نخستین زن مسلمان و ستون استوار اسلام در روزهای سخت

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در تاریخ پر فراز و نشیب اسلام كمتر بانویی همچون حضرت خدیجه (س) – همسر بزرگوار رسول خدا (ص) – درخشیده است. بهره‌مندی از صفات عالی انسانی و رفتار برخاسته از بینش متعالی او چنان شخصیتی از وی ساخته كه تا سال‌ها پس از رحلت جانسوزش، هر گاه پیامبر اكرم (ص) نام او را می‌شنید، اشك بر گونه‌های مباركش جاری می‌گشت و از او به بزرگی یاد می‌کرد.

بنابر روایت ایسنا، حضرت خدیجه (س) ۶۸ سال قبل از هجرت به دنیا آمد. خانواده‌ه‌اىی که حضرت ‌خدیجه (س) را پرورش داد، از نظر شرافت‌ خانوادگى و نسبت‌‌هاى خویشاوندى، در شمار بزرگترین قبیله‌‌هاى عرب جاى داشت. این‌ خاندان در همه حجاز نفوذ داشتند. آثار بزرگى و نجابت و شرافت از کردار و گفتار حضرت خدیجه (س) پدیدار بود.

حضرت از قبیله هاشم بود و پدر و اقوامش از ثروتمندان قریش‌ بودند. پدرش خویلدبن اسد قریشى نام داشت. مادرش فاطمه دخترزائد بن اصم بود.

حضرت خدیجه(س) نخستین زن مسلمان بود، از بزرگ‌ترین و شاخص‌ترین ویژگی‌های اخلاقی ایشان می‌توان به صبر و گذشت این بزرگ بانوی اسلام اشاره کرد، در روایات آمده است اسلام با دو چیز نشر پیدا کرده است؛ اول شمشیر حضرت علی (ع) و دوم ثروت و گذشت حضرت خدیجه(س).

حضرت خدیجه سلام الله علیها یکی از چهار زن کامل دنیا، اولین و بهترین همسر رسول خدا صلّی الله علیه وآله و سلّم و مادر حضرت فاطمه زهرا (س) است.

خدمات حضرت خدیجه سلام الله علیها به اسلام:

حضرت در ۲۴ سال زندگی مشترک با پیامبر گرامی اسلام (ص)، خدمات بسیاری برای آن بزرگوار و دین اسلام انجام داد. حمایت‌های مالی، روحی، عاطفی از حضرت محمد صلی الله علیه و آله، تصدیق و تأیید پیامبر در روزگاری که هیچ کس تأییدش نمی‌کرد و یاری ایشان در برابر آزار مشرکان، گوشه‌هایی از این خدمات ارزشمند است.

حضرت خدیجه علیها السلام پس از ازدواج با پیامبر(ص)، دارایی‌اش را به ایشان بخشید تا آن را هرگونه می‌خواهد مصرف کند. رسول گرامی اسلام در این زمینه می‌فرماید: «هیچ ثروتی به اندازه ثروت خدیجه علیهاالسلام برای من سودمند نبود. »

حضرت خدیجه علیها السلام، این بانوی بزرگوار نه تنها از عمق جان به رسالت پیامبر ایمان آورد، بلکه او را در برابر سختی‌ها و تکذیب مشرکان و بدخواهان یاری داد. تا زنده بود، اجازه نداد آزار و شکنجه مشرکان بر رسول خدا صلی الله علیه و آله سخت آید. هنگامی که رسول الله صلی الله علیه و آله با باری از مصیبت و اندوه به خانه می آمد، حضرت خدیجه (س) او را دلداری می‌داد و نگرانی را از ذهن و خاطرش می زدود.

