تفسیر قرآن کریم
تحلیل آیه۱۹۴ سوره بقره؛ آیا بر اساس آیات قرآن، حمله موشکی به خانههای اسرائیل مجاز است؟
در پی حملات اخیر، پرسش مشروعیت حمله نظامی متقابل بر اساس آیه ۱۹۴ سوره بقره مطرح شده است. مصاحبه پیش رو به بررسی این موضوع و محدودیتهای شرعی آن میپردازد.
خداوند روز قیامت او را با امیرمؤمنان(ع) مبعوث میکند
سوره عادیات یا والعادیات صدمین سوره و از سوره های کوچک قرآن است که یازده آیه دارد و با قسم آغاز می شود. نام سوره از آیه اول آن گرفته شده است و به معنای دوندگان و تیزتک ها است. درباره مکی یا مدنی بودن عادیات اختلاف است. این سوره در جزء سی ام قرآن قرار دارد.
هنگام حمله و تجاوز دشمن نگران نباشید، خدا ما را یاری میکند
در میانه هجوم دشمن و تنگنای میدان، قرآن وعدهای متفاوت میدهد که هرجا فشار بیشتر شود، امداد الهی نیز افزونتر خواهد بود. چنانکه در سوره احزاب، با تأکید بر پاداش مضاعف صبر و اطاعت، نشان میدهد خدا در دل بحران، جبهه مؤمنان را تقویت میکند.
وعده خدا نزدیک است؛ دشمن شکست میخورد و وطن فروش رسوا میشود
خدا در سوره احزاب نشان میدهد که هجوم دشمن نه نشانه پیروزی، بلکه آغاز شکستش و رسوایی اهل نفاق و خیانت و همچنین نزدیک شدن به وعده الهی است، همان وعدهای که سرانجام، شکست دشمن و سربلندی مؤمنان را رقم میزند.
سوره «مدثر» و آیه ۱۳۹ «آل عمران» پرتکرارترینها
رهبر شهید انقلاب در مجموع سخنرانیها و دیدارها در سال ۱۴۰۴ به ۲۳ سوره و ۴۸ آیه برای تبیین بیاناتشان استناد کردند که در این میان سوره «مدثر» با ۵ مرتبه و آیه ۱۳۹ سوره «آل عمران» با ۲ مرتبه پراستنادترین سوره و آیه بودند.
چرا تفسیر قرآن رهبر شهید متمایز از دیگر تفاسیر است؟
یک پژوهشگر مذهبی گفت: تفسیرهای قرآنی رهبر شهید انقلاب به دلیل تسلط بر علوم روز و ارتباط با مسائل جهان اسلام از دیگر تفاسیر متمایز است.
آتشی که دشمن افروخت دارد خودش را میسوزاند، خدا وعده داده بود
قرآن در سوره سجده، از روزی میگوید که دشمنان با حسرت میگویند «رَبَّنَا أَبْصَرْنَا وَ سَمِعْنَا»، اما دیگر راه بازگشتی نیست زیرا آتشی که افروختند، دامان خودشان را گرفته است این وعده قطعی خداست.
آنچه که در مورد حروف مقطعه در قرآن، باید بدانید
حروف مقطعه از اسرارآمیزترین آیات قرآن است که مفسران دیدگاههای گوناگونی درباره آن مطرح کردهاند. در این گفتگو با پژوهشگر و کارشناس علوم قرآنی به بررسی مهمترین این دیدگاهها پرداختهایم.
شباهت هواپرستان به چهارپایان
در آیه ۴۴ سوره «فرقان» می خوانیم: «آنها که معبودشان هوای نفسشان است، همچون چهارپایانند، بعد از آن ترقی کرده و اضافه می کند: «بلکه از آنها گمراه ترند!». شبیه این تعبیر در آیه ۱۷۹ سوره «اعراف» نیز آمده است که درباره دوزخیانی که به حکم استفاده نکردن از گوش و چشم و عقل خود، به چنان سرنوشتی گرفتار می شوند، می فرماید: «آنها همچون چهارپایانند بلکه گمراه تر».
وفای به عهد؛ خصلت مهم متخلقان به اخلاق الهی
دارندگان اخلاق الهی خصوصیات مهم و متفاوتی دارند که وفای به عهد و نقض نکردن آنچه وعده کرده و قول داده اند، یکی از مهمترین این خصوصیات به شمار میآید.
قرآن کریم: پایان جنگ، عزت مؤمنان و ذلت دشمنان است
خدا در سوره لقمان عاقبت جنگ حق و باطل را ترسیم میکند و میفرماید آنان که با «لهو الحدیث» راه خدا را میبندند، به «عذاب خوارکننده» گرفتار میشوند و مؤمنان استوار به «جنات نعیم» وعده داده شدهاند. این وعده الهی یعنی نتیجه جنگ از همین حالا روشن است، عزت برای جبهه ایمان و ذلت برای دشمن.
