امام علی (ع) در خطبه ۱۱۳ کتاب شریف نهج البلاغه بیانات درخشانی در مذمت دنیا دارند.
آیت‌الله العظمی جوادی آملی با اشاره به فرمایش مولا امیرالمومنین علی علیه السلام که می‌فرماید: «یَا کُمَیْلَ بْنَ زِیَادٍ إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ أَوْعِیَةٌ فَخَیْرُهَا أَوْعَاهَا…»، بیان داشتند: این دلها، ظروف الهی هستند و بهترین مظروف برای این دلها، علوم الهی است.
حضرت علی(ع) آمد و مدتی با هم خصوصی و در گوشی صحبت کردند. وقتی از علی(ع) پرسیدند، پیامبر(ص) چه گفت؟در پاسخ فرمود: »به من هزار باب علم که از هر بابی هزار باب دیگر منشعب شده بود، آموخت و چیزهایی را به من سفارش کرد که انجام خواهم داد: پیامبر(ص) در همان حال چند مرتبه فرمود:«ما ظن محمد بالله لو لقی الله و هذه عذره عنده».
امام موسی صدر خاطر نشان ساختند: جای این سؤال باقی است که ما را چه به حضرت. همین که او را دوست داریم، کافی است؟ محبت، تبعیت و پیروی را آسان‌تر می‌کند، ولی کافی نیست، بلکه به عکس، مسئولیت ما را بیشتر می‌کند، زیرا مسئولیت کسی که محبت امام در دل اوست، بیشتر از کسی است که امام را دوست ندارد و یا نمی‌شناسد. کاری که ما می‌کنیم، این است که امام را باعظمت جلوه می‌دهیم، سپس او را مانند کالاهای لوکس و دکوری به نمایش می‌گذاریم و به وجودش افتخار می‌کنیم، اما ما چه می‌کنیم؟
امام علی (ع) حکمت ۷۹ نهج البلاغه بیان می‌کنند که حکمت در سینه منافق پایدار نمی‌ماند و ناآرام است تا سرانجام از آن خارج شده و در سینه مؤمن، در کنار سایر حکمت‌ها، جای گیرد.
احادیث گهربار امیرالمؤمنین علی (ع) با بینشی عمیق، موضوعات ریشه‌ای درون انسان را با جنبه‌های مختلف زندگی اجتماعی او گره می‌زند.
امام علی (علیه السلام) در حکمت ۷۲ نهج البلاغه، گذرا بودن دنیا و کهنگی بدن‌ها با گذر زمان را بیان کرده و به بی وفایی‌های روزگار اشاره می‌کنند.
یک پژوهشگر قرآنی گفت: امام علی(ع) با اشاره به سرگردانی بنی‌اسرائیل، هشدار می‌دهد که بی‌وفایی به حق، زمینه‌ساز سلطه بیگانگان و سقوط به ورطه ذلت است.
روایات متعددی از جمله حدیث ثقلین که در منابع معتبر شیعه و سنی آمده است، گواهی می‌دهد که قرآن به صورت کتابی مدون در زمان پیامبر (ص) وجود داشته است.
امام علی (ع) در حکمت ۷۶ نهج البلاغه، روشی کاربردی برای تحلیل امور مشتبه و مبهم ارائه می‌دهند. حضرت می‌فرمایند هنگامی که آینده یک کار روشن نیست، باید آن را با ابتدای آن سنجید؛ چرا که سیرت و سیر، از آغاز مشخص می‌شود و عاقبت کارها، تابعی از مبدأ آن‌هاست.
امیرالمؤمنین علی (ع) در حکمت ۲۹ نهج البلاغه به سرعتِ گذر عمر و نزدیک شدن مرگ اشاره می‌کنند و بر ضرورت توجه به آخرت تأکید می‌ورزند.
در ایام سفر زائران به کربلای معلی و نجف اشرف،حوزه نام و محل دقیق دفن فقها و علمای برجسته شیعه در حرم مطهر حضرت امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام را در این خبر برای شناخت زائرین آورده است.
حضرت علی (ع) در حکمت ۸۲ نهج البلاغه، پنج توصیه اساسی شامل توکل بر خدا، ترس از گناه، اقرار به ندانستن، آموختن و صبر را به عنوان ستون‌های اصلی زندگی معرفی می‌کنند.
سوق دادن پاک‌طینتان به سمت مکاتب انحرافی همچون تصوّف که میوه‌ی شوم آن، آزار و اذیت اهل بیت علیهم‌السلام در طول تاریخ بوده است، نشان از عمق انحراف دارد. این تفکر، با ظاهر الصلاحی که به خود می‌گیرد، بسیاری را به بیراهه می‌کشاند و از حقیقت دور می‌کند.
