هر سال با فرارسیدن محرم، تقویم هجری قمری ورق میخورد و سال تازهای آغاز میشود. همین امر یک پرسش تاریخی را پیش میکشد: اگر مبدأ این تقویم هجرت پیامبر اکرم از مکه به مدینه است و این هجرت در ماه ربیعالاول رخ داده، چرا سال هجری از محرم آغاز میشود؟
لیله المبیت یکی از تعیین کننده ترین شب های آغاز تاریخ اسلام است. شبی که سرنوشت هجرت پیامبر با تصمیمی دشوار و مخاطره آمیز گره خورد و علی بن ابی طالب پذیرفت در بستری بخوابد که مهاجمان گمان می کردند پیامبر در آن آرمیده است. پیامبر مکه را ترک کرد تا مرحله تازه ای از دعوت اسلامی آغاز شود و علی در خانه ماند تا هم خروج او پنهان بماند و هم مسئولیت هایی را که پس از رفتن پیامبر بر زمین مانده بود انجام دهد.
روزهای چهاردهم محرم، یادآور کوچِ اجباریِ امام رضا (ع) از شهر پیامبر به سوی مرو است؛ سفری که مامون برای حذف فیزیکی و سیاسیِ امام تدارک دید، اما به نقطه عطفی برای گسترش معارف اهلبیت تبدیل شد.
چهاردهم محرم، یادآور حرکت اجباری امام رضا (ع) از مدینه به مرو است؛ سفری که در ظاهر تبعیدی امنیتی برای مهارِ نفوذِ اجتماعی امام بود، اما در باطن، آغازی برای شکستن حصار روایتهای حکومتی و تثبیت گفتمان امامت در قلب جغرافیای سیاسی آن روزگار شد.
عقبه دوم، بیعتی کمصدا اما سرنوشتساز بود که دعوت پیامبر(ص) را از حلقههای محدود مکه به سمت یک شبکه اجتماعی وفادار در یثرب برد. این پیمان، مسیر هجرت و سپس شکلگیری نظم اجتماعی مدینه را هموار کرد و از دین، یک تجربه جمعی ساخت.
همه ما در صندوق شهوات نفس زندانی هستیم و خودمان نمیدانیم، احتیاج به آزادکنندهای داریم که ما را از این صندوق نجات بخشد.