رهبر شهید؛ مفسر قرآن در میدان عمل
یک استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه نگاه رهبر شهید به قرآن تکبعدی نبود و قرآن را بهصورت مجموعهای نظاممند میدیدند، گفت: موضعگیریهای ایشان در باب مسائل داخلی، منطقهای و جهانی و نیز حوادث و تحلیل آنها و بهطور کلی آنچه ایشان ارائه داد و جهان را مبهوت خود کرد، همه برگرفته از قرآن و عترت(ع) بود.
علت ابتداء هر سوره با بسم الله چیست؟
علامه طباطبایی: پس بسم الله در سوره حمد راجع به غرضى است كه در خصوص اين سوره هست و آن معنائى كه از خصوص اين سوره بدست مى آيد، و از ريخت اين سوره برمى آيد حمد خدا است ، اما نه تنها بزبان ، بلكه باظهار عبوديت ، و نشان دادن عبادت و كمك خواهى و در خواست هدايت است ، پس كلامى است كه خدا به نيابت از طرف بندگان خود گفته ، تا ادب در مقام اظهار عبوديت را به بندگان خود بياموزد.
فتح نزدیک است مقاومت کنید؛ این وعده خداست
خداوند در سوره صف وعدهای روشن میدهد، «نصرٌ مِنَ اللَّهِ وَ فَتحٌ قَریب» پیروزی از جانب اوست و نزدیکتر از آنچه میپندارید. در روزگار تجاوز دشمن این آیه فریاد امید است برای دلهایی که هنوز بر ایمان خود ایستادهاند. فتح قریب ثمره صبر، مقاومت و توکل بر خدای یگانه است.
فتح نزدیک و غلبه اسلام با ظهور قائم؛ دو جلوه مهدوی در سوره صف
وعده قرآنیِ غلبه دین حق، در نگاه اهلبیت علیهمالسلام افقی فراتر از پیروزیهای تاریخی اولیه اسلام دارد.
بنبستی وجود ندارد؛ خدا از جایی که فکر نمیکنیم کمک میکند
خداوند در سوره طلاق میفرماید که رای مؤمن هیچ بن بستی وجود ندارد و خدا از جایی که فکرش را نمیکند او را یاری میکند، فقط باید تقوا پیشه کند.
چرا با بالا و پایین شدنهای زندگی، فوراً آرامش خود را از دست میدهیم؟
آرامش انسانها اغلب به داشتهها و نداشتههایشان گره خورده است،با نعمتی سرمست و با ازدستدادنش مأیوس میشوند. چگونه میتوان به آرامشی که این آیه ۲۳ سوره حدید تصویر میکند رسید؟
دشمن حمله کرد نترسید و جهاد کنید؛ این دستور خداست
آیاتى از قرآن در جزء بیست و پنجم نشان میدهد مؤمنان در برابر تجاوز دشمن نباید دچار ترس و انفعال شوند؛ قرآن در سوره شوری تأکید میکند وقتی به آنان ستم میشود، باید از خود دفاع کنند و تسلیم نشوند.
باطن سوره یاسین و پیوند آن با ولایت اهل بیت(ع)
یک پژوهشگر قرآنی گفت: باطن سوره یاسین با ولایت اهل بیت(ع) پیوند خورده و صراط مستقیم نهتنها مسیر هدایت است، بلکه با شناخت و پیروی از امام معصوم، انسان میتواند راهی روشن بهسوی قرب الهی و از آتش قیامت نجات یابد.
تفسیر عترت| کلید نجات از گمراهی و غضب خدا
پیمودن صراط، مستلزم شناخت و تبعیت از ائمه است تا از خشم خدا و گمراهی در امان باشیم.
خدا برایمان کافی است و حتما پیروزمان میکند
خداوند در قرآن به مؤمنان یادآوری میکند که در برابر تهدید و هجوم دشمنان، نباید دچار ترس و ناامیدی شوند زیرا تکیهگاه اصلی آنان قدرت الهی است. قرآن با تأکید بر این حقیقت که «آیا خدا برای بندهاش کافی نیست» و نیز وعده پیروزی سپاه حق، به جامعه مؤمنان اطمینان میدهد که اگر به خدا اعتماد کنند و در مسیر حق بایستند، نصرت الهی سرانجام آنان را به پیروزی خواهد رساند.