اموال حضرت خدیجه علیها السلام به عنوان ابزاری مناسب از همان ابتدا در خدمت اسلام و پیشرفت آن قرار گرفت. جالب این که آخرین بخش از دارایی حضرت خدیجه توسط امیر مؤمنان (ع) در سفر هجرت به مدینه صرف شد. سفر اکثر مسلمانان با اموال  حضرت خدیجه (س) ممکن شد. آخرین آن‌ها هم قافله‌ای بود که امیرالمؤمنین (ع) آن را سرپرستی کرد.

حضرت خدیجه (سلام الله علیها) دارای خوداندیشی و نو اندیشی هستند. این بانوی مکرمه اگرچه از تبار انسان‌های اصیل و با شرافت عرب آن زمان بودند لیکن خودشان، دارای امتیازات تحسین برانگیزی بودند و همواره برای رشد و پرورش چنین صفات انسانی و خداپسندانه تلاش می‌کردند.

در این بخش به ویژگی‌های اخلاقی حضرت اشاره  می‌کنیم:

صبر بر مشكلات

این بانوی جمال و كمال در دوران دشواری و سختی و درگیر و دار مشكلات طاقت فرسا كه در زندگی‌اش با پیامبر (ص) رخ می‌داد شكیباترین و پرتحمل‌ترین مددكار بود و در برابر همه‌ رویدادهای سخت و پی در پی سنگ صبور و حتی آرامش بخش دل پیامبر(ص) و اطرافیان بود.

ایجاد فضای پربركت و معنوی در خانه

جامعه‌ها و تمدن‌ها در راه رشد و كمال به تدریج به ارزش‌های اخلاقی و انسانی، بها داده‌اند و به پاكی و آزادگی و آراستگی به فضیلت‌ها اهمیت داده‌اند، به خاطر همین برخی مکان‌ها و زمان‌ها مورد تجلیل و احترام قرار می‌گیرند و برای آن‌ها حریم و حرمتی در نظر گرفته می‌شود.

در نگرش اسلامی هم، همه‌ی مسجدها مخصوصاً «مسجدالحرام» مورد توجه قرار گرفته و برای حفظ حرمت آن، مقررات ویژه‌ای قرار داده‌اند كه مثلاً از ورود آلودگان به وبای شرك و میكروب كفر و حق ستیزی جلوگیری شود.

خانه‌ی خدیجه (سلام الله علیها) هم یكی از آن مکان‌های مقدس است كه به خواست خدا و تلاش‌ها و تدبیرهای خود خدیجه (سلام الله علیها)، این سرا، سرای سعادت و سعادت زا و پربركت و با معنویت و تاریخ ساز باقی ماند.

كه به گواهی محدثان و تاریخ نگاران این خانه‌ی مبارك پیش از اسلام و فرود وحی و بعثت پیامبر، خانه‌ی پاكی و پروا بود چرا که بانویی در آن زندگی می‌کرد كه همه و همه، آشنا و بیگانه و كوچك و بزرگ او را «طاهره»، پاك روشن و پاك منش می‌شناختند، او در این خانه، به انفاق و رسیدگی به محرومان و درماندگان جامعه و انجام كارهای شایسته‌ای كه از آموزه‌های پیامبران پیشین و کتاب‌های آسمانی، یاد گرفته، می‌پرداخت.

همچنین این خانه پیش از اسلام این سعادت و لیاقت را داشت كه كانون مهر و محبت به حضرت محمد صلی الله علیه و آله گردید، حضرت خدیجه(س) با نهایت صفا و اخلاص آن حضرت را به زندگی مشترك و پیوند مبارك دعوت كرد و او نیز پس از خانه‌ی ابوطالب آن خانه را برای زندگی خانوادگی انتخاب كرد و این خانه را پربرکت‌تر کرد.

قدرت مدیریت

اسناد تاریخی نشان می‌دهد که حضرت خدیجه (سلام الله علیها)، زن شریف و ثروتمند و صاحب امكاناتی بود كه به تجارت گسترده‌ای مشغول بود. كارگزاران و كارمندان و عوامل اجرایی را، از میان انسان‌های سالم و امانت‌دار و درستكار و آزمون شده استخدام می‌کرد و خودشان هم در مركز و خانه و محل كارش می‌نشست و این كاروان تجارتی را با مدیریت قوی خود هدایت می‌کرد و به كارهای اقتصادی خود می‌رسید.

