تاریخ اسلام
نگاهی به کتاب «محمد و مؤمنان در صدر اسلام»؛ محمد(ص) و شکلگیری «جنبش مؤمنان»
کتاب «محمد و مؤمنان در صدر اسلام» با نگاهی متفاوت به روزهای آغازین اسلام، جامعه نخستین پیروان پیامبر(ص) را «جنبش مؤمنان» میخواند. نویسنده معتقد است هویت اسلامی بهتدریج و در جریان تحولات چند دهه نخست شکل گرفته است.
ببینید|«احمد یا حبیبی»؛ وقتی مکه ۱۴۰۰ سال پیش دوباره جان میگیرد
گروه تواشیح تسنیم در تازهترین فعالیت خود، اثری با عنوان «احمد یا حبیبی» را در مدح و ستایش پیامبر اکرم(ص) منتشر کرده است؛ اثری که با تلفیق همخوانی عربی، موسیقی، فضاسازی تاریخی و روایت تصویری، مخاطب را به سفری متفاوت و سینمایی در مکه صدر اسلام میبرد.
پیامبر اسلام(ص) از نگاه اندیشمندان جهان؛ از «مصلح بزرگ» تا «بنیانگذار تمدن»
چه چیزی باعث شده است شخصیت پیامبر اسلام(ص) چهارده قرن پس از ظهور اسلام همچنان مورد توجه مورخان، فیلسوفان، نویسندگان و دینپژوهان غیرمسلمان باشد؟ نگاهی به دیدگاه چهرههایی چون ویل دورانت، تولستوی، کارلایل، گاندی، گوته و کارن آرمسترانگ نشان میدهد که هر یک از زاویهای متفاوت، بر مؤلفههایی همچون توحید، اخلاق، صلح، عدالت، وحدت اجتماعی و نقش تمدنی پیامبر اسلام(ص) تأکید کردهاند.
این زن در سختترین روزهای شیعه چه نقشی داشت؟ / روایتی کمتر شنیدهشده از «جده»
در روزهایی که امام زمان(عج) تنها پنج سال داشت و عباسیان در جستوجوی او بودند، بانویی از خاندان اهلبیت(ع) مسئولیتی حساس بر دوش گرفت؛ «جده» با تدبیر و شجاعت، در حفظ جریان امامت و ساماندهی امور شیعیان نقشی فراموشنشدنی ایفا کرد.
وقتی استقلال اقتصادی در کنار ایمان معنا پیدا میکند
بازخوانی زندگی حضرت خدیجه (س) نشان میدهد که چگونه یک زن میتواند در اوج اقتدار مالی و مدیریتی، خانه را به پناهگاهی امن برای ایمان تبدیل کند و ثروت را نه ابزار تفاخر، بلکه بالی برای پرواز خانواده بسازد.
اعمال روز دوازدهم ربیع الاول و ماجرای ورود پیامبر (ص) به مدینه
۱۲ ربیعالاول، دوازدهمین روز از سومین ماه سال قمری است. از رویدادهای این روز به ورود رسول اكرم (ص) به منطقه قبا در مدینه در سال 1 ق، آغاز وجوب نماز در سال ۱ ق، است.
روایت کمتر دیدهشده از جامعه نبوی؛ از مشارکت زنان و جوانان تا کرامت انسانی
رئیس پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: در دوره پیامبر(ص) زنان در امور سیاسی و اجتماعی و فرهنگی دخالت می کنند حتی در امور اقتصادی و نظامی هم فعالیت می کنند. در غزوه حنین برخی زنان در کنار مداوای مجروحان، سلاح به دست گرفتند و از جان پیامبر (ص) دفاع کردند.
آیا مشرکان عصر جاهلیت موحد بودند؟/ نگاهی به توحید ربوبی در مذاهب اسلام
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم» با نگاهی پژوهشی تطبیقی به حقیقت توحید ربوبی در دیدگاه امامیه و وهابیت می پردازد.
چه کسانی مراقب کاشیهای ششصد ساله حرم امام رضا بودند؟
اگر فکر میکنید حوصله شغلهای تکراری که شما را بند یک اداره میکنند ندارید و اهل یک جا ماندن نیستید؛ احتمالا مرمت بناهای تاریخی با روحیه شما سازگاری داشته باشد.
تاریخ؛ آینه عبرت انسان | قرآن درباره مطالعه سرگذشت پیشینیان چه میگوید؟
از نگاه قرآن، تاریخ فقط روایت اتفاقات گذشته نیست؛ سرگذشت اقوام پیشین میتواند چراغ راه انسان برای آینده باشد. قرآن کریم با بازخوانی سرنوشت قوم نوح، عاد، ثمود، فرعون و دیگر ملتهای گذشته، انسان را به تفکر، عبرت و شناخت عوامل سعادت و هلاکت دعوت میکند؛ تا از تجربه گذشتگان برای ساختن امروز و فردای خود بهره بگیرد.
