در نگاه نخست، میان توصیه‌های اسلامی به حضور در جامعه و برخی روایات درباره فضیلت عزلت و گوشه‌گیری، نوعی تناقض به نظر می‌رسد؛ اما بررسی آیات قرآن و سخنان معصومان(ع) نشان می‌دهد که اسلام نه انزواطلبی را به‌عنوان یک شیوه دائمی زندگی توصیه می‌کند و نه هر نوع معاشرتی را مطلوب می‌داند. عزلت در منطق دینی، نسخه‌ای استثنایی برای شرایطی است که حضور در جامعه می‌تواند ایمان و سلامت اخلاقی انسان را تهدید کند یا کناره‌گیری، خود به ابزاری برای مقابله با فساد و انحراف تبدیل شود.
نماز را هر روز می‌خوانیم؛ می‌ایستیم، رکوع می‌کنیم و به سجده می‌رویم، اما آیا این تکرار روزانه واقعاً در زندگی و رفتار ما تغییری ایجاد کرده است؟ در آموزه‌های اسلامی، نماز صرفاً مجموعه‌ای از حرکات عبادی نیست؛ فرصتی برای مهار نفس، دوری از گناه، آرامش دل و حرکت انسان به سوی کمال است. شاید مسئله این نباشد که چرا نماز می‌خوانیم، بلکه این است که چگونه نماز می‌خوانیم و چرا هنوز «معراج» را درک نکرده‌ایم؟
در روزهایی که سختی‌ها می‌توانند امید انسان را کم‌رنگ کنند، قرآن کریم پیامی روشن برای مؤمنان دارد؛ «سستی نکنید و اندوهگین نشوید». آیه ۱۳۹ سوره آل‌عمران، ایمان را نیرویی برای ایستادگی در برابر دشواری‌ها می‌داند و یادآوری می‌کند که مؤمن نباید در برابر شکست و اندوه، راه استقامت و امید را فراموش کند.
در نگاه پیامبر اکرم(ص) و امام علی(ع)، علم تنها وسیله‌ای برای افزایش دانسته‌ها نیست؛ بلکه چراغی برای تشخیص راه درست، رسیدن به سعادت و دور ماندن از جهل و گناه است. در احادیث فراوانی بر ضرورت دانش‌آموزی، یادگیری از کودکی، پرسیدن بدون خجالت و بهره‌گیری از دانش دیگران تأکید شده و حتی «طلب دانش» از وظایف مسلمان دانسته شده است.
حجت الاسلام مجید محمدی در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: تقیه به معنای سکوت مطلق یا تأیید شرایط سیاسی نیست؛ بلکه می‌تواند اقدامی حساب‌شده برای حفظ نیروها و استمرار حرکت دینی باشد؛ رویکردی که امام حسن عسکری(ع) آن را به‌خوبی دنبال کردند.
ازدواج در نگاه اسلام فقط پیوندی برای پاسخ به نیازهای طبیعی انسان نیست؛ روایتی از پیامبر اکرم(ص) آن را عاملی برای حفظ نیمی از دین معرفی می‌کند. آیت‌الله العظمی جوادی آملی نیز با تبیین این نگاه، زن و مرد را در ازدواج نه ابزار و نه موجوداتی وابسته به یکدیگر، بلکه دو همراه در مسیر فلاح و صلاح می‌داند؛ نگاهی که جایگاه خانواده را از یک قرارداد دنیوی فراتر می‌برد و آن را به بخشی از هویت دینی انسان تبدیل می‌کند.
یک مسجد تاریخی متعلق به قرن اول هجری در جریان تازه‌ترین کاوش‌های باستان‌شناسی عربستان کشف شد؛ بنایی سنگی که در کنار اتاق‌های مرتبط، حوضچه‌ها و مجموعه‌ای از ابزارها و ظروف باستانی، تصویری تازه از زندگی ساکنان منطقه در سده‌های نخستین اسلام ارائه می‌دهد.
اگر قرار باشد قرآن از میان تمام معیارهایی که انسان‌ها برای زیبایی و شایستگی می‌شناسند، تصویری از «دختر شایسته» ارائه دهد، پاسخ شاید آن چیزی نباشد که در نگاه اول انتظار داریم. در نگاه قرآن، شایستگی تنها به چهره و ظاهر خلاصه نمی‌شود؛ بلکه مجموعه‌ای از ایمان، پاکدامنی، تقوا، صداقت، حیا، چشم‌پاکی و ارتباط با خداست؛ ۱۰ ویژگی که تصویری متفاوت از زیبایی واقعی ترسیم می‌کند و نشان می‌دهد چه چیزی می‌تواند یک زن را در نگاه وحی شایسته و ارزشمند کند.
