قرضالحسنه در فقه شیعه تنها به معنای کمک مالی بدون سود نیست؛ برای این کار شرایط و آدابی تعیین شده است؛ از حرمت شرط سود و ربا گرفته تا حفظ آبروی قرضگیرنده، مهلت دادن به بدهکار ناتوان و حتی ثواب بخشیدن بدهی.
گناهان همیشه با یک لغزش بزرگ آغاز نمیشوند؛ گاهی رفتاری تکرارشونده، آرامآرام به عادت و سپس به بخشی از شخصیت انسان تبدیل میشود. در روایتی از پیامبر اکرم(ص) درباره سه گروه هشدار داده شده است: کسانی که پیوسته منت میگذارند، بسیار غیبت میکنند و میگساری را به عادت تبدیل کردهاند؛ سه رفتاری که هر کدام بهگونهای عزت، آبرو و عقل انسان را هدف میگیرد.
وقتی از امام صادق(ع) درباره «خُلق عظیم» پیامبر اکرم(ص) سؤال شد، ایشان در پاسخی کوتاه فرمودند: «هُوَ الْقُرْآنُ»؛ یعنی «خُلق عظیم» همان قرآن است.
قرآن کریم و روایات اهلبیت(ع) در موارد متعددی بر اهمیت تشکیل خانواده، فرزندآوری و تداوم نسل تأکید کردهاند. این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بسیاری از جوامع امروز با کاهش نرخ فرزندآوری و افزایش سن جمعیت روبهرو هستند. از منظر آموزههای اسلامی، فرزند تنها بخشی از ساختار خانواده نیست، بلکه نعمتی الهی و عاملی برای تداوم نسل و تقویت جامعه به شمار میرود.
چهار قل شامل سورههای کافرون، توحید، فلق و ناس است؛ چهار سورهای که خواندن آنها در روایات برای پناه بردن از بلاها و حفظ انسان، فرزند و مال مورد توجه قرار گرفته است.
یکی از پرسشهایی که در بحث «عدل الهی» مطرح میشود، این است که اگر خداوند همه چیز را بر اساس حکمت و در بهترین نظام آفریده است، پس وقوع حوادثی مانند زلزله، سیل، طوفان و شیوع بیماریها که گاهی به مرگ انسانها، ویرانی خانهها و بیخانمانی بازماندگان منجر میشود، چگونه قابل توجیه است؟
«شبهه آکل و مأکول» یکی از پرسشهایی است که در بحث معاد و حشر انسان مطرح میشود. پرسش اصلی این است: اگر انسانی پس از مرگ، در چرخه طبیعت قرار گیرد و بخشی از مواد بدن او از طریق تغذیه وارد بدن انسان دیگری شود، در روز قیامت چه اتفاقی برای این مواد خواهد افتاد؟ بدن کدامیک از این دو انسان محشور میشود؟
امام صادق(ع) برای تشخیص روایت صحیح از حدیث جعلی، یک معیار روشن معرفی کردند: سنجش روایت با قرآن و آموزههای کتاب خدا.
مرحوم آیتالله محمدتقی بهجت در توصیهای اخلاقی، با هشدار نسبت به فریب و دروغ، بر ضرورت حفظ پیوند با قرآن و عترت تأکید کرد و گفت: نباید دروغ را از مردم دنیا خرید و پذیرفت.
اسلام عسل را تنها یک ماده غذایی شیرین و مقوی نمیداند؛بلکه آن را آیتی بزرگ از نشانههای الهی در جهان آفرینش، مظهر شفای جسمی و روحی، و نمادی از نظم، هدایت و خدمت در نظام طبیعت قلمداد میکند.
کتاب «شیوه شهرآشوبی؛ نگاهی انتقادی به تاریخنگاری ابنشهرآشوب» زندگی ابنشهرآشوب دارد و به چهره او در تراث امامیه و دیدگاههای رجالشناسان درباره او و نیز، آثار و نوشتههایش میپردازد.
خداوند در آیه 99 سوره «انعام» ساختمان میوه ها را به عنوان نشانه روشنی از قدرت و حکمت خدا برای افرادی که ایمان می آورند معرفی می کند. نطفه های نر با وسایل مخصوصی (وزش باد یا حشرات و مانند آنها) از کیسه های مخصوص جدا می شوند، و روی قسمت مادگی گیاه قرار می گیرند، پس از انجام عمل لقاح و ترکیب شدن با یکدیگر، نخستین تخم و بذر تشکیل می گردد، و در اطرافش انواع مواد غذایی آن را در بر می گیرند.
