تاریخ اسلام
چرایی گمنامی دختر امام حسین(ع) در متون
در منابع اصیل تاریخ اسلام، پاسخهای محکمی برای رد شبهات پیرامون حضرت رقیه (س) وجود دارد.
ببینید| آیا دین ریشه جنگهای تاریخ است؟ نقدی بر یک کلیپ پربازدید
گاهی یک کلیپ چند دقیقهای با کنار هم چیدن چند روایت تاریخی، یک داستان دینی، نام چند فیلسوف و چند مثال مشهور، نتیجهای میگیرد که در نگاه اول کاملاً قانعکننده به نظر میرسد. یکی از این روایتها، دین را ریشه اصلی جنگها و خشونتهای تاریخ معرفی میکند؛ ادعایی که برای داوری درباره آن، باید اجزای استدلال را با دقت و بدون پیشداوری بررسی کرد.
جهاد حضرت زینب(س)،تجسم پیروزی نرمافزار فکری بر سختافزار نظامی بود
استاد حوزه علمیه گفت: به زبان امروز، میتوان اینطور تفسیر کرد که شام تجسم پیروزی «نرمافزار فکری» بر «سختافزار نظامی» است.
بنوالسرج چه کسانی هستند؟
برخی رسوم، تنها به دلیل ناآگاهی از منشأ تاریخیشان نسل به نسل منتقل شدهاند؛ در حالی که دانستن حقیقت، میتواند پایانبخش این باورها باشد.
معجزههای پیامبران اولوالعزم و غیر اولوالعزم چگونه بوده است؟
مفهوم معجزه به هر «آیتِ خارقالعاده برای اثبات نبوت» تعمیم مییابد که ، همه گزارشهای خارقالعاده تاریخی در تأیید دعوت پیامبران قابل جمعاند.
سیستان در آتش غیرت دینی؛ روایت قیام خونخواهی شهدای کربلا
در سال ۶۲ هجری قمری، مردم سیستان در واکنش به فاجعه کربلا، حرکتی اعتراضی علیه حاکم اموی انجام دادند؛ حرکتی که در برخی منابع از آن به عنوان یکی از نخستین قیامهای خونخواهانه پس از عاشورا یاد شده است.
سفر بیبازگشت
روزهای چهاردهم محرم، یادآور کوچِ اجباریِ امام رضا (ع) از شهر پیامبر به سوی مرو است؛ سفری که مامون برای حذف فیزیکی و سیاسیِ امام تدارک دید، اما به نقطه عطفی برای گسترش معارف اهلبیت تبدیل شد.
ببینید | هجرت به مرو؛ معمای بزرگ سیاست در تاریخ تشیع
چهاردهم محرم، یادآور حرکت اجباری امام رضا (ع) از مدینه به مرو است؛ سفری که در ظاهر تبعیدی امنیتی برای مهارِ نفوذِ اجتماعی امام بود، اما در باطن، آغازی برای شکستن حصار روایتهای حکومتی و تثبیت گفتمان امامت در قلب جغرافیای سیاسی آن روزگار شد.
وقتی قدرت نظامی کافی نیست؛ درسی که ابرهه گرفت
هفدهم محرم،ابرهه با ارتشی بزرگ و فیلهایی که در آن زمان نماد قدرت نظامی بودند به سمت مکه حرکت کرد، اما سرنوشت این لشکرکشی به شکلی رقم خورد که قرآن تنها در چند آیه آن را روایت کرده است. داستان اصحاب فیل یادآوری میکند که در تاریخ، قدرت نظامی همیشه تعیینکننده نهایی نبوده است.
هجرت به مرو؛ معمای بزرگ سیاست در تاریخ تشیع
چهاردهم محرم، یادآور حرکت اجباری امام رضا (ع) از مدینه به مرو است؛ سفری که در ظاهر تبعیدی امنیتی برای مهارِ نفوذِ اجتماعی امام بود، اما در باطن، آغازی برای شکستن حصار روایتهای حکومتی و تثبیت گفتمان امامت در قلب جغرافیای سیاسی آن روزگار شد.