مهریه در نگاه نخست ممکن است برای برخی تداعی‌کننده یک معامله مالی در ازدواج باشد؛ اما آیا واقعاً می‌توان آن را «قیمت زن» دانست؟ بررسی آموزه‌های قرآن و احکام اسلامی نشان می‌دهد مهریه نه بهای زن و نه هزینه دستیابی به او، بلکه حقی مالی است که در چارچوب پیمان ازدواج برای زن به رسمیت شناخته شده است؛ حقی که مالکیت آن به خود زن تعلق دارد و تعیین میزان آن نیز به معنای ارزش‌گذاری بر شخصیت و جایگاه او نیست.
آیا قرآن واقعاً دستور به خواندن «نماز» داده است یا واژه «صلاة» در تمام آیات فقط به معنای دعاست؟ این شبهه با استناد به آیاتی مانند «یُصَلّونَ عَلَى النَّبِی» مطرح می‌شود؛ اما وقتی به آیاتی درباره وضو، تیمم، رکوع، سجده، نماز خوف، نماز جمعه و اوقات مشخص صلاة نگاه کنیم، پرسش‌های مهمی پیش می‌آید: اگر صلاة فقط دعاست، چرا باید برای آن وضو گرفت، آن را در وقت معین انجام داد، در سفر کوتاهش کرد و حتی در میدان جنگ با رکوع و سجده به جا آورد؟ در این مطلب، معنای «صلاة» در قرآن را از منظر لغت، سیاق آیات و روایات بررسی می‌کنیم و به این شبهه پاسخ می‌دهیم.
محمد مهاجری، فعال سیاسی اصولگرا در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: من گاهی در مراسم‌های شبانه شرکت می‌کنم و می‌بینم یا در فضای مجازی منتشر می‌شود که برخی از کسانی که مرتکب الفاظ رکیک، توهین و حرف‌های زشت و سخیف می‌شوند، از میان معممین یا افراد متدین جامعه هستند؛ دست‌کم ظاهرشان با آدم‌های متدین تطبیق دارد. بعضی از عزیزان مداح را هم در همین موضوع می‌بینم.
هم‌کفو بودن دختر و پسری که قرار است با ازدواج، زندگی مشترکی را برای سال‌های طولانی آغاز کنند، همواره یکی از موضوعات مورد توجه خانواده‌ها در انتخاب همسر بوده است.
پس از واقعه کربلا، تنها بقای جریان شیعه در معرض تهدید نبود؛ خطر بزرگ‌تر، تحریف معارف اسلامی و فاصله گرفتن جامعه از میراث اصیل پیامبر(ص) بود. در چنین شرایطی، امام باقر(ع) با تشخیص دقیق شرایط زمانه، میدان مبارزه را از رویارویی مستقیم به عرصه علم، معرفت و تربیت انسان منتقل کردند.
در محاسبات معمول نظامی، تعداد نیرو، تجهیزات و امکانات، معیار اصلی سنجش قدرت و پیروزی است؛ اما در منطق قرآن، همه‌چیز به معادلات مادی ختم نمی‌شود. ممکن است جبهه حق از نظر نفرات در اقلیت باشد، اما وقتی ایمان، اتحاد، مقاومت و نصرت الهی در کنار آن قرار گیرد، همین «قلّت» می‌تواند به «کثرت» تبدیل شود. آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی با تبیین تفاوت ماهوی سپاه اسلام و جبهه باطل، از حقیقتی سخن می‌گویند که دشمن از آن بی‌بهره است: «آنان با خدا هستند و خدا هم با آنان؛ و هرجا خدا هست، کثرت هست.
شهادت دو زن در برابر یک مرد؛ آیا این تفاوت به معنای کمتر بودن ارزش زن در اسلام است؟ پاسخ به این شبهه، به تفاوت میان «ارزش انسان» و «اعتبار شهادت» در یک دعوای قضایی بازمی‌گردد؛ جایی که هدف اصلی، نه ارزش‌گذاری شاهد، بلکه رسیدن به اطمینان و جلوگیری از تضییع حق است.
حجاب فقط به معنای پوشاندن مو نیست؛ پشت این حکم، مجموعه‌ای از مفاهیم مانند عفاف، حفظ کرامت، امنیت و سامان یافتن روابط اجتماعی و خانوادگی قرار دارد. اما قرآن درباره پوشش زنان دقیقاً چه می‌گوید و پوشاندن مو از کجا وارد این بحث شده است؟
۵۲ رساله، از ریاضیات و موسیقی تا فلسفه، اخلاق و علوم طبیعی؛ «اخوان‌الصفا» چگونه تلاش کردند میان دین، عقل و دانش پیوند برقرار کنند؟ انتشار متن کامل این اثر کهن، فرصتی برای بازخوانی یکی از رازآلودترین جریان‌های فکری تمدن اسلامی است.
ذکر گفتن فقط تکرار واژه‌هایی مانند «سبحان‌الله» و «الحمدلله» با زبان نیست؛ در روایات، ذکر به دو گونه «خالص» و «صارف» تقسیم شده که تفاوت آنها به میزان همراهی قلب با زبان و دور شدن از یاد غیرخدا بازمی‌گردد. در این نگاه، ذکر حقیقی زمانی به کمال می‌رسد که یاد خدا از زبان عبور کند و در عمق دل و رفتار انسان نیز اثر بگذارد.
