مرحوم آیت‌الله قاضی، به توصیه مرحوم میرزای شیرازی، قرار بود شب و روزی یک ساعت به خود بپردازد؛ اما آن یک ساعت، چنان در جان او اثر کرد که به ۲۴ ساعت رسید. او همواره در مراقبت، حضور و عزلت بود؛ در میان جمع، اما دلش جای دیگر بود.
پژوهش اخلاقی تنها به گردآوری اطلاعات و ارائه نتایج علمی محدود نمی‌شود، بلکه به فضایل اخلاقی پژوهشگر مانند دقت، انصاف، تواضع علمی، بردباری و سعه‌صدر نیز وابسته است. در مقابل، رذایلی همچون شتاب‌زدگی، بی‌دقتی، حسادت و تکبر می‌توانند مسیر تحقیق را منحرف کنند و اعتبار نتایج آن را کاهش دهند.
آیت‌الله محسن مجتهد شبستری با تشریح بخشی از دعای کمیل، سه عامل اصلی نزول بلا را از نگاه امام سجاد(ع) برشمرد و گفت: معصیت آگاهانه، تجاوز به حقوق دیگران و تمسخر مردم از گناهانی هستند که آثار و پیامدهای آن در زندگی فردی و اجتماعی آشکار می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز نزول بلا و سلب برکات الهی باشد.
رضایت پدر و مادر، تنها یک فضیلت اخلاقی و خانوادگی نیست، بلکه در فرهنگ دینی، از عوامل مهم گشایش، برکت و عاقبت‌بخیری به شمار می‌رود. فرزند باید به‌گونه‌ای با والدین خود رفتار کند که دعای آنان از صمیم قلب و بدون تکلف بر زبان جاری شود.
اگر انسان نتواند خشم خود را مهار کند، صرفِ حضور در مناسک بزرگ و حتی پیاده‌روی اربعین نیز او را به مقصد سلوکی نمی‌رساند. از نگاه ایشان، سلوک فقط با کثرتِ اعمال ظاهری محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند دگرگونی واقعی در خلق و خوست.
مرحوم آیت‌الله مجتبی تهرانی در دوره اقامت تحصیلی در نجف اشرف، به صورت مستمر با پای پیاده به زیارت کربلای معلی مشرف می‌شد.
«این فرد از ما نیست» - این هشدار امام کاظم(ع) درباره کسی است که حساب کار روزانه خود را نمی‌کند. مرحوم آیت‌الله مجتهدی تهرانی با تشبیه به دفترداری بازاریان، محاسبه نفس شبانه را راهی برای استغفار و شکر می‌داند.
رهبر معظم انقلاب در این بخش از مباحث تفسیری «کتاب هدایت»، شکر را حالتی درونی و اثرگذار معرفی می‌کنند که اگر در متن عبادت، به‌ویژه نماز، حضور یابد، کیفیت و وزن معنوی آن عمل را در نزد خداوند متعال افزایش می‌دهد.
مرحوم آیت‌الله حاج‌آقا مجتبی تهرانی در مباحثِ اخلاقیِ خود با تبیینِ جایگاهِ والایِ «حیا از نفس»، وجدانِ بیدار را مانعِ فرارِ انسان از حقیقتِ رفتارهایش دانست و با تأکید بر اینکه حیا غریزه‌ای الهی و مختصِ بشر است، از بین رفتنِ آن را عاملِ مسخِ ساختارِ انسانیت معرفی کرد.
امام علی(ع) در یکی از مهم‌ترین نامه‌های نهج‌البلاغه، تصویری روشن از جوان آرمانی ارائه می‌دهند؛ جوانی که با تقوا، اخلاق، مسئولیت‌پذیری، آزادگی و بهره‌گیری از فرصت‌های زندگی، مسیر سعادت را می‌پیماید.
علامه حسن‌زاده آملی در این کلام، با لحنی هشدارآمیز از جایگاه رفیعِ لباسِ روحانیت سخن می‌گوید. او تأکید می‌کند که این کسوت، نه یک موقعیت شغلی، بلکه لباسِ نیابت از نبوت و رسالت است.
جمله طنزآمیز مرحوم حضرت آیت‌الله بهجت در پاسخ به پیشنهاد تعمیر نعلینشان، شاگردشان را غرق در تأملی عمیق کرد: مردی با آن همه عبادت، هنوز به فکر اصلاح خویش بود.
علامه مصباح یزدی(ره)، با اشاره به ریشه‌های قرآنیِ دشمنی با فلسطین، بر این نکته تأکید کرد که جرمِ اصلیِ مسلمانان، «ایمان به خدای واحد» است و بر همین اساس، هرگونه «نَرد دوستی باختن» با دشمنانِ دین، مغایر با اصولِ جهاد و رضایتِ الهی است.
آیت الله حاج‌آقا مجتبی تهرانی(ره) در سخنرانی خود با استناد به حدیثی از پیامبر اکرم(ص) اظهار داشت: «الْحَیَاءُ خَیْرٌ کُلُّهُ» و حیا را غریزه‌ای انسانی دانست که هم انسان دیندار و هم بی‌دین را از عمل زشت بازمی‌دارد.
