رهبر معظم انقلاب با تأکید بر اهمیت علم‌آموزی، تقویت ایمان، تهذیب نفس و انس با خدا، جوانان را به شناخت عمیق معارف قرآن و اهل‌بیت(ع) فراخواندند و خواستار تلاش و ابتکار مضاعف برای افزایش اقتدار ایران و حرکت به سوی قله‌های پیشرفت و تمدن اسلامی ـ ایرانی شدند.
یک استاد فقه و اصول با تأکید بر ضرورت بازخوانی ابعاد تمدنی قرآن، معتقد است آموزه‌های این کتاب آسمانی می‌تواند راهگشای حل بسیاری از بحران‌های جهان معاصر باشد. به گفته او، رسالت مسلمانان تنها به عبادت و اصلاح اخلاق فردی محدود نمی‌شود، بلکه عدالت اجتماعی، آبادانی زمین، مقابله با سلطه‌طلبی و تلاش برای تأمین منافع عمومی نیز از مسئولیت‌های اساسی جامعه اسلامی است.
حضرت فاطمه زهرا(س) در روزگاری از حق دفاع کرد که بسیاری سکوت را بر ایستادگی ترجیح داده بودند. سوره کوثر، فراتر از بشارت به خیری فراوان، روایتی از ماندگاری حقیقت و انتقال مسئولیت از نسلی به نسل دیگر است؛ روایتی که با خطبه فدکیه، حماسه کربلا و پرسش‌های انسان امروز پیوند می‌خورد.
تلاش برای نجات نسخه‌های خطی، بازخوانی مستند تاریخ اسلام و گردآوری منابع مذاهب مختلف در کتابخانه امیرالمؤمنین(ع) در نجف، بخشی از میراث علمی علامه عبدالحسین امینی است؛ عالمی که با تألیف «الغدیر» و پیوند پژوهش تاریخی با مطالعات حدیثی و کلامی، نقشی ماندگار در حفظ میراث مکتوب و بازخوانی تاریخ اندیشه اسلامی ایفا کرد.
بیش از دو هزار سال از درگذشت ارسطو می‌گذرد؛ فیلسوفی که جهان علمی امروز بسیاری از نظریه‌هایش را کنار گذاشته، اما همچنان برای فهم منطق، اخلاق، سیاست و چیستی زندگی انسانی به اندیشه‌های او بازمی‌گردد. راز این ماندگاری نه در پاسخ‌های بی‌خطای او، بلکه در شیوه‌ای از اندیشیدن نهفته است که مرزهای دانش را ترسیم کرد و پرسش‌هایی را پیش روی بشر گذاشت که هنوز پایان نیافته‌اند.
مشروعیت حکومت در نگاه اسلامی تنها به رأی و خواست مردم محدود نمی‌شود؛ تقوا و عدالت نیز از پایه‌های اساسی حکمرانی به شمار می‌روند. با این حال، این دو مؤلفه بدون پذیرش و همراهی مردم نمی‌توانند به کارآمدی حکومت منجر شوند. بر همین اساس، مردم در نظام سیاسی اسلام یک رکن اساسی‌اند، اما تنها رکن مشروعیت به شمار نمی‌روند.
پژوهشی تازه با بازخوانی منابع سریانی، یونانی و عربی و همچنین بررسی شواهد باستان‌شناختی و سکه‌های واپسین دوره ساسانی، روایت رایج درباره زمان آغاز ورود اسلام به ایران را مورد بازنگری قرار داده است؛ بر اساس این پژوهش، این روند برخلاف دیدگاه مشهور که آن را به سال ۱۲ق/۶۳۳م نسبت می‌دهد، از زمان پیامبر(ص) و در سال ۷ق/۶۲۸م آغاز شده و جنگ ذی‌قار نیز به‌عنوان نخستین رویارویی اعرابِ پس از اسلام با ایرانیان مطرح شده است.
هجرت حضرت معصومه(س) تنها سفری برای دیدار با امام رضا(ع) نبود؛ روایتی از ایمانی بود که در بزنگاه تاریخ، سکون را کنار گذاشت و به حرکت، مسئولیت و پذیرش رنج رسید. بانویی که سفرش ناتمام ماند، اما حضورش در قم مسیری تازه برای شکل‌گیری یکی از مهم‌ترین کانون‌های علمی و معنوی تشیع گشود.
