تشخیص حق، اولین گام و پیمودن آن با تمام وجود، گام دوم و حیاتی است، حتی اگر هزینه‌اش انزوا باشد.
ماه رمضان فرصتی است برای مراقبه و حضور قلب در تمام اعمال. روزه‌دار باید جوع و عطش را به یاد روز قیامت نگه دارد و اعضا و جوارح خود را در روزه‌داری کنترل کند. در قرآن و دعا نیز توجه داشته باشد که با خداوند سخن می‌گوید و از او می‌شنود، و تمام اعمال را با حضور قلب انجام دهد.
از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که بوی دهان روزه‌دار نزد خدا از مشک خوشبوتر است. روزه، باطن انسان را معطر می‌کند، فرشتگان شاهد آمرزش او هستند و خداوند با مخاطب «یا عبدی» نعمت و فضل خود را آشکار می‌سازد.
انسان با بازگشت اختیاری به سوی خدا، مراتب وجود را طی می‌کند. این صعود، تشریفاتی نیست، بلکه کمال یافتن در علم و قدرت و نزدیک شدن واقعی به سرچشمه بی‌پایان هستی است.
یک استاد درس خارج حوزه در جلسه اخلاق خود، به موضوع زهد و قناعت پرداخت و تأکید کرد: یکی از هدیه‌هایی که خدا به پیامبر(ص) عنایت فرموده مسئله زهد است، همچنین اخلاص و توکل سپس یقین هدیه‌هایی است از سوی خدا به پیامبر(ص) رسیده است.
حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی در یکی از سخنرانی‌ها گفت: اگر ائمه را به معنای واقعی کلمه الگوی خود قرار دهیم یعنی به دین عمل کرده ایم و امنیت و آرامش جامعه با عمل به دین کامل خواهد شد.
امروز عرفان‌های بدلی و نوظهور برخاسته از فرهنگ‌های بیمار و وارداتی آفتی شده است که روح و جان جوانان پاک کشور ما را تهدید می‌کند و پدیده‌ای است که می‌رود فراگیر شود، در این میان عدم ارائه مطلوب عرفان حقیقی شریعت اسلامی به جوانان که سرشار از سرچشمه ناب وحی و الهام معصومان است، راه را برای گرایش آنان به عرفان‌های کاذب هموار ساخته است.
اگر انسان قصد خالصانه‌ای برای عبادت داشته باشد، خداوند فرشته‌هایی را مأمور یاری او می‌کند. همان‌طور که مادر، کودک خسته را در خواب جابه‌جا می‌کند، فرشتگان الهی نیز با مهربانی از انسان در طول شب مراقبت و او را از خطرات حفظ می‌کنند.
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: حفظ هجرت تاریخی ملت ایران به سوی نظام امامت و امت، نیازمند دو عنصر اساسی است؛ تبلیغ عالمانه و حضور آگاهانه در صحنه.
علامه حسن زاده آملی مراقبت از نفس را ضروری دانسته و تأکید کرده انسان باید همواره به یاد خدا باشد و ظاهر و باطن خود را مطابق دستور قرآن در شئون زندگی پیاده کند؛ تجاوز از حدود الهی ظلم به نفس و مانع تکامل الی الله است.
در نامه ۳۱ نهج‌البلاغه، امام علی علیه‌السلام خطاب به فرزندشان امام حسن علیه‌السلام، به آسیب‌های مهمی که جوانان را تهدید می‌کند اشاره فرموده‌اند. از میان این رهنمودهای گران‌بها، می‌توان ۶ آسیب اساسی را که در دوران جوانی بیشتر نمود پیدا می‌کنند، استخراج کرد.
در آیه ۱۵۲ سوره بقره، خداوند معامله‌ای شگفت‌انگیز را با بندگانش مطرح می‌کند: «مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم». داستان امام سجاد(ع) در صحرای بی‌آب و علف میان مکه و مدینه، نمونه‌ای عینی از این معامله الهی است؛ آنجا که در تنهایی و با اتکا به همین وعده، کاسه‌ای آب خنک به مسافری تشنه می‌دهد. این معامله چنان قدرتمند است که به گفته روایات، می‌تواند ضعیف‌ترین افراد را به بالاترین مراتب کمال برساند.
نه ضعف‌های ما و پیشرفت دشمنان باید ما را ناامید کند، و نه پیشرفت‌هایمان مغرورمان سازد. استراتژی ما بیان حقایقی است که مردم را ناامید نکند و لطف‌های خدا را یادآوری کند. خدا و سنت او تغییرناپذیر است؛ رحمت یا عقاب او به لیاقت و عمل ما بستگی دارد.
ایمان حقیقی در دو مرحله شکل می‌گیرد: ابتدا ادراک عقلی معارف با تفکر و برهان (مقدمه ایمان). سپس انتقال این حقایق به قلب از طریق ریاضت قلبی، تذکر و خلوت با خدا. ایمان سهم قلب است و وقتی قلب الهی شد، از تصرف شیطان خارج و تحت ولایت خدا قرار می‌گیرد.
حضرت آیت الله سبحانی تصریح کردند: خداوند متعال در آیات قرآن کریم، هنگامی که سخن از پیری و ناتوانی والدین به میان می‌آید، خطاب به فرزندان می‌فرماید که حتی کمترین کلمه بی‌احترامی را حق ندارید نسبت به پدر و مادر اظهار کنید.
خودرو نمی‌توان مهذب شد. اگر حوزه‌ها از مربی اخلاق و جلسات پند خالی باشند، محکوم به فنا هستند. همان‌گونه که فقه و اصول به استاد نیاز دارد، علوم معنوی و اخلاقی، که هدف بعثت انبیاست، نیز به معلم نیاز دارد و خودرو حاصل نمی‌گردد. باید استاد اخلاق معین کرد و جلسات وعظ تشکیل داد.
آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی در شرح مناجات شعبانیه تأکید کرده است که برخی گناهان می‌توانند انسان را به مرحله‌ای برسانند که دیگر امیدی به عفو الهی باقی نماند و هشدار داده است که مغرور شدن به عبادات و اعمال ظاهری ممکن است سرنوشت انسان را شبیه ابلیس کند.
احترام چیزی است که با رفتار درست، صداقت و محبت جلب می‌شود. با تواضع، پایبندی به اصول و کمک به دیگران، نه تنها دل‌ها را به دست می‌آورید، بلکه مسیر اخلاقی را هم به دیگران نشان می‌دهید.
آیت الله مصباح یزدی گفت: تقریباً نیمی از مناجات شعبانیه مشتمل بر عذرخواهی و بهانه‌جویی است تا انسان خود را سزاوار آمرزش قلمداد کند.
آیت‌الله العظمی جوادی آملی در درس اخلاق خود با اشاره به حکمت ۱۹۱ نهج‌البلاغه، زندگی انسان را غارتگری روزانه مرگ و حوادث معرفی کرد و تأکید کرد: «هر نفس ما یک قدم به مرگ است و بهتر است عمر خود را برای خدا صرف کنیم». وی همچنین هشدار داد که جاهلیت امروز، نه جهل، بلکه قانون جنگل است و تنها از طریق روحانیت و حکومت اسلامی می‌توان با آن مقابله کرد.
آیت‌الله حق‌شناس(ره) در یکی از دروس اخلاق خود، خاطره‌ای تأمل‌برانگیز از رؤیایی معنوی نقل می‌کند که در آن حضرت زینب کبری(س) با توصیه‌ای صریح، ایشان را به تعطیلی مباحثه و حضور کامل در عزاداری دهه اول محرم فرا می‌خوانند؛ خاطره‌ای که جلوه‌ای از جایگاه و تصرف معنوی اهل‌بیت(ع) را نشان می‌دهد.
مرجع تقلید و مفسر قرآن با تأکید بر نقش مفسران حقیقی کلام الهی گفت: تفسیر قرآن کار هر کسی نیست؛ فهم عمیق آیات الهی نیازمند طهارت علمی، اخلاقی و روحی است و کسانی که بدون ابزار لازم وارد این میدان می‌شوند، گاه ناخواسته قرآن را به رأی خود تفسیر می‌کنند.
آیت‌الله مجتبی تهرانی در درس اخلاق خود تاکید کردند که خداگونه زیستن یعنی هیچ انسانی را طرد نکردن و همواره دستگیری و عفو کردن حتی در برابر خطا و آزار دیگران. ایشان رفتار پیامبر(ص) را الگوی مؤمنان دانستند که با وجود اذیت‌های فراوان، هرگز نفرین نکرد و همواره برای هدایت دیگران دعا می‌کرد.
بر اساس روایت نقل‌شده از پیامبر اکرم(ص)، اگر کسی به‌سبب بیماری، ضعف یا عادت ماهانه نتواند روزه رجب بگیرد، با صدقه روزانه یا در صورت ناتوانی مالی، با تسبیح خاص هر روز ماه رجب، به همان پاداش روزه می‌رسد.
در آیین اختتامیه دهمین جشنواره «هنر آسمانی» که در سالن همایش مدرسه علمیه امام کاظم(ع) و به همت معاونت تبلیغ و امور فرهنگی حوزه های علمیه برگزار شد، یکی از پیام های حضرت آیت الله جوادی آملی با موضوع هنر ولایی و آسمانی پخش گردید.
حضرت آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی در جلسه درس اخلاق خود، با گرامی‌داشت سالروز ولادت امام جواد علیه السلام و اعیاد موالید اهل‌بیت(ع)، به تبیین بخشی از کلمات قصار امیرالمؤمنین علی(ع) پرداختند.
حضرت آیت الله جوادی آملی تصریح کردند: انسان در میان گذشته و آینده قرار گرفته، تا هر دو را دریابد و ابراهیم(س) برای تحقّق این مهم از خدا برای والدین و نسل آینده طلب مغفرت کرد.
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: انسان هم به عاطفه نیاز دارد هم به مدیریت و جهاد و عاطفه تنها با شیر و آغوش مادر انتقال می یابد؛ از این رو حقُّ الحضانه برای مادر طلاق یافته است. اگر بچه در آغوش مادر دوره هفت ساله مهر و عاطفه را سپری کند جامعه عطوف بار می آید.
اسلام یعنی تسلیم در برابر حقیقت. وقتی لجاجت و غرض‌ورزی بر انسان حاکم شود، حقیقت را نمی‌بیند و صد حجاب میان دل و دیده می‌افتد. مغرض بودن و عتوّ، روح انسانیت را می‌پوشاند و هیچ سخن حقی در او اثر نمی‌گذارد.
حضرت آیت‌الله العظمی جوادی آملی در جلسه هفتگی درس اخلاق خود در مسجد اعظم قم تأکید کردند که عمر انسان سرمایه‌ای بی‌همتاست و استفاده نادرست از آن در پی دنبال کردن لذت‌های زودگذر دنیا، باعث زیان جبران‌ناپذیر می‌شود. ایشان با اشاره به کلمات نورانی امیرالمؤمنین(ع)، یادآور شدند که هیچ نعمتی بدون هزینه به دست نمی‌آید و بهترین بهره از زندگی، صرف رشد معنوی و کسب علم در زمان آمادگی قلبی است.