ستایش‌های فراوان رسول خدا(ص) از عمار یاسر، او را به چهره‌ای محبوب، الگویی ایمانی، اسوه حق و تجسم ارزش‌های قرآنی تبدیل کرد که معیار حق شناخته می‌شد، چراکه پیامبر اکرم(ص) فرموده بود: «عمار با حق است و هرگز از آن جدا نمی‌شود.»
«وادی‌السلام» نه فقط قبرستانی در نجف، بلکه نقطه‌ای از بهشت است که از آغاز آفرینش، نامش در دل آیات و روایات نهاده شده است.
یک پژوهشگر قرآن و حدیث با بیان اینکه تقوا در نگاه امیرالمؤمنین(ع) نه فقط فضیلتی فردی، بلکه زیرساختی برای نجات جامعه از نفاق، بی‌عدالتی و بحران‌های اخلاقی است، گفت: دل‌کندن از دنیا، حمد الهی، حفظ زبان، رعایت حدود الهی در خلوت و دوری از نفاق، ابزارهای کلیدی برای تحقق تقوای حقیقی‌اند که در نهج‌البلاغه با نگاهی راهبردی تبیین شده است.
ترجمه عربی «زندگی پرافتخار؛ جابر‌بن عبدالله انصاری» از سوی نشر دارتکمین عراق منتشر می‌شود.
امام علی(ع) در کلامی نورانی، راز ماندگاری محبت در دلها را فاش می‌کند: “چنان با مردم رفتار کن که اگر مُردی بر تو بگریند و اگر زنده ماندی به دیدارت مشتاق باشند.” این حکمت جاودانه، نقشه راهی برای روابط انسانی ماندگار است.
در روز قیامت که تنها سرمایه انسان، قلبِ سلیم است – همان قلبی که عطر و بوی خدا به خود گرفته است – به خوبی خواهیم دانست که در دنیا فقط یک چیز بود که می‌بایست از آن وحشت می‌داشتیم، ولاغیر.
از روایات و آیات استفاده می‌شود که انسان در سفری که به سوی فردای قیامت در پیش دارد منازل متعدّدی را باید عبور کند و در هر منزلی عقبه‌ها و مواقفی سخت در پیش رو دارد.
امام علی (ع) در حکمت ۳۶ نهج‌البلاغه، آرزوهای طولانی را سرچشمه‌ی اعمال بد می‌داند. اگرچه آرزو، انگیزه‌ی حرکت است، اما زیاده‌روی در آن، موجب فراموشی آخرت، قساوت قلب و انجام اعمال ناشایست می‌شود.
امام علی (ع) در حکمت ۵۰ نهج البلاغه، دل‌های انسان‌ها را وحشی و رمنده توصیف می‌کنند و ایجاد انس و دوستی را کلید جذب آن‌ها می‌دانند. به گزارش خبرگزاری حوزه، أمیرالمؤمنین امام علی علیه السلام در نهج البلاغه نکاتی درباره «راه جذب دلها» بیان می کنند که تقدیم شما فرهیختگان می شود.
صاحب تفسیر مشکاة گفت: «غرّاء»، خطبه‌ای است که در میان خطب نهج‌البلاغه از شگفت‌انگیزترین و بی‌نظیرترین کلام‌های امیرالمؤمنین(ع) به شمار می‌رود.
زندگی امروز پر از وابستگی‌ها و استرس‌هاست که آرامش را از انسان می‌گیرد. اما در میان این هیاهو، امام علی (ع) در نهج‌البلاغه راهی ساده و در عین حال عمیق پیش روی ما گذاشته‌اند.
امام علی(ع) در حکمت ۵۷ نهج البلاغه، قناعت را به عنوان ثروتی پایان‌ناپذیر معرفی می‌کنند. این حکمت، راه رسیدن به آرامش و استقلال حقیقی را در بسنده کردن به نیازهای ضروری و دوری از تجملات نشان می‌دهد.
موارد متعددی از علل و عوامل کدورت بیان شده است مثل؛ حسادت، جدال و مراء، شوخی بی‌مورد، فحش و ناسزا، زیاد سرزنش کردن، و غیبت کردن دیگران و… روایت شده است.
امام علی(ع) در حکمت 54 نهج البلاغه، بر اهمیت عقل، ادب و مشورت تأکید می‌کنند و جهل را فقرِ واقعی و ادب را میراثی گرانبها می‌دانند.
حضرت آیت الله جوادی آملی در نوشتاری به «دعای کریمانه حضرت امیرمؤمنان سلام الله علیه» پرداختند.