سه آیهای که به بهانه هجرت پیامبر (ص) نازل شد
یکی از رویدادهای مهم تاریخ اسلام مربوط به هجرت حضرت پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله از مکه به مدینه است و خداوند حداقل سه آیه از آیات قرآن را در همین حوالی زمانی نازل کرد.
پلکانِ هجرت؛ بازخوانیِ وقایع در پرتوِ آیات وحی
هجرت پیامبر (ص) از بیعتهای عقبه تا معجزات غار ثور، مسیرِ پیریزی تمدن اسلامی را در پرتو آیات الهی رقم زد.
ربیع الاول و سالروز لیلة المبیت
لیلةالمبیت از جلوههای ایثار امیرالمؤمنین علیهالسلام در تاریخ اسلام است؛ شبی که همزمان با هجرت پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله از مکه به مدینه، علی علیهالسلام با فدا کردن جان، نقشه دشمنان را ناکام گذاشت و تصریح شیخ مفید، شرافت دنیا و دین را به دست آورد.
رحلت نه، شهادت؛ روایت علامه حلی از واپسین روزهای پیامبر اکرم(ص)
علامه حلی، فقیه برجسته شیعه، در کتاب «تحریر الأحکام» درباره پیامبر اکرم(ص) تصریح میکند که رسول خدا(ص) روز دوشنبه بیستوهشتم صفر سال دهم هجری، در حالی از دنیا رفت که مسموم شده بود؛ گزارشی که مبنای دیدگاه شهادت ایشان است.
«شیطان» چگونه تا سفره کریم اهلبیت رسید؟
رمان «شیطان در خانه» نوشته سید سعید هاشمی، با انتخاب زاویه دیدی متفاوت، ماجرای زندگی و شهادت امام حسن مجتبی(ع) را از زبان جعده، همسر آن حضرت، روایت میکند.
کشف نسخه مسیحی در صومعه سنت کاترین از تاریخ صدر اسلام رمز گشایی کرد
شناسایی «وقایعنامه مارونی ۷۱۳» در میان نسخههای خطی صومعهٔ سنت کاترین سینا روایتی دستاول و غیراسلامی از فتوحات اولیهٔ اعراب و تدوین قرآن ارائه میدهد.
چرا دعوت به ولایت علوی مهمترین محور رسالت نبوی است؟
تقلیل مسئله خلافت پیامبر صلی الله علیه وآله به یک انتخاب سیاسی عادی سبب وهن رسالت نبوی است.
امام حسن(ع)؛ قهرمان صبری که با پذیرش صلح، نقشه نابودی اهلبیت را ناکام گذاشت
دوران امام حسن مجتبی(ع) از تلخترین مقاطع تاریخ اسلام بود؛ زمانی که خیانت کوفیان و فرماندهان، امکان مقابله با معاویه را از میان برد. امام با پذیرش صلح، نه از سر سازش، بلکه برای خنثیکردن توطئه معاویه و حفظ خط اصیل اسلام، شکوهمندترین نرمش قهرمانانه تاریخ را رقم زد.
آیا پیامبر اکرم(ص) در اجرای فرمان خویش در مورد اعزام سپاه اسامة اصرار داشت؟
رسول خدا در اجرای فرمان خویش در مورد اعزام سپاه اصرار فراوان داشت. مورخان گفت و گویی میان پیامبر و اسامه را نقل می کنند که در آن اسامه خواستار درنگ در حرکت سپاه تا زمان شفا یافتن و اطمینان از حال رسول خدا بوده و در مقابل رسول خدا اصرار به ملحق شدن همه افراد به سپاه اسامه و حرکت سپاه دارد.
وقتی آسمان خاموش شد؛ پیام پایان وحی برای جامعه بشری چه بود؟
رحلت پیامبر اسلام، نه تنها پایان یک زندگی، بلکه پایان یک جریان پیوسته و روزمره از نزول آیات الهی بر قلب انسان بود. سکوت وحی پس از ایشان، برای اصحاب و امت، لحظهای تکاندهنده و سؤالبرانگیز بود؛ لحظهای که آسمان دیگر بر زمین نازل نمیشد و بشر در ظاهر، در برابر جهانی پیچیده، بیواسطه وحی ایستاده بود. اما این خاموشی، آغازی برای بلوغ و مسئولیتپذیری جامعه انسانی بود.
