درس اخلاق
اگر ائمه را به معنای واقعی کلمه الگوی خود قرار دهیم یعنی به دین عمل کردهایم
حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی در یکی از سخنرانیها گفت: اگر ائمه را به معنای واقعی کلمه الگوی خود قرار دهیم یعنی به دین عمل کرده ایم و امنیت و آرامش جامعه با عمل به دین کامل خواهد شد.
جواب عارفانه علامه طباطبایی(ره) به یک جوان دهه پنجاهی
امروز عرفانهای بدلی و نوظهور برخاسته از فرهنگهای بیمار و وارداتی آفتی شده است که روح و جان جوانان پاک کشور ما را تهدید میکند و پدیدهای است که میرود فراگیر شود، در این میان عدم ارائه مطلوب عرفان حقیقی شریعت اسلامی به جوانان که سرشار از سرچشمه ناب وحی و الهام معصومان است، راه را برای گرایش آنان به عرفانهای کاذب هموار ساخته است.
فرشته ها مادرانه با ما رفتار می کنند
اگر انسان قصد خالصانهای برای عبادت داشته باشد، خداوند فرشتههایی را مأمور یاری او میکند. همانطور که مادر، کودک خسته را در خواب جابهجا میکند، فرشتگان الهی نیز با مهربانی از انسان در طول شب مراقبت و او را از خطرات حفظ میکنند.
حفظ هجرت تاریخی ملت ایران نیازمند «تبلیغ عالمانه» و «حضور آگاهانه» است
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: حفظ هجرت تاریخی ملت ایران به سوی نظام امامت و امت، نیازمند دو عنصر اساسی است؛ تبلیغ عالمانه و حضور آگاهانه در صحنه.
بدون مراقبت، معرفت نفس ممکن نیست
علامه حسن زاده آملی مراقبت از نفس را ضروری دانسته و تأکید کرده انسان باید همواره به یاد خدا باشد و ظاهر و باطن خود را مطابق دستور قرآن در شئون زندگی پیاده کند؛ تجاوز از حدود الهی ظلم به نفس و مانع تکامل الی الله است.
آسیبهای دوران نوجوانی و جوانی از نگاه نهجالبلاغه
در نامه ۳۱ نهجالبلاغه، امام علی علیهالسلام خطاب به فرزندشان امام حسن علیهالسلام، به آسیبهای مهمی که جوانان را تهدید میکند اشاره فرمودهاند. از میان این رهنمودهای گرانبها، میتوان ۶ آسیب اساسی را که در دوران جوانی بیشتر نمود پیدا میکنند، استخراج کرد.
درس اخلاق | عملی که ضعیفترین انسان را قویترین میکند
در آیه ۱۵۲ سوره بقره، خداوند معاملهای شگفتانگیز را با بندگانش مطرح میکند: «مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم». داستان امام سجاد(ع) در صحرای بیآب و علف میان مکه و مدینه، نمونهای عینی از این معامله الهی است؛ آنجا که در تنهایی و با اتکا به همین وعده، کاسهای آب خنک به مسافری تشنه میدهد. این معامله چنان قدرتمند است که به گفته روایات، میتواند ضعیفترین افراد را به بالاترین مراتب کمال برساند.
آیا آخر مغلوب کفار و دشمنان خدا میشویم یا پیروز؟
نه ضعفهای ما و پیشرفت دشمنان باید ما را ناامید کند، و نه پیشرفتهایمان مغرورمان سازد. استراتژی ما بیان حقایقی است که مردم را ناامید نکند و لطفهای خدا را یادآوری کند. خدا و سنت او تغییرناپذیر است؛ رحمت یا عقاب او به لیاقت و عمل ما بستگی دارد.
چگونه معارف الهی را از ذهن به دل منتقل کنیم؟
ایمان حقیقی در دو مرحله شکل میگیرد: ابتدا ادراک عقلی معارف با تفکر و برهان (مقدمه ایمان). سپس انتقال این حقایق به قلب از طریق ریاضت قلبی، تذکر و خلوت با خدا. ایمان سهم قلب است و وقتی قلب الهی شد، از تصرف شیطان خارج و تحت ولایت خدا قرار میگیرد.
نیکی به پدر و مادر تنها به زمان حیات آنها خلاصه نمیشود
حضرت آیت الله سبحانی تصریح کردند: خداوند متعال در آیات قرآن کریم، هنگامی که سخن از پیری و ناتوانی والدین به میان میآید، خطاب به فرزندان میفرماید که حتی کمترین کلمه بیاحترامی را حق ندارید نسبت به پدر و مادر اظهار کنید.
