صدقه از سفارش‌های مؤکد اسلام است و برای آن حد و اندازه‌ای تعیین نشده تا هرکس به اندازه توان خود در این کار خیر سهیم باشد. با این حال، قرآن کریم هشدار می‌دهد که ارزش این عمل نیک با منت گذاشتن، آزار نیازمندان یا خودنمایی از بین می‌رود؛ از همین رو، آیات و روایات بر صدقه پنهانی، حفظ کرامت نیازمندان و اخلاص در انفاق تأکید ویژه دارند.
شیک و پیک بودن تا کجا پسندیده است؟ اسلام نه‌تنها با زیبایی و آراستگی مخالف نیست، بلکه بر پاکیزگی، لباس مرتب، بوی خوش و توجه به ظاهر تأکید دارد؛ اما میان «آراستگی» و «خودنمایی» مرزی جدی وجود دارد. ظاهر آراسته زمانی ارزشمند است که در کنار زیبایی بیرونی، شخصیت و زیبایی درونی انسان نیز رشد کرده باشد؛ چراکه شیک‌پوشی به‌تنهایی نه نشانه موفقیت است و نه معیار سنجش ارزش انسان.
هر بار که کسی عطسه می‌کند، بعضی‌ها می‌گویند «صبر کن، عطسه شگون ندارد!»؛ اما آیا این باور واقعاً ریشه دینی دارد؟ در روایات اسلامی، عطسه نه نشانه بدیمنی، بلکه امری مرتبط با سلامت و شکرگزاری دانسته شده و برای عطسه‌کننده و کسی که عطسه او را می‌شنود، آدابی نیز بیان شده است. پس ماجرای «بعد از عطسه باید صبر کرد» از کجا آمده است؟
اگر فردی به خدا، پیامبران، قرآن، معاد و دیگر اصول اعتقادی ایمان داشته باشد اما نماز نخواند یا برخی واجبات را انجام ندهد، آیا همچنان مسلمان است؟ پاسخ این پرسش به یک تفاوت مهم بستگی دارد: «انکار وجوب» با «ترک عمل از روی سستی» یکسان نیست. از سوی دیگر، عبادت در قرآن تنها به نماز محدود نمی‌شود و هر عمل همراه با خضوع و اطاعت از فرمان الهی می‌تواند در گستره مفهوم عبادت قرار گیرد.
تمدن اسلامی چگونه در چند قرن به یکی از کانون‌های بزرگ علم، فرهنگ و تمدن جهان تبدیل شد؟ از ریاضیات و پزشکی و شیمی تا فلسفه و هنر، دانشمندان و پژوهشگران بسیاری بر تأثیر گسترده مسلمانان بر تمدن بشری و انتقال دانش به اروپا تأکید کرده‌اند؛ روایتی از روزگار شکوفایی اسلام که هنوز یکی از فصل‌های مهم تاریخ علم و تمدن به شمار می‌رود.
در مواجهه با قطع رابطه شوهر با والدین، وظیفه زن ایفای نقش «مصلح ملایم» است. او نباید در قطع رحم مشارکت کند. اما باید با مشورت‌همسر را به سمت اصلاح هدایت نماید.
نماز اول وقت در آموزه‌های اسلامی فقط یک توصیه برای رعایت زمان عبادت نیست؛ در قرآن و روایات، برای آن آثار و فضیلت‌های فراوانی از رضایت الهی و آرامش دل تا آمرزش گناهان، گشایش در گرفتاری‌ها و پاداش اخروی بیان شده است. چرا این‌همه بر «وقت» نماز تأکید شده و تفاوت نماز اول وقت با نمازی که به تأخیر می‌افتد چیست؟ نگاهی به آیات و روایات، اهمیت این فرصت معنوی را روشن می‌کند.
انسان‌دوستی یعنی انسانیت‌دوستی؛ یعنی راه و هدف انسانیت و کمال انسانیت را دوست داشته باشیم. علی‌دوستی انسانیت‌دوستی است، زیرا علی(ع) تجسمی از انسانیت، حق‌پرستی، پاکی، شجاعت، عدالت و یاری مظلوم بود. اسلام مکتب انسانیت‌دوستی است، نه انسان‌دوستی؛ زیرا نمی‌توان انسانیت و ضدانسانیت را یکسان دوست داشت.