علامه محمدتقی جعفری با طرح مثالی ساده، به این پرسش بنیادین پاسخ می‌دهد که اگر انسان معنای هستی و هدف زندگی را نداند، آیا می‌تواند به آرامش و سعادت واقعی برسد؟
افراط و تفریط تنها در رفتارهای فردی نیست؛ گاهی در تفسیر دین هم رخ می‌دهد، آنجا که عده‌ای سلیقه عوام را معیار قرار می‌دهند و عده‌ای دیگر، احکام اسلام را با پسند زمانه می‌سنجند.
حجت الاسلام دکتر زهیر اسلامی قرائتی، استاد حوزه و عضو هیئت علمی دانشگاه در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: در بسیاری از ادیان، نوعی شریعت‌گریزی و فاصله گرفتن از مناسک دیده می‌شود. انسان امروز نگاهی نقادانه و پرسشگر نسبت به سنت، گذشته و رویه‌های پیشین دارد و گاهی این سنن و احکام را در دنیای امروز، جامعه مدرن و تحولات آن، قابل فهم یا قابل اجرا نمی‌بیند و به همین دلیل از آنها فاصله می‌گیرد.
احترام در خانواده تنها وظیفه فرزندان نیست؛ همان‌گونه که اسلام بر نیکی و حرمت والدین تأکید دارد، پدر و مادر را نیز در برابر شخصیت، کرامت، تربیت و نیازهای عاطفی فرزندان مسئول می‌داند. در روایات اسلامی حتی نسبت به والدینی که فرزندان خود را نادرست تربیت می‌کنند و زمینه «عاق شدن» خود را فراهم می‌سازند، هشدار داده شده است.
زن در منظومه فکری اسلام، نه موجودی فرودست و نه رقیب مرد تعریف شده است؛ بلکه انسانی برخوردار از کرامت، استعداد و ظرفیت‌های ویژه برای رشد معنوی و تربیت نسل است. در این نگاه، تفاوت‌های زن و مرد بخشی از نظام خلقت است، اما یک معیار برای برتری وجود دارد که قرآن صریحاً آن را معرفی می‌کند: تقوا.
اسلام تنها به حمایت از افراد دارای معلولیت توصیه نکرده، بلکه درباره رفتارهایی مانند آزار، تجسس، غیبت، بی‌احترامی و تبعیض نیز هشدارهای صریحی دارد. آموزه‌های قرآن و اهل‌بیت(ع) بر حفظ کرامت، آبرو و شأن انسانی معلولان تأکید می‌کند.
دین فقط مجموعه‌ای از احکام و دستورها برای محدود کردن انسان نیست؛ در پس این آموزه‌ها حقیقتی قرار دارد که هدف آن تعالی انسان و رسیدن به معرفت و عشق الهی است. در گفت‌وگو با حجت‌الاسلام محمدمهدی کمالی، مفهوم «سواد گوهر دین» و چرایی فاصله گرفتن بخشی از جامعه از حقیقت آموزه‌های دینی بررسی شده است.
زن و مرد نامحرم در سبک زندگی اسلامی با مجموعه‌ای از مرزها و حریم‌ها روبه‌رو هستند؛ از پرهیز از خلوت و تماس بدنی گرفته تا رعایت پوشش و دوری از خودنمایی. قرآن و روایات، این محدودیت‌ها را تنها مجموعه‌ای از احکام نمی‌دانند، بلکه رعایت حریم را راهی برای حفظ سلامت روابط و پاکی دل‌ها معرفی می‌کنند.
یک کارشناس خانواده با تأکید بر اینکه حال خوب زندگی مشترک از توجه به نیازهای عاطفی همسر آغاز می‌شود، پنج راهکار ساده و عملی برای تقویت رابطه زوجین ارائه کرده است؛ از اختصاص دادن زمانی باکیفیت برای دونفره بودن و شنیدن حرف‌های همسر تا تأیید احساسات، قدردانی و بیان صریح عشق و محبت.
یک سفره در نگاه اسلام فقط برای سیرشدن نیست؛ از شستن دست‌ها و گفتن «بسم‌الله» تا حلال‌خواری، هم‌غذا شدن با خانواده و حتی زمان خوردن، برای آن آدابی بیان شده که می‌تواند سبک زندگی مؤمنانه را شکل دهد.
قرآن برای زن شایسته فقط به ظاهر و شرایط اجتماعی توجه ندارد؛ ایمان، مهربانی، مسئولیت‌پذیری و حتی نحوه برخورد با خطاها، بخشی از این معیارهاست.
برای بهتر شدن حال همسر همیشه به کارهای بزرگ و پرهزینه نیاز نیست؛ گاهی چند دقیقه گفت‌وگوی دونفره، شنیدن بدون قضاوت و یک «دوستت دارم» ساده می‌تواند رابطه را متحول کند. یک کارشناس خانواده پنج راهکار کاربردی برای تقویت محبت و صمیمیت میان زوجین مطرح کرده است.