قسمتی از درس اخلاق امامخمینی در نجف اشراف
خودرو نمیتوان مهذب شد. اگر حوزهها از مربی اخلاق و جلسات پند خالی باشند، محکوم به فنا هستند. همانگونه که فقه و اصول به استاد نیاز دارد، علوم معنوی و اخلاقی، که هدف بعثت انبیاست، نیز به معلم نیاز دارد و خودرو حاصل نمیگردد. باید استاد اخلاق معین کرد و جلسات وعظ تشکیل داد.
پناه به خدا ببرید تا مشمول غضب الهی نشوید
آیتالله محمدتقی مصباح یزدی در شرح مناجات شعبانیه تأکید کرده است که برخی گناهان میتوانند انسان را به مرحلهای برسانند که دیگر امیدی به عفو الهی باقی نماند و هشدار داده است که مغرور شدن به عبادات و اعمال ظاهری ممکن است سرنوشت انسان را شبیه ابلیس کند.
مثل آهنربا، احترام دیگران را جلب کنید: راهنمای عملی زندگی اخلاقی و با ارزش
احترام چیزی است که با رفتار درست، صداقت و محبت جلب میشود. با تواضع، پایبندی به اصول و کمک به دیگران، نه تنها دلها را به دست میآورید، بلکه مسیر اخلاقی را هم به دیگران نشان میدهید.
نیمی از مناجات شعبانیه عذرخواهی انسان از خداست
آیت الله مصباح یزدی گفت: تقریباً نیمی از مناجات شعبانیه مشتمل بر عذرخواهی و بهانهجویی است تا انسان خود را سزاوار آمرزش قلمداد کند.
عمر را برای خدا صرف و با جاهلیت مقابله کنید
آیتالله العظمی جوادی آملی در درس اخلاق خود با اشاره به حکمت ۱۹۱ نهجالبلاغه، زندگی انسان را غارتگری روزانه مرگ و حوادث معرفی کرد و تأکید کرد: «هر نفس ما یک قدم به مرگ است و بهتر است عمر خود را برای خدا صرف کنیم». وی همچنین هشدار داد که جاهلیت امروز، نه جهل، بلکه قانون جنگل است و تنها از طریق روحانیت و حکومت اسلامی میتوان با آن مقابله کرد.
درس عزاداری از حضرت زینب کبری(س)؛ خاطرهای از آیتالله حقشناس
آیتالله حقشناس(ره) در یکی از دروس اخلاق خود، خاطرهای تأملبرانگیز از رؤیایی معنوی نقل میکند که در آن حضرت زینب کبری(س) با توصیهای صریح، ایشان را به تعطیلی مباحثه و حضور کامل در عزاداری دهه اول محرم فرا میخوانند؛ خاطرهای که جلوهای از جایگاه و تصرف معنوی اهلبیت(ع) را نشان میدهد.
فهم عمیق آیات الهی نیازمند طهارت علمی، اخلاقی و روحی است
مرجع تقلید و مفسر قرآن با تأکید بر نقش مفسران حقیقی کلام الهی گفت: تفسیر قرآن کار هر کسی نیست؛ فهم عمیق آیات الهی نیازمند طهارت علمی، اخلاقی و روحی است و کسانی که بدون ابزار لازم وارد این میدان میشوند، گاه ناخواسته قرآن را به رأی خود تفسیر میکنند.
درس اخلاق | خداگونه زیستن یعنی هیچ انسانی را طرد نکنیم
آیتالله مجتبی تهرانی در درس اخلاق خود تاکید کردند که خداگونه زیستن یعنی هیچ انسانی را طرد نکردن و همواره دستگیری و عفو کردن حتی در برابر خطا و آزار دیگران. ایشان رفتار پیامبر(ص) را الگوی مؤمنان دانستند که با وجود اذیتهای فراوان، هرگز نفرین نکرد و همواره برای هدایت دیگران دعا میکرد.
درس اخلاق | کسی که در ماه رجب نمی تواند روزه بگیرد، چه کند؟
بر اساس روایت نقلشده از پیامبر اکرم(ص)، اگر کسی بهسبب بیماری، ضعف یا عادت ماهانه نتواند روزه رجب بگیرد، با صدقه روزانه یا در صورت ناتوانی مالی، با تسبیح خاص هر روز ماه رجب، به همان پاداش روزه میرسد.
هنر وقتی میتواند معقول و مقبول باشد كه ریشه عقلانی داشته باشد
در آیین اختتامیه دهمین جشنواره «هنر آسمانی» که در سالن همایش مدرسه علمیه امام کاظم(ع) و به همت معاونت تبلیغ و امور فرهنگی حوزه های علمیه برگزار شد، یکی از پیام های حضرت آیت الله جوادی آملی با موضوع هنر ولایی و آسمانی پخش گردید.