آیت‌الله حاج‌آقا مجتبی تهرانی(ره) در سخنرانی خود با تأکید بر اینکه زشتیِ عمل زشت برای هر انسانی قابل درک است، گفت: بحث تنها حرام و حلال نیست، بلکه «قبح» مطرح است؛ همان حقیقتی که امام حسین(ع) در کربلا با تعبیر «فَکُونُوا أَحْرَاراً» به آن تذکر دادند.
مرحوم آیت‌الله ضیاءآبادی با تأکید بر اینکه بیماری‌های روحی به مراتب از فقر و بیماری‌های جسمی مهلک‌ترند، هوشیارترین فرد را کسی دانست که پیش از مرگ به حساب‌رسیِ اعمال خود می‌پردازد و احمق‌ترین فرد را کسی معرفی کرد که با تکیه بر آرزوهای نفسانی، از توشه‌اندوزی برای ابدیت غافل مانده است.
خوف واقعی از خدا، ترسی درونی و برخاسته از خشیت الهی است که انسان را در خلوت و هنگام برخورداری از نعمت‌ها نیز به یاد پروردگار نگه می‌دارد؛ چنین خوفی، زمینه‌ساز حفظ انسان از لغزش‌ها و پوشیده ماندن عیب‌های او به لطف الهی خواهد بود.
در جنگ تبوک، برخی مسلمانان به‌دلیل دلبستگی‌های دنیوی از همراهی با پیامبر(ص) بهانه آوردند و قرآن این روحیه را نکوهش کرد. پیام این آیات آن است که یاری ولیّ خدا، با سبک‌بالی، دل‌کندن از تعلقات دنیا و آمادگی همیشگی برای انجام وظیفه الهی ممکن می‌شود.
دنیا بیش از آنکه مقصد باشد، گذرگاهی کوتاه است؛ جایی که فرصت ساختن آینده جاودانه انسان در آن رقم می‌خورد، نه محلی برای دل‌بستن و ماندن.
آیت‌الله حاج شیخ عباس طسوجی در نقلی از احوالات خود، «تلاوت حامیم قرآن و اهدای ثواب آن به حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها» را از اعمال مجرب برای گشایش در امور و استجابت سریع دعا معرفی کرده است.
دعا، آرام‌بخش دل‌های بی‌قرار و امیدبخش روزهای دشوار است؛ اما برخی زمان‌ها، فرصتی بی‌بدیل برای نجوا با پروردگار و بهره‌مندی از رحمت او به شمار می‌آید.
امام سجاد(ع) در پاسخ به فردی که از سختی‌های زندگی شکایت داشت، با برشمردن سه «مصیبت روزانه» انسان، از کاهش عمر، مسئولیت در برابر روزی و نزدیک شدن پیوسته به آخرت سخن گفتند و تأکید کردند که غفلت از این حقایق، انسان را از عبرت‌آموزی و آمادگی برای سرای دیگر بازمی‌دارد.
«بچه‌ها را تهدید نکنید» این توصیه یکی از ۱۲ توصیه‌ای است که مرحوم آیت‌الله فاطمی‌نیا آن را مطرح کرده‌اند؛ توصیه‌ای که می‌تواند به تربیت صحیح و داشتن زندگی بهتر ما کمک کند.
آیت الله العظمی جوادی آملی(حفظه الله) بین «صحت» (حکم فقهی) و «قبولی» (حکم کلامی) نماز تفکیک قائل شده و تأکید دارند صحت به معنای عدم نیاز به اعاده است.
آیت‌الله مصباح یزدی دوران جوانی را زمان اوج درک محبت می‌داند و توصیه می‌کند که انسان بداند مهر خویش را به چه کسی می‌بخشد و دلش را به چه محبوبی می‌سپارد.
رهبر شهید در شرح وصیت پیامبر(ص) به امیرالمؤمنین(ع) درباره اهمیت گریستن از خشیت خدا، گریه را معلول انفعالات درونی و درک حقیقت دانستند؛ به گونه‌ای که گریه بدون این حالت درونی، فاقد فایده است.
آیت‌الله حائری شیرازی(ره) در تبیین قاعده‌ای اخلاقی بیان می‌کند که هر کاری که به دستور الهی بازگردد، تحت ولایت خداوند قرار دارد و انسان را از ظلمات به نور هدایت می‌کند.
در نگاه عمیق معارف اهلبیت(ع)، واژه «روزی» هرگز به افزایش صرفِ موجودی حساب بانکی یا وسعت سفره‌های رنگین خلاصه نمی‌شود. روزیِ حقیقی، یعنی گشایش در عمر، برکت در کار، آرامشِ روان، عزتِ اجتماعی و توفیقِ بندگی.
در میان تمام سفارش‌های اخلاقی، آخرین وصیتِ سیدالشهدا (ع) در وداعِ کربلا، خط قرمزی است که هر صاحب قدرتی را به تامل وامی‌دارد: «مبادا به کسی ظلم کنی که جز خدا پناهی ندارد.»
امام صادق(ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله‌ای که در انتظار فرج می‌گریست، بشارت داد که با وجود معیت اهلبیت، در قیامت همراه آنان خواهد بود.