با دقت در انتخاب وقت و فرصت، نوع كالا و مقدار آن، حركت و بازگشت و توقف كاروان را با آگاهی از زمان و مكان، طوری تنظیم و تدبیر و برنامه‌ریزی می‌کرد كه مورد تحسین كاروان بزرگ تجارتی‌اش می‌بود.

از یمن به حجاز می‌رفت و از حجاز به شام و دیگر مراكز مهم اقتصادی و تجاری، و سود سرشار و عادلانه و فراوانی به دست می‌آورد.

ابتكار و استقلال جویی

استقلال جویی و استقلال طلبی و استقلال اندیشی این بانو از لابه لای رفتار و كردار شایسته‌اش پیدا می‌شود، و این از برجستگی‌ها و امتیازات بلند او بشمار می‌رود؛ چرا که اگر انسان از نظر فكر و اندیشه، متكبر و مستقل نباشد، نمی‌تواند در میدان عمل و تجارت و مدیریت و حساس‌ترین لحظات تصمیم گیری، به طور مستقل فكر كند و عمل كند.

هدف داری و فداكاری

این ویژگی را می‌توان در تمام ویژگی‌های بارز خدیجه (سلام الله علیها) دید، زندگی پرفراز و نشیب او نشانه‌ی آن است كه به دنبال هدف پاك و صاف و بلند و درخشانی بود. هدفی بالاتر از زر و زیور دنیا و کاروان‌های تجارتی و … هدفی بالاتر از زندگی روزمرّه و خور و خواب، و هدفی ارجمندتر از آسایش و آرامش و شخصی و خانوادگی.

این بانو مانند موجِ بی قراری بود كه در راه هدف، آرامش نداشت ولی وقتی به ساحل وجود  حضرت محمد صلی الله علیه  و آله رسید و در آن جا به عدالت خواهی و حق و ایمان و اخلاص، پاكی و امانت، نجابت و شرافت، بشردوستی و كرامت، وجدان و فطرت و دیگر ارزش‌های انسانی و خداپسندانه را دید خود را در نزدیكی هدف دید.

درایت و خردمندی

نعمت خرد و خردمندی و خردورزی درست، یعنی نگاه متفكرانه بر پدیده‌های آفرینش و شناخت روابط آن‌ها، یعنی دقت در سازمان وجودی خودمان، یعنی هدف داری و هدف شناسی و آراستگی به ارزش‌ها و پیراستگی از ضد ارزش‌ها و در کل یعنی اوج گرفتن به بندگی و ساختن شایسته و بایسته‌ دنیا و آخرت بر اساس حق و عدل و برابری و ایثار و فداكاری که این موضوع جزو ویژگی بارز حضرت خدیجه (س) بود.

خدیجه (سلام الله علیها) خردمندترین بانوان روزگار است؛ چرا که او در پرتو خروش بود كه نخستین بانویی بود كه ایمان و اسلام آورد، همراز و هم‌سنگر و مددكار پیامبر صلی الله علیه و آله شد و همه‌ هستی خود را خردمندانه برای ساختن دنیا و آخرتش ریخت و فدا كرد. او در این راه، جهاد و فداكاری می‌کرد، پیامبر را دلداری می‌داد، به او امید می‌داد، او را دلگرم می‌کرد و پناهش می‌داد.

حضرت خدیجه (س) سه سال قبل از هجرت بیمار شد و در سن ۶۵ سالگی در ماه رمضان سال دهم بعثت در خارج از شعب ابوطالب جان به جان آفرین تسلیم کرد. آرامگاه حضرت خدیجه (س) در گورستان مکه در «حجون» واقع است.