حضرت آیت الله جوادی آملی با بیان اینکه تاخیر در نزول باران از جلوه های امتحان الهی و رحمت است، گفتند: گسترش برخی گناهان همچون ظلم در دستگاه قضا و ستم در نظام اقتصادی و گرفتن زیر میزی و رومیزی، سبب نزول بلا و بازداشتن رحمت الهی می‌شود.
مرحوم استاد عبدالله فاطمی نیا که در اخلاق و عرفان از اساتید برجسته بودند، قساوت قلب را خطرناک ترین بیماری باطن عنوان کردند.
استاد اخلاق حوزه علمیه گفت: بسیاری از مردم کمتر به پای منبر و جلسات دینی می‌روند و تنها بخشی از بدنه مذهبی در این مجالس حضور دارند. در حالی که برخی دینداران خیال می‌کنند دین فقط نماز و روزه است، دین حقیقتی کامل است.
آیت‌الله العظمی جوادی آملی در جلسه درس اخلاق خود با اشاره به جایگاه اهل‌بیت علیهم‌السلام و نقش نظام اسلامی در استمرار معارف الهی، بر لزوم حفظ اسرار، رعایت حسن خلق، و مقابله با بدی‌ها از طریق نیکی تأکید کردند.
در برابر دوست خوب، وظیفه داریم در غیابش از آبرو و حیثیتش دفاع کنیم و در صورت نیاز، به یاری‌اش بشتابیم. دوستی واقعی بر پایه‌ی صداقت، حمایت و خیرخواهی است و آنچه برای خود می‌پسندیم، باید برای او نیز بخواهیم.
حضرت آیت الله سبحانی تصریح کردند: قرآن مجید نیز در آیه «وَ لَوْ کُنْتَ فَظّاً غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ» به این اصل اشاره می‌کند که اگر تندخو و سخت‌دل بودی، مردم از اطرافت پراکنده می‌شدند. بنابراین، نفوذ اجتماعی در سایه همین آداب معاشرت به دست می‌آید.
حضرت آیت‌الله جوادی‌آملی با تأکید بر این که در نظام امامت و امت برای حفظ سلامت اجتماعی و دینی باید جهل را شناسایی و ریشه‌کن کرد، تصریح کردند: هر اقدام یا سخنی که به نظام آسیب بزند، مصداق جهل است و باید شناخته و اصلاح شود.
آیت الله جاودان با اشاره به اهمیت اعمال مستحب، بیان کرد: نمازهای نافله، صدقه، کمک به برادر مسلمان، خدمت به فقرا، امر به معروف و نهی از منکر و هر کار خیر که واجب نیست، اما انسان با نیت قربت انجام می‌دهد، موجب محبوبیت بنده نزد خدا می‌شود. این اعمال موجب می‌شود که خداوند شخص را دوست داشته باشد و دست، چشم، گوش، و زبان او در مسیر حق و پاکی عمل کنند.
حضرت آیت الله جوادی آملی با بیان اینکه قرآن کتاب ادب است و سراسر احترام به انسان را نشان می‌دهد، گفتند: این دعوت به دیدن ملکوت، نهایت تکریم الهی نسبت به انسان است.
خطورات و تصورات ذهنی ممکن است زمینه‌ی گناه را فراهم کنند. ذهن با تکرار این افکار آماده‌ی عمل می‌شود، بنابراین لازم است از همان مرحله‌ی تصورات استغفار کرد تا دل و ذهن پاک بماند و آماده‌ی انجام اعمال صالح گردد.
آیت‌الله العظمی جوادی آملی در سلسله جلسات درس اخلاق، با تأکید بر اهمیت ترکیب علم ظاهری و شهود باطنی، مسیر رسیدن انسان به حقیقت و قرب الهی را تشریح کرد و نماز، سحر و تزکیه نفس را راهنمای رسیدن به باطن عالم دانست.
آیت‌الله نخودکی اصفهانی(ره) در روزهای آخر عمر، به نکته‌ای مهم درباره مراقبت از نگاه اشاره کردند.
دوست واقعی باید هم عاقل باشد و هم با تقوا؛ زیرا بی‌تقوایی انسان را به گناه می‌کشاند و بی‌عقلی با نیت خیر نیز زیان می‌آفریند. تنها در پرتو عقل می‌توان راه درست را شناخت و با تقوا آن را به‌درستی پیمود.
کسی که به راحتی دروغ می‌گوید، به راحتی حسادت او را می‌کشد، یا اینکه بخل نمی‌گذارد نفس بکشد؛ چنین افرادی طبق این آیه یک «الدَّرْکِ الْأَسْفَلِ» است.
دبیر شورای‌عالی حوزه‌های علمیه گفت: خدای متعال به انسان سرمایه‌های گران‌بهایی چون عمر، سلامت، جوانی و نشاط عطا کرده است و عقل حکم می‌کند این سرمایه‌ها در مسیر بندگی و آبادانی آخرت صرف شود.
جلسه هفتگی درس اخلاق حضرت آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی، در مسجد اعظم قم با حضور اقشار مختلف مردم برگزار شد و معظم‌له در آن تأکید کرد: جهاد تنها در سنگر نظامی نیست؛ در جبهه داخلی نیز می‌توان مجاهد بود. کسی که نظام را حفظ می‌کند، آبرو و اقتصاد کشور را پاس می‌دارد، گرانی را کاهش می‌دهد و مشکلات مردم را برطرف می‌سازد، او نیز مجاهد فی‌سبیل‌الله است و در صف شهدا مأجور خواهد بود.