در نگاه پیامبر اکرم(ص)، تربیت فرزند فقط به آموزش و تأدیب خلاصه نمی‌شود؛ ایشان والدین را به محبت، شادی‌آفرینی، همدلی با کودکان، گذشت از خطاها و رعایت عدالت میان فرزندان توصیه کرده‌اند و حتی سلام کردن به کودکان و کودکانه رفتار کردن با آنها را بخشی از سیره خود قرار داده‌اند.
رسول اکرم(ص) در روایتی پنج ذکر را معرفی کردند که به گفته ایشان، «بر زبان سبک و در میزان عمل سنگین» هستند؛ ذکرهایی که رضایت خداوند را در پی دارند و از گنج‌های بهشت و باقیات صالحات شمرده شده‌اند.
عصمت امامان شیعه از باورهای بنیادین مکتب امامیه است؛ اما این باور بر چه اساسی شکل گرفته است؟ عالمان شیعه برای اثبات عصمت اهل‌بیت(ع) به مجموعه‌ای از دلایل عقلی و نقلی استناد کرده‌اند؛ از ضرورت مصونیت راهنمایان الهی از خطا و گناه تا حدیث ثقلین و آیه تطهیر که جایگاه ویژه اهل‌بیت(ع) را تبیین می‌کنند.
سیره پیامبر اکرم(ص) تنها روایت زندگی یک پیامبر در صدر اسلام نیست؛ الگویی جامع برای ساختن جامعه‌ای است که در آن عدالت بر ظلم، آگاهی بر جهل، شایسته‌سالاری بر رابطه‌گرایی و رحمت بر خشونت غلبه دارد. پیامبر(ص) در کنار اقتدار در برابر دشمنان، با مردم مهربان بود، در تصمیم‌گیری مشورت می‌کرد، به عهد وفادار می‌ماند و حتی در اوج قدرت، ساده‌زیستی و کرامت انسانی را فراموش نمی‌کرد.
«تاریخ قرآن» بخشی از علوم قرآنی است که به بررسی سرگذشت متن وحی از لوح محفوظ تا امروز می‌پردازد و با الهی بودن قرآن یا دوران پس از پیامبر (ص) منافاتی ندارد.
تسبیحات حضرت زهرا (س) برخلاف تصور برخی، تنها مختص پس از نماز نیست و در هر زمان و موقعیتی (مانند خواب، بیماری یا توبه) مستحب است.
پرسش کلیدی اینجاست: آیا بشر می‌تواند میان چند همسر، عدالتِ کامل برقرار کند؟ پاسخ را خود قرآن در آیهٔ ۱۲۹ نساء می‌دهد: «وَلَنْ تَسْتَطِیعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَیْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ» (هرگز نمی‌توانید میان زنان به عدالت رفتار کنید، هرچند حریص باشید). بنابراین، از نگاه قرآنی، عدالتِ کامل میان همسران، امری محال یا دست‌کم بسیار دشوار است. وقتی خودِ خداوند می‌فرماید تحققِ این شرط ناممکن است، پس «خوف از عدم عدل» نه یک احتمالِ دور، که یک واقعیتِ همیشگی است. در نتیجه، حکمِ نهایی و «أَدْنَیٰ أَلَّا تَعُولُوا» (نزدیک‌تر به نکردنِ ستم)، همان تک‌همسری خواهد بود.
حضور قلب، خشوع، شناخت معانی اذکار و رعایت آداب نماز، از مهم‌ترین عوامل اثرگذاری این فریضه الهی در زندگی انسان است. کارشناسان دینی معتقدند هرچه کیفیت نماز ارتقا یابد، آثار تربیتی، اخلاقی و معنوی آن نیز بیشتر نمایان خواهد شد.
کتاب «اربعین و اخلاق زیست محیطی؛ الگوی تمدنی خدمت بر پایه آیات و روایات» حاوی مهم‌ترین مباحث مرتبط با حفاظت از محیط زیست در اربعین و اهمیت این مسئله منتشر شد.
حجت‌الاسلام محسن قرائتی با استناد به آیات قرآن، از چهار کارکرد مهم نماز سخن گفت و تأکید کرد این فریضه، هم شکر نعمت است، هم عامل خودسازی، هم مایه آرامش و یاد خدا و هم راهی برای رسیدن به قرب الهی.
چرا اربعین تنها به نام امام حسین(ع) شناخته می‌شود و برای دیگر ائمه اطهار(ع) چنین مراسمی وجود ندارد؟ حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی در پاسخ به این پرسش، با اشاره به نقش بی‌بدیل قیام عاشورا در حفظ اسلام، تأکید می‌کنند که تأثیر سرنوشت‌ساز شهادت سیدالشهدا(ع) و عظمت مصائب آن حضرت، اربعین حسینی را به مناسبتی منحصربه‌فرد در تاریخ اسلام تبدیل کرده است.