«تاریخ قرآن» چیست؟ آیا این اصطلاح با الهیبودن قرآن منافات دارد؟
«تاریخ قرآن» بخشی از علوم قرآنی است که به بررسی سرگذشت متن وحی از لوح محفوظ تا امروز میپردازد و با الهی بودن قرآن یا دوران پس از پیامبر (ص) منافاتی ندارد.
قرآن درباره ذوالقرنین چه میگوید؟ آیا او پیامبر بود؟
ذوالقرنین شخصیتی مؤمن، مقتدر و عدالتطلب است که بر اساس دیدگاه مشهور قرآنپژوهان، اگرچه پیامبر نبود، اما حکومتی گسترده و صالح داشت.
تزکیه و پیشرفت با اجابت دعوت پیامبر(ص) محقق میشود
دعوت پیامبر اکرم(ص) محدود به زمان بعثت نیست،امروز نیز همه مسلمانان مخاطب این دعوت الهی هستند و تا زمانی که به آن پاسخ ندهند، تزکیه، تعلیم و پیشرفت حقیقی در زندگی فردی و اجتماعی محقق نخواهد شد.
بینید| با این تاکتیک پیامبر(ص) میتوان آمریکا را شکست داد
پیامبر(ص) وقتی یهودیان بنینضیر عهدشکنی کردند و قصد ترور ایشان را هم داشتند، اقتصاد آنها را هدف قرار داد و مجبور به تسلیمشان کرد.
متعصبان کجاندیش چگونه در نهروان عمیقترین ضربه را به جامعه وارد کردند؟
جنگ نهروان برخلاف جنگهای جمل و صفین که مواجهه با عهدشکنان سیاسی و دنیاطلبان شام بود، رویارویی با جریانی بود که از درون جبهه خودی سر برآورد.
سندرومِ بیثباتی؛ واکاویِ عللِ فروپاشیِ سرمایهیِ اجتماعی در کوفهیِ سالِ ۴۱ هجری
کوفه در سالِ ۴۱ هجری، تنها صحنهیِ یک منازعهیِ سیاسی نبود؛ این شهر به نمونهای تاریخی از فروپاشیِ سرمایهیِ اجتماعی، بیثباتیِ هویتی و ناتوانیِ جامعه در ایستادن کنارِ رهبریِ حق تبدیل شد. در چنین فضایی، امام حسن مجتبی (ع) نه فقط با سپاهِ شام، بلکه با سستیِ ارادهها، تزلزلِ وفاداریها و تنهاییِ دردناکی روبهرو شدند که ریشه در بحرانهایِ عمیقِ اجتماعیِ کوفه داشت.
تنها ایرانینژاد اهلبیت پیامبر(ص)
سلمان فارسی از شخصیتهای اسلامی بلندآوازه و از صحابه معروف پیامبر اکرم(ص) است که از چنان درجه بالایی برخوردار است که پیامبر(ص) او را از اهلبیت(ع) خود خواند.
چرا سلمان فارسی، سلمان شد؟
سلمان فارسی، صحابی مشهور حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و از یاران باوفای حضرت امیر سلام الله علیه است که پیامبر(ص) در وصفش فرمودند: سلمان از ما اهل بیت است. او ایرانی و پیش از اسلام آوردن، زرتشتی بود و روزبه نام داشت.
مسافرِ حقیقت؛ چرا سلوکِ سلمان فارسی الگویی برای انسانِ سرگشتهی امروز است؟
سلمان فارسی تنها یک صحابیِ بزرگ نبود، او تجسمِ زنده یِ پرسشگری است که با پشت پا زدن به میراثِ موروثی و ساختارهایِ فکریِ زمانه، خطرِ عبور از مرزهایِ جغرافیایی و فرهنگی را به جان خرید تا حقیقت را نه در کتابهایِ پدران، بلکه در تجربه یِ زیسته یِ خویش بیابد. او الگویِ انسانِ معاصری است که میخواهد در عصرِ هیاهو و تعصب، به جایِ تقلید، راهی به سویِ آگاهیِ اصیل بگشاید.
صلح بدون عدالت، پایدار نمیماند؛ عبرتی از پیمانهای تاریخ ایران/ از آماسیه تا گلستان چه درسی میگیریم؟
تاریخ ایران نشان میدهد صلحی که بر پایه زور، تحمیل و بیاعتمادی شکل بگیرد، لزوماً به معنای پایان جنگ نیست؛ چنانکه پیمان آماسیه و عهدنامه گلستان، نمونههایی از صلحهای شکنندهای بودند که با تغییر موازنه قدرت و حلنشدن ریشههای اختلاف، خود به مقدمهای برای منازعات تازه تبدیل شدند.
