قرآن در آیات سوره طور از یکی از امیدبخشترین وعدههای الهی پرده برمیدارد، وعدهای که بر اساس آن، خانوادههایی که بر محور ایمان زندگی کردهاند، در سرای آخرت نیز بار دیگر در کنار یکدیگر قرار میگیرند، بیآنکه از پاداش هیچیک کاسته شود.
نظریههای مختلف درباره «جامعیت قرآن» (مانند جامعیت مطلق)، بهرغم استناد به ادله، به دلیل فقدان تحلیل منسجم و قانعکننده، با چالش و خطای راهبردی مواجهاند.
خداوند در سوره قاف از حقیقتی شگفت سخن میگوید؛ اینکه از رگ گردن به انسان نزدیکتر است و هیچ اندیشه و عملی از نگاه او پنهان نمیماند. تفسیر المیزان این آیات را هشداری برای دشمنان حق و بشارتی برای اهل تقوا میداند.
عصر غیبت، بزرگترین خطر، جهل محض نیست، بلکه فتنههای سازمانیافته و اعتقادی است که توسط نیروهای شیطانی و دشمنان آشکار اهل بیت (ناصبیها) مدیریت میشود.
کتاب «مفتاحالفتح» با محوریت تفسیر سوره مبارکه «فتح» بر اساس اندیشه و آثار آیتالله جوادی آملی منتشر شد.
صفحه ۲۰ قرآن آیات ۱۲۷ تا ۱۳۴ سوره «بقره» را در برمیگیرد. آنچه در این صفحه مطرح میشود، روایتی از امام حسن مجتبی(ع) را به ذهن میآورد، آنجا که شخصی از آن حضرت پرسید؛ برای اینکه خودمان را بشناسیم باید چه کنیم؟ حضرت در جواب فرمودند: «همه دعاها و خواستههایت را بر روی صفحهای بنویس. آنچه آرزو میکنی خداوند به تو بدهد، دربردارنده خود تو است.»
آیات ۲۰ تا ۲۹ سوره محمد(ص) نشان میدهد مقاومت، مهمترین آزمون ایمان است. قرآن در این آیات، جهاد را مرز میان مؤمن و منافق معرفی میکند و هشدار میدهد که عقبنشینی در برابر دشمن، سرانجامی جز شکست و عقوبت الهی ندارد.
حجتالاسلاموالمسلمین سیدجواد بهشتی با تفسیر آیات ۱۰۶ تا ۱۱۲ سوره بقره، به موضوع نسخ احکام، شیوه مواجهه مؤمنان با مخالفتهای اهل کتاب و نقش نماز، انفاق و تقویت ایمان در حفظ استقامت جامعه اسلامی در برابر دشمنیها میپردازد.
بر ساحل نور عنوان درسگفتاری است که میکوشد با بیانی ساده، مختصر و کاربردی، مخاطب را با مفاهیم و پیامهای قرآن کریم آشنا کند.
گاهی سقوط انسان از همان لحظهای آغاز میشود که خدا را از متن زندگی خود کنار میگذارد و خواستههای نفس را معیار تصمیمهایش قرار میدهد. سوره جاثیه با ترسیم این حقیقت، نشان میدهد که فراموشی خدا، انسان را به انکار قیامت، بیاعتنایی به آیات الهی و سرانجام به حسرتی ابدی میکشاند.
دشمنی با حق، پدیدهای تازه و محدود به یک زمان و یک قوم نیست، ریشه آن در استکبار، لجاجت و نپذیرفتن حقیقت نهفته است. آیات ۶ تا ۱۴ سوره احقاف با ترسیم مرز روشن میان جبهه حق و باطل، نشان میدهد دشمنان چگونه با تهمت و تکذیب در برابر حق میایستند.
صفحه هشتم قرآن شامل آیات ۴۹ تا ۵۷ سوره مبارکه بقره است. خداوند در این آیات به حضرت موسی(ع) پیام میفرستد که مردم و پیروان خود را عاشق معبود کن.
سوره بقره نخستین سورهای است که در مدینه نازل شده و لذا در آن به مناسبات مسلمین به قومیتهای دیگر در بدو تأسیس جامعه اسلامی اشاره دارد.
خداوند در آیات ۱۴ تا ۲۲ سوره جاثیه، از قومی سخن میگوید که کتاب آسمانی، پیامبران، نعمتهای فراوان و نشانههای روشن هدایت را در اختیار داشتند، اما حسادت، برتریجویی و دنیاطلبی، آنان را به اختلاف و انحراف کشاند.
یک قرآنپژوه با اشاره به مقایسه تفسیر قرآن مورخان و تفسیر رهبر شهید، گفت: هر دو تفسیر تأکید دارند که سوره تغابن یک موعظه است و با تمثیلات و مسائل اقناعی مخاطب را موعظه میکند ولی نگاه مبنایی رهبر شهید و برداشت ایشان از آیات کاملاً متفاوت از برداشت قرآن مورخان است.