استاد حسین انصاریان با بیان داستان دختری نیازمند و خرمافروشی بی‌انصاف، جلوه‌ای از اخلاق علوی را ترسیم کرد تا جایی که حضرت علی (ع) با حلم و عطوفت، تلخی بی‌عدالتی را به شیرینی بخشش و آزادی بدل ساخت.
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: اگر کسی درس بخواند و نتواند مدرّس خوب باشد یقین بداند عمرش را تلف کرده، برای اینکه این دروس امانت‌های الهی است.
مفسر قرآن کریم با بیان اینکه جهل با علم برطرف می‌شود و جهالت با اخلاق، دین و ادب، اظهار کرد: حضرت در نهج‌البلاغه فرمود: کم من علم قد قتله جهله؛ بسیاری از علما کشته جهالت خود هستند؛ از نظر علمی خوب می‌فهمد اما از جهت تصمیم‌گیری سست است. لذا فرمود: انسان باید طوری زندگی کند که کارگاه تصمیم‌سازی محکمی داشته باشد که همان حزم است و بعد تصمیم بگیرد که عزم است.
علم بدون تزکیه، حتی در توحید، عرفان، فقه و اخلاق، انسان را به خطا و جهنم می‌برد. تزکیه مقدم بر دانش است و شرط هدایت خود و دیگران است.
حضرت آیت الله جوادی آملی با اشاره به روایتی از امیرالمومنین (ع) درباره ضرورت دوراندیشی گفتند: تصمیم‌گیری‌های علنی و شتاب‌زده نه تنها به نتیجه نمیرسد، بلکه مایه‌ی زیان و پشیمانی خواهد شد.
صراط مستقیم تنها یکی است و همه عبادات و وظایف زندگی، راه‌های گوناگون در همین مسیر واحدند؛ خدا یکی است و راه هم یکی، و هر کس بخواهد کنار آن راهی بسازد جز گمراهی و بی‌سرانجامی نصیبی نخواهد برد.
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: معصومین (علیهم السلام) قرآنی زندگی می‌کنند و حیات اینها حیات قرآنی است و تمام شئون اینها حق است، چرا ما اینچنین نباشیم؟! ما نیز باید بکوشیم تا رفتار، گفتار و سکوت‌مان قرآنی و حق‌مدار باشد.
در روایت داریم «شِیعَتُنَا مَنْ یَتَّبِعُ آثَارَنَا وَ یَتَّبِعُنَا فِی جَمِیعِ أَوَامِرِنَا وَ نَوَاهِینَا» شیعه واقعی کسی است که در تمام اوامر و نواهی، مطیع محض ائمه علیهم السلام باشد.
مفسر قرآن کریم و نهج‌البلاغه، با تأکید بر اینکه همه سخن حضرت علی(ع) آن است که خودتان را برده طمع نکنید، گفت: اگر انسان اسیر نفس شد نفس به او دستور می‌دهد که رشوه بگیرد، اختلاس کند و فلان گناه را انجام دهد؛ در حالی که اهل بیت(ع) از ما خواسته‌اند با شرافت و عزت زندگی کنیم.
مفسر قرآن کریم و نهج‌البلاغه با بیان اینکه لجاجت مانع فهم و پذیرش حق است، گفت: در چند جا از نهج‌البلاغه آمده است که مبادا لجاجت و تندروی کنی زیرا لجاجت و تندروی نظم جامعه را بهم می‌زند. در فرمایش دیگری هم آمده است؛ اگر دیدی مقصدی برای تو روشن نیست صبر کن و لجاجت نکن. لجاجت جلوی شنیدن رای را می‌گیرد و از آن بپرهیزید.
فساد و گناه با وجود قرآن و علما همچنان گسترده است، زیرا مشکل در نبود عمل به دستورات الهی است. قرآن و احکام خدا برای هدایت و مصونیت از وسوسه‌های شیطان نازل شده‌اند، اما بیشتر مردم فقط می‌خوانند و اطاعت نمی‌کنند. تا زمانی که عمل به واجبات و ترک محرمات محقق نشود، آثار مثبت دین مانند رفع ظلم و گناه در جامعه ظاهر نخواهد شد.
اولیای الهی طبق بیان قرآن کسانی‌اند که ایمان به خدا دارند و در زندگی اهل تقوا و فرمان‌برداری از او هستند. خداوند وعده داده است که آنان نه ترس و اندوهی خواهند داشت و هم در دنیا از برکات ایمان و تقوا بهره‌مند می‌شوند و هم در آخرت بشارت بهشت نصیبشان می‌گردد.
مرحوم استاد فاطمی‌نیا در سخنانی، توصیه‌های اخلاقی به هیأتی‌ها و دینداران داشت.
کمال واقعی انسان زمانی آشکار می‌شود که خویش را نه با ظاهر و صفات جسمانی، بلکه با معیارهای الهی و عدل الهی سنجیده باشد. تنها ناطق بودن یا راه رفتن بر دو پا و سخن گفتن انسانیت را کامل نمی‌کند، بلکه وزن حقیقی انسانیت در محک الهی و میزان رفتار و کردار در قیامت روشن می‌شود.