بشارت امام جعفر صادق درباره ورود همه شیعیان به بهشت با شفاعت حضرت معصومه، نه تنها جلوه‌ای از پیوند عدل و رحمت الهی است، بلکه سازوکار دکترین نجات‌بخش و پویای شفاعت را در اندیشه شیعی بازتعریف می‌کند.
هجرت سرنوشت‌ساز حضرت فاطمه معصومه به ایران و اقامت تاریخی ایشان در شهر قم، حرکتی فراتر از یک عاطفه خانوادگی بود و نقشه راه تمدنی شیعه را در میانه بازی پیچیده عباسیان دگرگون کرد.
ولادت امام حسن عسکری(ع) در روزگاری رقم خورد که فشار و نظارت عباسیان، عرصه را بر امام و شیعیان تنگ کرده بود؛ اما محدودیت نتوانست رسالت او را متوقف کند. امام عسکری(ع) با تربیت انسان‌های آگاه و تقویت بصیرت و مسئولیت‌پذیری، چراغ امامت را در دل یکی از دشوارترین دوره‌های تاریخ تشیع روشن نگه داشت؛ درسی که امروز، در عصر هیاهوی اطلاعات و شایعات، بیش از همیشه قابل تأمل است.
۵۲ رساله، از ریاضیات و موسیقی تا فلسفه، اخلاق و علوم طبیعی؛ «اخوان‌الصفا» چگونه تلاش کردند میان دین، عقل و دانش پیوند برقرار کنند؟ انتشار متن کامل این اثر کهن، فرصتی برای بازخوانی یکی از رازآلودترین جریان‌های فکری تمدن اسلامی است.
کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی(ره) فقط گنجینه‌ای از کتاب‌های قدیمی نیست؛ روایتی از تلاشی است برای نجات میراث علمی جهان اسلام و تبدیل آن به پشتوانه‌ای برای تمدن‌سازی. عالمی که با نماز و روزه استیجاری، آثاری را از فراموشی و نابودی نجات داد تا تراث اسلامی همچنان در مسیر تولید علم و اندیشه به کار گرفته شود.
وقف را نمی‌توان صرفاً یک کار خیر یا انفاقی مقطعی دانست؛ این سنت، سازوکاری هدفمند برای تبدیل دارایی‌های شخصی به سرمایه‌هایی ماندگار در خدمت جامعه است.
کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی، امروزه بزرگ‌ترین گنجینه نسخ خطی ایران و سومین کتابخانه جهان اسلام است که مأمنی برای حفظ و صیانت از میراث مکتوب تمدن اسلامی محسوب می‌شود.
معاون فرهنگی مدرسه علمیه خواهران کوثر کاشان گفت: زن مسلمان با تکیه بر هویت ایمانی و توازن میان عفاف و حضور اجتماعی، رکن اصلی تداوم تمدن اسلامی و محافظ هویت فرهنگی در عصر جهانی‌شدن است.
تمدن اسلامی چگونه در چند قرن به یکی از کانون‌های بزرگ علم، فرهنگ و تمدن جهان تبدیل شد؟ از ریاضیات و پزشکی و شیمی تا فلسفه و هنر، دانشمندان و پژوهشگران بسیاری بر تأثیر گسترده مسلمانان بر تمدن بشری و انتقال دانش به اروپا تأکید کرده‌اند؛ روایتی از روزگار شکوفایی اسلام که هنوز یکی از فصل‌های مهم تاریخ علم و تمدن به شمار می‌رود.
قرآن کریم هدف بعثت پیامبران را تنها دعوت زبانی نمی‌داند؛ بلکه آن را آغاز تحولی بزرگ برای ساختن انسان و جامعه‌ای بر مدار ایمان معرفی می‌کند. جامعه‌ای که در نگاه قرآن، پیش از هر چیز با باور به خدا و پایبندی به راه الهی هویت پیدا می‌کند.