سید ابن طاووس پس از هفت قرن هنوز صدای زمانه ماست؟
سید ابن طاووس تنها یک نویسنده کتابهای دعا و تاریخ نیست بلکه او معمار ارتباط میان انسان خسته امروز و حقیقت هستی است. نگاه او به تاریخنگاری عاشورا و مهندسی دعا، هنوز هم کارآمدترین ابزار برای تربیت نسلهایی است که در طوفان اطلاعات غرق شدهاند.
آیا هر قیام مذهبی، نهضت دینی است؟
تاریخ اسلام پر از قیامهایی است که با شعارهای دینی آغاز شدند، اما همه آنها جایگاهی شبیه عاشورا در حافظه شیعه پیدا نکردند. پرسش اینجاست که چه چیزی یک حرکت مذهبی را به نهضت دینی تبدیل میکند و چرا برخی قیامها در حاشیه تاریخ باقی میمانند.
تجارت «بت» به دست بنی امیه؛ بازار پرسود و سودای دین فروشی
بنی امیه از یکسو تلاش میکردند هوای توحید به سر فطرتها نزند و از سوی دیگر، انقلابهای برآمده از دل فطرت را با زور نظامی سرکوب میکردند.
سمت درست تاریخ فقط برای بزرگترها نیست!
وقتی به این چهرهها نگاه میکنیم، یک نکته بیش از هر چیز جلب توجه میکند. در کربلا سن، معیار تشخیص حق و باطل نبود.
زیارت ناحیه مقدسه؛ سند بازمانده از یک فاجعه بزرگ
زیارت ناحیه مقدسه نه یک دعای معمول، بلکه یک گزارش دقیق، جزئینگر و مملو از عواطف انسانی است که گویی از زاویه دید ناظری نوشته شده که تکتک لحظات شهادت یاران و امام حسین را با چشم خود دیده و ثبت کرده است. این متن، سندی بیبدیل برای شناخت فاجعه عاشوراست.
حب الحسین اجننی؛ عابس بن ابیشبیب شاکری و جنونی که تاریخ را تکان داد!
در میان یاران عاشورا، برخی با شجاعت شناخته میشوند و برخی با وفاداری؛ اما عابس بن ابیشبیب شاکری با چیزی فراتر در تاریخ ماندگار شد: جنونی مقدس که از عشق به امام حسین علیهالسلام سرچشمه میگرفت.
دیپلماسی کربلا؛ وقتی گفتوگو و مذاکره آخرین امید برای جلوگیری از خونریزی بود
برخلاف تصویری که گاهی از کربلا تنها به عنوان یک میدان نبرد ارائه میشود، روایتهای تاریخی نشان میدهد امام حسین تا آخرین لحظه تلاش کرد از جنگ جلوگیری کند. پیشنهادهایی که اگر پذیرفته میشدند، شاید مسیر تاریخ به شکل دیگری رقم میخورد.
روز ورود کاروان امام حسین علیهالسلام به سرزمین نینوا؛ از توقفی در بیابان تا آغاز ده روزی که وجدان تاریخ را بیدار کرد
دوم محرم سال ۶۱ هجری، کاروان امام حسین علیهالسلام در سرزمینی فرود آمد که نامش کربلا بود؛ جایی که قرار بود در چند روز آینده، مرز حق و باطل برای همیشه روشنتر از همیشه ترسیم شود.
چرا حسنین(ع) در فتوحات پس از رحلت پیامبر(ص) حضور نداشتند؟
یکی از شبهههای مطرح در کتاب تاریخ زندگی امامان معصوم پرسش از حضور حسنین (ع) در فتوحات پس از پیامبر اسلام (ص) است. نویسنده علاوهبر بررسی روایات تاریخی یک نقطه از شبکه معرفت را ترسیم می کند.
چرا سال نو مسلمانان بوی عید نمیدهد؟
برای بسیاری از مردم، سال نو یعنی چراغانی، سفرههای رنگی و حس تازه شدن. اما در تقویم قمری مسلمانان، آغاز سال همیشه حال و هوای عید ندارد و گاهی با سکوت، عزاداری یا تأمل همراه است. این تفاوت از کجا میآید و چرا سال نو مسلمانان بیشتر یادآور تاریخ و معناست تا جشن و سرود؟
در تاریخ اسلام هم صلح امام حسن (ع) را داشتیم، هم نبرد امام حسین (ع)
استاد حوزه علمیه قم حجتالاسلام رفیعی گفت: در اسلام هم صلح حدیبیه داشتیم، هم جنگ خندق. هم صلح امام حسن (ع) داشتیم، هم نبرد امام حسین (ع).
