا با وجود این علاقه، گاهی در مراقبت از پاکیزگی و سلامت محیط زندگی خود کوتاهی می‌کنیم.

کودکان در شکل‌گیری بسیاری از آلودگی‌های محیط زیستی نقشی ندارند یا سهم آنها بسیار اندک است؛ اما ممکن است با افزایش سن، حساسیت و توجهشان نسبت به موضوع حفاظت از محیط زیست کاهش پیدا کند.

از همین رو، آشنا کردن مداوم کودکان با کتاب‌ها و داستان‌های محیط زیستی می‌تواند به تقویت این دغدغه در ذهن آنها کمک کند. کتاب «نگهبان اقیانوس» نیز می‌تواند در همین مسیر مؤثر باشد و کودک را نسبت به اهمیت حفاظت از دریاها و موجودات دریایی حساس‌تر کند.

چرا «نگهبان اقیانوس»؟

«نگهبان اقیانوس» صرفاً یک داستان ماجراجویانه برای کودکان نیست. تصویرگری جذاب و هماهنگ کتاب در کنار روایت داستانی، باعث شده این اثر در عین سرگرم‌کننده بودن، ویژگی‌های یک کتاب علمی کودک را نیز داشته باشد.

در بخش پایانی کتاب، اطلاعات علمی گوناگونی نیز در اختیار مخاطب قرار می‌گیرد. برای نمونه، در یکی از قسمت‌ها مخاطب با کلوئی پوزاس، زیست‌شناس دریایی، آشنا می‌شود؛ فردی که در پروژه‌های مربوط به بازسازی صخره‌های مرجانی در اطراف جزایر مختلف سیشل، یعنی همان منطقه‌ای که ماجرای کتاب در آن رخ می‌دهد، فعالیت دارد.

کلوئی پوزاس مرجان‌ها را در زیستگاه‌های مصنوعی پرورش می‌دهد و درباره این زیستگاه‌ها و نقشی که در حفظ مرجان‌ها دارند، برای مخاطبان توضیح می‌دهد.

در بخش دیگری از کتاب با عنوان «برای اطلاعات بیشتر…» نیز پاسخ تعدادی از پرسش‌های علمی درباره مرجان‌ها ارائه شده است؛ پرسش‌هایی مانند «مرجان چیست؟»، «صخره مرجانی چیست؟»، «چرا صخره‌ها اهمیت دارند؟»، «سفیدشدگی مرجان چیست؟» و «چگونه می‌توان از مرجان‌ها محافظت کرد؟»

نثر ساده، روان و خوش‌خوان کتاب نیز کمک می‌کند کودک در کنار والدین خود از مطالعه آن لذت ببرد و همزمان با سرگرمی، اطلاعات تازه‌ای درباره محیط زیست به دست آورد.

این کتاب علاوه بر ارائه اطلاعات درباره دریا و اقیانوس، می‌تواند حس کنجکاوی کودک و حتی والدین را برای شناخت بیشتر جهان زیر آب و موجوداتی که در آن زندگی می‌کنند، افزایش دهد.

«نگهبان اقیانوس» همچنین به شکلی غیرمستقیم، مفاهیمی همچون همکاری و کار گروهی را به کودکان منتقل می‌کند. کودک در مسیر داستان متوجه می‌شود که مواجهه با چالش‌ها به صبر، استفاده از هوش و خلاقیت و گاهی کمک گرفتن از بزرگ‌ترهایی نیاز دارد که دانش و تجربه بیشتری درباره یک موضوع دارند.

برشی از متن کتاب

«آیلا هرچه بیشتر شنا می‌کرد، بیشتر متوجه می‌شد که یک چیزی فرق کرده است…

مرجان‌های رنگارنگ و پرجنب‌وجوش حالا رنگ‌پریده شده بودند.

در این بین، ماهی‌ها داشتند دسته‌جمعی شنا می‌کردند و در قسمت عمیق آب ناپدید می‌شدند.

آیلا پرسید: «آن‌همه ماهی کجا می‌روند؟»

مامان گفت: «چون هوا دارد هر روز گرم‌تر می‌شود، صخره‌ی مرجانی در حال نبودی است. بدون صخره، ماهی‌ها نمی‌توانند زنده بمانند. برای همین آن‌ها اینجا را ترک می‌کنند و به‌دنبال خانه‌ی جدیدی می‌گردند.»

آیلا دلش نمی‌خواست ماهی‌ها بروند.»

 مشخصات کتاب

انتشارات مهرسا، کتاب «نگهبان اقیانوس» نوشته کلارا اَنگانوتزی و ترجمه فرشته عبدلی را در ۳۲ صفحه مصور رنگی منتشر کرده است.

این کتاب برای گروه سنی ۴ تا ۹ سال در نظر گرفته شده و با قیمت ۱۵۰ هزار تومان در بازار نشر عرضه شده است.