تأکید بر جایگاه دعا و اعتکاف در ماه رجب / علمِ حقیقی باید از درون بجوشد، نه اینکه فقط در حافظه انباشته شود
حضرت آیتاللهالعظمی جوادی آملی در جلسه درس اخلاق خود، با گرامیداشت سالروز ولادت امام جواد علیه السلام و اعیاد موالید اهلبیت(ع)، به تبیین بخشی از کلمات قصار امیرالمؤمنین علی(ع) پرداختند.
وظیفه انسان در قبال والدین و نسل آینده
حضرت آیت الله جوادی آملی تصریح کردند: انسان در میان گذشته و آینده قرار گرفته، تا هر دو را دریابد و ابراهیم(س) برای تحقّق این مهم از خدا برای والدین و نسل آینده طلب مغفرت کرد.
زن مظهر، مَجرا و مسیر فیض بهترین مخلوقات است
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: انسان هم به عاطفه نیاز دارد هم به مدیریت و جهاد و عاطفه تنها با شیر و آغوش مادر انتقال می یابد؛ از این رو حقُّ الحضانه برای مادر طلاق یافته است. اگر بچه در آغوش مادر دوره هفت ساله مهر و عاطفه را سپری کند جامعه عطوف بار می آید.
لجاجت که باشد، هیچ چیز در انسان کارساز نیست
اسلام یعنی تسلیم در برابر حقیقت. وقتی لجاجت و غرضورزی بر انسان حاکم شود، حقیقت را نمیبیند و صد حجاب میان دل و دیده میافتد. مغرض بودن و عتوّ، روح انسانیت را میپوشاند و هیچ سخن حقی در او اثر نمیگذارد.
عمر سرمایه اصلی انسان است؛ مواظب باشیم صرف لذتهای زودگذر دنیا نشود
حضرت آیتالله العظمی جوادی آملی در جلسه هفتگی درس اخلاق خود در مسجد اعظم قم تأکید کردند که عمر انسان سرمایهای بیهمتاست و استفاده نادرست از آن در پی دنبال کردن لذتهای زودگذر دنیا، باعث زیان جبرانناپذیر میشود. ایشان با اشاره به کلمات نورانی امیرالمؤمنین(ع)، یادآور شدند که هیچ نعمتی بدون هزینه به دست نمیآید و بهترین بهره از زندگی، صرف رشد معنوی و کسب علم در زمان آمادگی قلبی است.
دنیا نعمت نیست، معاملهای مغبونانه با عمر است
مرجع تقلید و مفسر قرآن، در ادامه درس اخلاق خود در مسجد اعظم قم، با تفسیر کلمه ۱۹۱ نهجالبلاغه، تأکید کرد که انسان در دنیا همواره مغبون است و هر نعمتی که از دنیا به دست میآورد، بهایی گران یعنی عمر او را میطلبد؛ به عبارت دیگر، انسان در معامله با دنیا همیشه خسارت میدهد و زندگی او پر از از دست دادنها و فراقهاست.
انسان نباید بیش از نیاز واقعی خود به جمعآوری مال بپردازد
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: انسان نباید بیش از نیاز واقعی خود به جمعآوری مال بپردازد؛ چراکه آنچه فراتر از نیاز است، در حقیقت انسان را به خزانهدار دیگران تبدیل میکند.
درس اخلاق | چرا زیادهطلبی، دشمن آرامش و تبلیغ دین است؟
قناعت یعنی اکتفا به حد لازم زندگی و سرلوحه قرار دادن آن، تا انسان از وسوسهها و انحرافها محفوظ بماند. عدم قناعت انسان را به کسب ناپاک و انحراف از مسیر معنوی میکشاند. برای طلبهها و شیعیان، قناعت ضروری است تا تمرکز بر تبلیغ دین حفظ شود و شیطان از مسیر بازندارد.
شیطان هر کسی را از راه مخصوص او فریب میدهد
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: امامان معصوم (سلام الله علیهم) فرموده اند: نیّت روح عمل و کار دشواری است چون اصل کار را بسیاری از انسانها انجام میدهند، امّا همه قدرت نیّت صحیح ندارند.
آیا حضور قلب در نماز، نشانگر سیر و سلوک است؟
حضور قلب در نماز، معیار مهم پیشرفت معنوی است. امام صادق علیهالسلام فرمودهاند هرچه حضور قلب بیشتر باشد، نماز مقبولتر است. ترک گناه، انجام واجبات و محبت به عبادت، تمرکز و پذیرش نماز را افزایش میدهد و رشد انسان در مسیر سیر و سلوک را نشان میدهد.
