وقتی عدالت نام علی را صدا می‌زند

مقامات وجودی امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب(علیه السلام) فراتر از آن است که همه ابعاد آن در زبان و بیان عادی قابل طرح باشد نشانه‌های ولایت و حقیقت امیرالمؤمنین(علیه السلام) حتی پیش از ولادت ایشان در تاریخ بشریت قابل مشاهده است و برخی روایات، از ظهور این حقیقت در قصه حضرت آدم ابوالبشر حکایت دارد؛ اموری که فهم کامل آن‌ها از دایره عقل محدود بشری فراتر است.

شخصیت علی بن ابی‌طالب(علیه السلام) چنان متعالی است که برخی در مواجهه با این فضائل دچار انحراف شدند؛ گروهی از سر ناتوانی در تحمل این عظمت، حکم به کفر دادند و گروهی دیگر در سوی مقابل، دچار غلو شده و او را تا حد الوهیت بالا بردند.

علی بن ابی‌طالب(علیه السلام) از نخستین لحظات نزول وحی، در کنار رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله وسلم) حضور داشتند و در دوران بیست‌وسه‌ساله رسالت، چه در مکه و چه در مدینه، شریک سخت‌ترین لحظات، فشارها، هجرت‌ها و جنگ‌ها بودند؛ حضوری که در بسیاری از صحنه‌ها، سرنوشت اسلام به آن گره خورده بود، این همراهی بی‌وقفه امیرالمؤمنین(علیه السلام) با پیامبر اکرم(ص) تا واپسین لحظات عمر شریف آن حضرت ادامه داشت و رسول خدا(ص) در حالی چشم از جهان فروبستند که سر مبارکشان بر دامان علی بن ابی‌طالب (علیه السلام) بود.

در بدر، احد، خندق و خیبر، حضور علی بن ابی‌طالب(علیه السلام) حضوری معمولی نبود، بلکه در مواردی اگر آن حضرت نبود، نتیجه جنگ به گونه‌ای دیگر رقم می‌خورد؛ تا آنجا که در روایات  بر فضیلت «ضربة علی یوم الخندق» بر عبادت جن و انس اذعان شده است. 

علی(علیه السلام) جمع اضداد است؛ شجاع‌ترین انسان میدان نبرد و در عین حال نرم‌ترین و مهربان‌ترین چهره در برابر یتیمان و محرومان. همان کسی که در اوج قدرت و حکومت، شب‌ها تا سحر در محراب عبادت با گریه و مناجات می‌گرید و از خوف الهی بی‌هوش بر زمین می‌افتد.

ساده‌زیستی آن حضرت حتی در زمان خلافت، و برخورد قاطع ایشان با هرگونه تبعیض، حتی نسبت به نزدیک‌ترین افراد خانواده خود، نشان می‌دهد که عدالت در نگاه علی(علیه السلام) حد و مرز شخصی و خانوادگی نمی‌شناخت.

با وجود تلاش دشمنان برای محو فضائل علی(علیه السلام) و سکوت یا ملاحظه‌کاری برخی دوستان، خداوند خواست که نام و راه علی (علیه السلام) باقی بماند و فضائل او شرق و غرب عالم را فراگیرد؛ تا آنجا که اندیشمندان غیرمسلمان نیز در برابر عظمت عدالت و انسانیت او سر تعظیم فرود آوردند.

امروز حتی یک جمله از نامه امیرالمؤمنین(علیه السلام) به مالک اشتر درباره کرامت انسانی که فرمودند: مردم یا برادر دینی تو هستند یا انسانهایی مانند تو که باید حقوق انسانی آنها رعایت شود؛ همین یک جمله، به‌عنوان مبنایی برای حقوق بشر مورد استناد قرار می‌گیرد و این خود گواهی است بر ماندگاری مکتب علی(علیه السلام) در تاریخ.

امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب(علیه السلام) همچنان مظهر حق، عدل، کرامت و انسانیت است و هر کس در پی حقیقت و عدالت باشد، ناگزیر باید به دامان علی (علیه السلام) و خاندان مطهر او پناه ببرد. 

شیعه به داشتن چنین امام و مقتدایی باید ببالد؛ شخصیتی که ولادتش در خانه خدا و شهادتش در محراب عبادت رقم خورد.