آیات ۱ تا ۱۳ سوره جاثیه، با یادآوری نعمتهای بیشمار خدا در آسمان و زمین، این پرسش را مطرح میکند که چرا انسان با وجود غرق بودن در نعمتها، شکرگزار نیست و گاه راه غفلت، سرکشی و دشمنی با حق را برمیگزیند.
خداوند در سوره دخان با روایت نجات حضرت موسی(ع) و بنیاسرائیل و غرق شدن فرعون، این حقیقت را یادآور میشود که هرگاه خدا اراده یاری مؤمنان کند، حتی دریا نیز به خدمت جبهه حق درمیآید.
آیات پایانی سوره زخرف با نقل سخن پیامبر اکرم(ص)، مبنی بر «يَا رَبِّ إِنَّ هَؤُلَاءِ قَوْمٌ لَا يُؤْمِنُونَ» نشان میدهد که دشمنان حق آنقدر در بیایمانی و سرکشی پافشاری کردند که کارشان به شکایت پیامبر(ص) و وعده عذاب الهی انجامید.
علیاکبر علیهالسلام چگونه اهلیت سوار شدن بر کشتی نجات حسین را یافت؟
بر ساحل نور عنوان درسگفتاری است که تلاش دارد با بیانی ساده، مختصر و کاربردی به تفسیر قرآن بپردازد.
فلسفه احکام الهی بر پایه خدامحوری و بندگی استوار است و بهرهگیری از حکمتهای دنیوی برای اقناع مخاطب، نباید جایگاه اصلی آن را به عنوان شریعتی الهی متزلزل کند.
آموزههای قرآنی، گذشت و عذرپذیری را از ارکان مهم اخلاق فردی و اجتماعی معرفی میکنند. آیه «خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِینَ» با تأکید بر سه اصل گذشت، نیکی و پرهیز از درگیری با جاهلان، چارچوبی برای روابط انسانی ارائه میدهد؛ چارچوبی که در سیره پیامبران الهی، بهویژه رفتار حضرت یوسف (ع)، بهعنوان الگویی روشن از بخشش و بزرگواری تجلی یافته است.
آیات ۱۱ تا ۱۵ سوره شوری نشان میدهد که خداوند، امتها را به برپایی دین و پرهیز از تفرقه فراخوانده است، اما دشمنان از سر زیادهخواهی و با دامن زدن به اختلاف، در برابر این فرمان الهی ایستادند.
بسیاری از مفسران این آیه را درباره عبدالله بن سلّام دانستهاند، اما با توجه به سیاق مکی سوره، مخاطب آیات و زمان مسلمانشدن او، این نسبت مورد تردید است.
آیه ۶۱ بقره به ما هشدار میدهد که زندگی فقط با تأمین خواستههای نزدیک معنا پیدا نمیکند. انسان زمانی انسان میماند که بتواند میان «آنچه میخواهد» و «آنچه برای او خیر است» فرق بگذارد. و درست از همان لحظهای که «أدنی» جای «خیر» را میگیرد، هبوط آغاز میشود؛ هرچند همهچیز در ظاهر عادی به نظر برسد.
مؤمن راستین پنج نشانه دارد: هراسِ محبتآمیز از یاد خدا، افزایش ایمان با آیات الهی، توکل فعال (نه تنبلی)، اقامه نماز (نه فقط خواندن آن)، و انفاق از تمام روزیهای الهی (مال، عمر، علم). حاصل این مسیر، آمرزش و روزی کریمانه است.
ارتباط آیه اول سوره معارج با واقعه غدیر و اعتراض نعمان بن حارث، با وجود مکی بودن سوره، بر اساس روایات فریقین و شواهد قرآنی قابل اثبات و دفاع است.
روی آوردن به درگاه برگزیدگان خداوند بدان معنا نیست که ما از خود آنها حل مشکل را مستقلًّا طلب کنیم. بلکه دست توسّل به سوی آنان می گشاییم تا ما را نزد خداوند مورد شفاعت قرار داده، برای حل مشکل ما از خداوند قادر مطلق چارهجویی کنند. ما معتقدیم که این بزرگواران اگر کاری می کنند به اذن خداوند است.
آیات ۶۷ تا ۷۷ سوره غافر با یادآوری قدرت خدا در آفرینش انسان و زندگی و مرگ، ریشه انکار و سرکشی دشمنان را آشکار میکند. خداوند در این آیات هشدار میدهد کسانی که با وجود دیدن نشانههای روشن الهی به حق پشت میکنند و راه تکذیب و شرک را در پیش میگیرند، سرانجامی جز خواری، حسرت و عذاب سخت نخواهند داشت.
مؤمن آلفرعون در آیات ۳۴ تا ۴۰ سوره غافر با یادآوری سرنوشت تکذیبکنندگان پیامبران، هشدار میدهد که ریشه هلاکت دشمنان حق در تکبر و لجاجت آنان است. این آیات در مقابل، ایمان و عمل صالح را راه نجات معرفی میکند و وعده میدهد که سرانجام جبهه حق، بهرهمندی از پاداش بیحساب الهی است.