تقابل انقلاب اسلامی و غرب پست‌مدرن، نبرد دو نگاه به انسان، خدا و هستی است. غرب در بن‌بست پوچی و افول تمدنی دست‌وپا می‌زند، در حالی که گفتمان انقلاب اسلامی با تکیه بر حقیقت وحی و اسلام ناب محمدی مسیر روشن آینده بشر را ترسیم می‌کند.
اندیشه شهید بهشتی همچنان نقشه راه عقلانیت، عدالت و نهادسازی انقلاب است.
در لحظه بدرقه، وقتی تصویر آشنای پرده آبی با سکوت سنگین خداحافظی گره می‌خورد، مرز میان عاطفه و اندیشه فرو می‌ریزد. این دیدار، تنها یک سوگ ملی نبود؛ بلکه لحظه‌ی تلاقی غمِ عمیق با معرفتی بود که می‌خواهد اندوه را به اراده و اشک را به تکلیف تبدیل کند. روایتی از دالان‌های مصلا، جایی که سادگیِ بی‌‌پایان، راه را برای پذیرش رسالتی سخت در دوش نخبگان باز کرد.
ایران نوین، محصول نهادسازی و تولید قدرت در متن بحران‌هاست.
آموزه‌های اخلاقی امام صادق(ع) با تأکید بر کار، عدالت و صداقت می‌تواند زیرساخت اخلاقی اقتصاد در تمدن نوین اسلامی را شکل دهد.
حضرت آیت‌الله شهید خامنه‌ای در این سخنان با اشاره به نگاه تمدن غربی به زن، توضیح می‌دهند که در آن فضا مرد به عنوان الگو معرفی می‌شود و زن برای رسیدن به جایگاه اجتماعی، ناچار به تقلید از الگوهای مردانه می‌گردد. در مقابل، قرآن کریم الگوهای متفاوتی ارائه می‌کند.
با گذشت سال‌ها از رحلت امام خمینی(ره)، هشدار او درباره ناکامی مکاتب شرقی و غربی در پاسخ به نیازهای مادی، اخلاقی و معنوی انسان، همچنان معتبر است؛ امامی که اسلام را نسخه‌ای جامع برای تحقق عدالت، آزادی و معنویت معرفی کرد.
نام شیخ بهایی در حافظه عمومی، فقط با کتاب و درس گره نخورده؛ از حمام معروف تا تقسیم آب و طرح‌های شهری، فهرستی از آثار به او نسبت داده می‌شود که بخشی از آن مستند است و بخشی در مرز روایت‌های شفاهی و افسانه‌های محبوب حرکت می‌کند. اما حتی همین نسبت‌ها هم یک پیام روشن دارند: جامعه مسلمان، عالم را زمانی دوست دارد که دانشش به زندگی و آبادانی گره بخورد.
در ادبیات سیاسی مدرن، قدرت معمولاً در قالب‌های مادی همچون اقتصاد، نظامی‌گری یا فناوری تعریف می‌شود.
رهبری با تکیه بر سیاست‌های هویتی منسجم، جامعه را از وضعیت انفعال فرهنگی به وضعیت فعالیت تمدنی رساند.
امروزه وقتی از آخرین مدهای لباس تابستانی یا کفش‌های راحت حرف می‌زنیم، کمتر کسی فکر می‌کند که ریشه این ایده‌ها شاید به ۱۲۰۰ سال پیش بازگردد.
تمدن واقعی نه در مذهب سازمانی و نه در دین دولتی متولد می‌شود؛ بلکه در سبک زندگی آرمانی شکل می‌گیرد. جایی که انتخاب‌های معنوی از دل استقلال، شعور و ایثار برمی‌خیزند، نه از ترس و مصلحت‌اندیشی. در همین تأمل‌ها بود که جایگاه امام شهید در ذهنش روشن‌تر شد. او فهمید که شخصیت‌هایی مانند امام خامنه‌ای شهید، که عمر خود را در پیوند میان قرآن، مقاومت و بیداری امت صرف کردند، صرفاً یک رهبر سیاسی یا دینی نبودند؛ بلکه نمونه‌ای از انسان تمدن‌ساز قرآنی بودند. انسانی رشدیافته که اندیشه، جهاد، فرهنگ و تربیت را در یک مسیر واحد قرار می‌دهد.