چگونه حضرت فاطمه زهرا(س) با یک خطبه تاریخی، دانش عمیق، قدرت استدلال و مسئولیت اجتماعی زن مسلمان را به نمایش گذاشتند؟ خطبه تاریخی حضرت زهرا سلاماللهعلیها در مسجد مدینه، تنها یک سخنرانی اعتراضی نبود؛ بلکه جلوهای درخشان از معرفت توحیدی، فلسفه احکام، بصیرت سیاسی و جایگاه اجتماعی زن در اسلام بود؛ خطابهای که با رعایت کامل حریم عفاف، هزاران نفر را تحت تأثیر قرار داد.
گاهی حقیقت آنقدر روشن است که جایی برای تردید باقی نمیگذارد؛ بااینحال، برخی انسانها حتی در برابر آشکارترین دلایل نیز حاضر به پذیرش آن نیستند. چرا عدهای بهجای تسلیم در برابر حق، بر باورهای نادرست خود پافشاری میکنند؟ از نگاه استاد شهید مرتضی مطهری، پاسخ را باید در رذیلهای اخلاقی به نام «لجاجت و عناد» جستوجو کرد؛ بیماریای درونی که با ایجاد حجاب بر دیده جان، قدرت حقیقتپذیری را از انسان میگیرد و او را از مسیر هدایت دور میسازد.
شهید مرتضی مطهری در سخنانی درباره توصیه پیامبر اکرم(ص) به حضرت فاطمه زهرا(س)، بر این نکته تأکید میکند که حتی نزدیکترین نسبت خانوادگی با پیامبر(ص) نیز بدون ایمان و عمل صالح، بهتنهایی موجب نجات انسان نمیشود. این سخن، اهمیت تقوا، عبادت و پایبندی عملی به دستورات الهی را یادآور میشود.
چرا در نگاه برخی افراد، پایبندی به عفاف و تقوا با کهنهاندیشی و دوری از دنیای مدرن گره خورده است؟ شهید مرتضی مطهری سالها پیش به تفکری اشاره کرده بود که با برچسب زدن به ارزشهای اخلاقی، آنها را متعلق به گذشته معرفی میکند. او در یکی از خطابههای خود، درباره پیامدهای این نگرش هشدار میدهد؛ دیدگاهی که به باور او، میتواند مرز میان نوگرایی و فاصله گرفتن از اصول اخلاقی را مخدوش کند.
استاد مطهری را میتوان بنیانگذار کلام اجتماعی در دوره معاصر دانست چرا که ایشان میخواست کلام را در متن جامعه پیاده کند.
ما معمولاً وقتی دست به دعا برمیداریم، از خداوند چیزی میخواهیم؛ اما استاد شهید مرتضی مطهری نگاه دیگری به دعا دارد؛ نگاهی که از انسان میخواهد پیش از طلب نعمت، برای پاک شدن از موانع درونی دعا کند و بگوید: خدایا حسادت، کینه، عقده و هر آنچه مانع رشد من است، از من بگیر.
آیتاللهالعظمی بروجردی(ره) در مواجهه با متکدیای که توانایی کار و کسب داشت، به جای تقویت روحیه تکدیگری، او را به تلاش برای تأمین معاش دعوت کرد و با استناد به سخن امیرالمؤمنین(ع) یادآور شد که عزت انسان در گرو کار و تلاش اوست.
یکی از خصوصیاتی که از زندگی امام حسن (ع)نقل شده است در همین مسئله حضّ بر طعام مسکین است. ایشان چند بار هرچه داشتند دو قسمت کردند، یک قسمت را به مصرف مساکین و فقرا رساندند و قسمت دیگر را برای خود نگهداری کردند.
«خط رهبری» به مناسبت شهادت شهید مطهری، گزیدهای از بیانات امام شهید آیت الله خامنهای دربارهی این شهید را بازخوانی میکند.
شهید آیتالله مرتضی مطهری با درک عمیق از جایگاه تاریخی مسجد و منبر در جامعه اسلامی، در دهه ۵۰ شمسی از این ظرفیت برای روشنگری دینی و سیاسی بهره گرفت؛ حضوری که مساجد مهم تهران را به کانونی برای آگاهیبخشی به نسل جوان تبدیل کرد و در نهایت واکنش و محدودیتهای ساواک از جمله ممنوعالمنبری این متفکر اسلامی را در پی داشت.