شامِ مرفه، عراقِ آشوبزده، حجازِ منزوی؛ نقشه سیاسی جهان اسلام در آستانه محرم ۶۱
در آستانه محرم سال ۶۱ هجری، جهان اسلام یکپارچه و همصدا نبود؛ شام با ساختار منسجم و تبلیغات سازمانیافته زیر سایه یزید اداره میشد، عراق در التهاب و دودستگی میسوخت و حجاز در سکوتی سنگین و محافظهکارانه فرو رفته بود. همین سه فضا، نقشه سیاسی واقعه کربلا را شکل دادند.
اقامه باشکوهترین نماز جماعت تاریخ در قلب غدیر
عجب نماز جماعتی بود؛ هیچ جای دنیا چنین نمازی خوانده نشده است. هنگامی که همه آماده شدند پیامبر(ص) از خیمه خود بیرون آمد و زیر درختان کنار منبر بر سجاده ایستاد. آنگاه نماز جماعت ۱۲۰ هزار نفری باشکوه بینظیری خوانده شد.
بشنوید| «ماندگار؛ مثل میثم تمّار»؛ روایتی از نقش مجاهدت در تاریخ اسلام
رهبر شهید انقلاب تأکید میکنند که شخصیتهای برجستهای همچون ابوذر، عمار، مقداد، مالک اشتر و میثم تمّار بیش از عبادات فردی، به دلیل مواضع سیاسی و اجتماعی و مجاهدتهایشان در تاریخ ماندگار شدهاند.
«ریاکاریهای بنیعباس و شهادت امامان معصوم (ع)» رونمایی میشود
آیین رونمایی از کتاب «ریاکاریهای بنیعباس و شهادت امامان معصوم (ع)» اثر فضلالله صلواتی در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار میشود.
یهود و چگونگی وفات حضرت زکریا و شهادت حضرت یحیی(س)
روایتهای مربوط به شهادت حضرت زکریا (ع) با آیات قرآن و روایات صحیح در تضاد است و احتمالاً با شخصیتی دیگر در کتاب مقدس خلط شده است.
نخلی که راز شهادت میثم را میدانست/ اسیری که یار باوفای حضرت علی(ع) شد
«باغ طوطی» نوشته مسلم ناصری، با تکیه بر زندگی میثم تمار، مخاطب را به کوفه قرن نخست هجری میبرد؛ جایی که سرنوشت یکی از وفادارترین یاران امیرالمؤمنین علی(ع) رقم خورد.
جایگاه واقعه غدیر خم در کتابهای درسی
عید سعید غدیر خم، بزرگترین عید شیعیان، در کتابهای درسی دورههای ابتدایی، متوسطه اول و دوم به صورت گسترده و هدفمند بازتاب یافته است. از پایه دوم ابتدایی تا پایه دوازدهم، دانشآموزان با مفاهیم عمیق ولایت، امامت، جانشینی حضرت علی (ع) و اهمیت این رویداد تاریخی آشنا میشوند.
تاریخ اسلام و منطق بقا؛ چرا جامعه اسلامی بارها از نو برخاست؟
این جامعه بارها توانسته خود را بازسازی کند و از دل آشوب، دوباره به نظم اجتماعی، تولید علم و نهادسازی برسد. پرسش اصلی این است که منطق بقا در تاریخ اسلام چه بوده و چه سازوکارهایی امکان برخاستن دوباره را فراهم کرده است؟
دولت بدون رانت
حکومت پنجساله امام علی(ع) بیش از آنکه درگیر نبردهای نظامی باشد، درگیر نبرد با ساختارهای رانتی و طبقاتی بود که در دهههای پیش از او نهادینه شده بودند. بازگشت به عدالت مطلق، هزینهای داشت که جامعه آن روز تاب تحمل آن را نداشت.