کسانی که مجاهدت کنند،بیتردید به راههای پیروزی راهنمایی می شوند
ابنسینا، فیلسوف و پزشک بزرگ جهان اسلام، هرگاه در مسئلهای علمی یا فلسفی به بنبست میرسید و ذهنش قفل میشد، وضو میگرفت، به مسجد میرفت و دو رکعت نماز میخواند.
آیات سوره یاسین و راز شکرگزاری انسان در برابر نعمتهای الهی
یک پژوهشگر قرآنی گفت: قرآن کریم در آیات ۷۱ تا ۷۳ سوره یاسین، انسان را به تأمل در آفرینش چهارپایان و بهرهمندی از آنها فرامیخواند و یادآور میشود که تمام این نعمتها با اختیار و قدرت الهی در دسترس انسان قرار گرفته، اما پذیرش و شکرگزاری انسان نسبت به این نعمتها، معیار درک و شناخت واقعی اوست.
روی دشمن و قدرتش حساب نکنید؛ خانهاش خانه عنکبوت است
قرآن در آیه ۴۱ سوره عنکبوت با تمثیلی گویا هشدار میدهد که تکیهگاههای باطل، هرچند در ظاهر قدرتمند باشند، در حقیقت سست و بیپایهاند. به تعبیر این آیه، خانه دشمن چیزی جز «خانه عنکبوت» نیست، ظاهری گسترده اما ناپایدار که با کوچکترین تکانی فرو میریزد.
سنت تخلفناپذیر الهی در جنگ احزابِ معاصر؛ پایداری مؤمنان و عقبنشینی قطعی دشمن
در یادداشتهای تحلیل قرآنیِ تحولات اخیر، به بررسی سنتهای قطعی الهی در مواجهه با دشمن پرداخته شد. بر اساس آیات سوره فتح و احزاب، خدای متعال تضمین کرده است که در صورت تجاوز دشمن و پایداری جبهه حق، عقبنشینی و شکستِ متجاوز امری حتمی و تخلفناپذیر است؛ سنتی که نه تنها بذر یأس را در دل مؤمنان میخشکاند، بلکه شوک ناشی از شهادت رهبران را به ایمانی مضاعف و تسلیمی آگاهانه مبدل میسازد.
چرا در روزهای جنگ خواندن سوره نصر توصیه شده است
در روزهای جنگ رهبر شهیدمان تلاوت سوره نصر را بهعنوان یادآوری وعده قطعی یاری خدا توصیه کردند. مفسران قرآن از جمله علامه طباطبایی این سوره را بشارتی برای پایان سختیها و رسیدن نصرت الهی میدانند، پیامی که در روزهای جنگ میتواند امید و آرامش را در دلها زنده نگه دارد.
نسخه نجات در روزهای جنگ؛ راهکاری از دل آیات قرآن
قرآن نسخهای روشن برای عبور مؤمنان از بحرانها و روزهای سخت ارائه میدهد، از صبر در حوادث و برپایی نماز تا انفاق و توکل به خدا. در این میان، دعای حضرت یونس(ع) با ذکر معروف «لا اله الا انت سبحانک انی کنت من الظالمین» به عنوان راهکاری الهی برای نجات از گرفتاریها و دفع بلا معرفی شده است.
این آیه قرآن از شکست قطعی دشمن خبر میدهد
در حالی که دشمنان با تکیه بر سلاح و قدرت نظامی به میدان میآیند، قرآن حقیقتی دیگر را بیان میکند. خداوند در آیه ۱۱۱ سوره آلعمران میفرماید دشمنان نمیتوانند ضربهای سرنوشتساز به مؤمنان بزنند و اگر بجنگند، سرانجام شکست خورده و عقبنشینی خواهند کرد.
نقش اختیار انسان در برابر وسوسههای شیطان
یک پژوهشگر علوم قرآنی با تبیین مفاهیم آیات ۵۹ و ۶۰ سوره یاسین، قیامت را صحنه جداسازی نیکان و بدان و زمان توبیخ گناهکاران دانست و گفت: نقش اختیار انسان در برابر وسوسههای شیطان، به ضرورت بهرهگیری از عقل، وحی و عبرت از سرنوشت گمراهان برای دستیابی به صراط مستقیم و اصلاح سبک زندگی فردی و اجتماعی بستگی دارد.
راهکار مؤثر قرآن برای بازگرداندن امنیت به جامعه
قرآن ریشه ناامنی را تنها در بیرون جامعه جستوجو نمیکند. در آیه ۱۱۲ سوره سوره نحل از شهری میگوید که در امنیت و رفاه بود، اما با کفران نعمت، به «گرسنگی و ناامنی» گرفتار شد، هشداری روشن که امنیت، با شکر و عدالت پایدار میماند، نه صرفاً با ظواهر قدرت.