شیخ فضل‌الله نوری پرچمدار دفاع از دین در انقلاب مشروطه بود که تمام تلاش خود را در راه گسترش مشروطه مشروعه هم راستا با مبانی اسلام به‌کار بست و در نهایت جان خود را در این راه از دست داد.
قرآن کتاب آسمانی مسلمانان برای همه جنبه‌های زندگی فردی و اجتماعی انسان‌ها مفید است.
پس از برآورده شدن حاجت یا رسیدن نعمتی بزرگ، بهترین راه شکرگزاری چیست؟ در آموزه‌های اسلامی، علاوه بر سجده شکر و ذکر «الحمدلله»، نماز مستحبی ویژه‌ای به نام «نماز شکر» توصیه شده است. این نماز دو رکعتی چگونه خوانده می‌شود و امام صادق(ع) چه ذکرها و دعاهایی برای آن سفارش کرده‌اند؟
صله رحم از توصیه‌های مؤکد اسلام است که در آیات قرآن و روایات، آثار قابل‌توجهی برای آن برشمرده شده؛ از افزایش رزق و روزی و طول عمر گرفته تا دفع بلا، استحکام روابط خانوادگی و آرامش روان. در مقابل، قطع رحم از گناهان بزرگ دانسته شده و نسبت به پیامدهای دنیوی و اخروی آن هشدار داده شده است.
اختلاف بر سر درآمد و هزینه‌های خانواده یکی از رایج‌ترین چالش‌های زندگی مشترک است؛ اما آموزه‌های اسلامی برای این مسئله راهکارهای روشنی ارائه می‌کنند. از تأکید بر مسئولیت مرد در تأمین معاش و گشاده‌دستی در هزینه‌های خانواده تا توصیه به همراهی، پرهیز از توقعات فراتر از توان و مشارکت مالی زنان در صورت امکان، مجموعه‌ای از رهنمودهاست که می‌تواند از بسیاری از تنش‌های اقتصادی میان همسران پیشگیری کند.
مرحوم آیت‌الله العظمی حاج سید احمد زنجانی با تأکید بر جایگاه ویژه زکات در آموزه‌های اسلامی، هشدار می‌دهد که بی‌توجهی به این فریضه الهی تنها یک ترکِ واجب نیست، بلکه پیامدهای گسترده‌ای برای جامعه به همراه دارد؛ از افزایش شکاف میان فقیر و غنی و گسترش اختلافات اجتماعی گرفته تا وقوع قحطی و از بین رفتن برکت.
تقابل انقلاب اسلامی و غرب پست‌مدرن، نبرد دو نگاه به انسان، خدا و هستی است. غرب در بن‌بست پوچی و افول تمدنی دست‌وپا می‌زند، در حالی که گفتمان انقلاب اسلامی با تکیه بر حقیقت وحی و اسلام ناب محمدی مسیر روشن آینده بشر را ترسیم می‌کند.
در این نگاه، پایان یافتن عالم اسباب به معنای نفی اصل علت و معلول نیست، بلکه اشاره به مرتبه‌ای از وجود دارد که در آن، انسان از وابستگی به اسباب ظاهری عبور می‌کند و به حقیقت بی‌نیازی و عبودیت می‌رسد؛ مقامی که در آن، «هیچ‌بودنِ خود» را درمی‌یابد و همه چیز را از آنِ مولا می‌بیند.
آموختن انواع شعرهای کودکانه مذهبی یکی از بهترین روش‌ها برای آشنا کردن کودکان با مضامین و مناسبت‌های مختلف در دین اسلام است.
در نگاه اسلام، خانه تنها چهار دیوار و یک سقف نیست؛ بلکه پناهگاهی برای آرامش، تربیت، عبادت و حفظ کرامت انسان است. آموزه‌های قرآن و اهل‌بیت(ع) نشان می‌دهد که معماری و شیوه ساخت مسکن، افزون بر تأمین نیازهای مادی، در شکل‌گیری فرهنگ، روابط اجتماعی و سبک زندگی نیز نقشی اساسی دارد.
دعوت پیامبر اکرم(ص) محدود به زمان بعثت نیست،امروز نیز همه مسلمانان مخاطب این دعوت الهی هستند و تا زمانی که به آن پاسخ ندهند، تزکیه، تعلیم و پیشرفت حقیقی در زندگی فردی و اجتماعی محقق نخواهد شد.