«بحارالانوار» صرفاً مجموعهای انبوه از روایات نبود بلکه نوعی جامعنگاری و دستگاهمند کردن میراث شیعه بود که در کنار گردآوری منابع روایی، زمینهای برای شناخت ساختار معرفتی تشیع فراهم کرد.
نمازهای نافله از مستحبات مؤکد در اسلام هستند که در زمانهای مختلف شبانهروز خوانده میشوند؛ از نافله صبح و ظهر و عصر گرفته تا نافله مغرب، نماز غفیله، وتیره و نماز شب. اما هرکدام چند رکعت دارند و چه زمانی باید خوانده شوند؟ در این مطلب، تعداد رکعتها و شیوه خواندن انواع نمازهای نافله را به زبان ساده مرور میکنیم.
نشست یکصد و هشتاد و چهارم فرهنگ مهدوی با سخنرانی داوود فتحی با موضوع جایگاه ایرانیان در کتب مقدس از تورات تا قرآن در تالار اجتماعات مسجد امیر برگزار شد.
انفاق فقط دستکردن در جیب و بخشیدن بخشی از مال نیست؛ قرآن برای بخششی که نزد خدا ارزشمند و پذیرفته باشد، آدابی تعیین کرده است. از انتخاب بهترین مال و توجه به نیاز واقعی مردم گرفته تا پنهانکردن صدقه، پرهیز از منت و آزار، اخلاص در نیت و حلال بودن مال؛ ۱۰ شرطی که نشان میدهد ارزش یک بخشش، فقط به مقدار آن نیست، بلکه به چگونگی بخشیدن هم بستگی دارد.
وقتی در قرآن با تعابیری مانند «جبّار»، «مکر» و «ضرر» درباره خداوند روبهرو میشویم، ممکن است در نگاه نخست معنایی متفاوت از آنچه درباره خدای مهربان میشناسیم به ذهن برسد؛ اما آیا این برداشت نخستین، با معنای واقعی این تعابیر در قرآن همخوان است؟
وقتی توفیق انجام کار خیر نصیب انسان میشود، خودِ این توفیق نعمتی الهی است. در نگاه قرآنی، نیکی کردن مراتبی دارد؛ از امید به اجر و پاداش تا جایی که محبت خدا انگیزه اصلی انسان برای خیرخواهی میشود.
درد، فقط جسم را درگیر نمیکند؛ گاهی آرامش روان و دل انسان را نیز تحتتأثیر قرار میدهد. در آموزههای اسلامی، دعا و ذکر بهعنوان راهی برای پناه بردن به خدا و طلب شفا مورد توجه قرار گرفته است. از دعاهای نقلشده از پیامبر(ص) و اهلبیت(ع) برای دردهای عمومی گرفته تا آیات و سورههایی از قرآن که با نیت شفا تلاوت میشوند، مجموعهای از توصیههای معنوی برای لحظات بیماری و درد وجود دارد؛ البته در کنار بهرهگیری از این آموزهها، مراجعه به پزشک و پیگیری درمان پزشکی نیز ضروری است.
توبه در فرهنگ دینی، فقط پشیمانی از یک گناه نیست؛ بلکه بازگشتی آگاهانه به سوی خدا و تصمیمی جدی برای تغییر مسیر زندگی است. در قرآن از «توبه نصوح» سخن گفته شده؛ توبهای خالص و عمیق که انسان را از بازگشت به گناه بازمیدارد. اما «نصوح» چه کسی بود و چرا داستان او با مفهوم توبه نصوح گره خورده است؟ بررسی آیات قرآن و روایات اهلبیت(ع) نشان میدهد که حقیقت توبه، در پشیمانی قلبی، جبران خطا و عزم جدی برای ترک گناه معنا پیدا میکند.
کتاب «توحید ربوبی از وحی تا وهم» با نگاهی پژوهشی تطبیقی به حقیقت توحید ربوبی در دیدگاه امامیه و وهابیت می پردازد.
اگر این قرآن بر کوه نازل میشد، کوه با همه استواریاش در برابر عظمت کلام الهی خاشع و متلاشی میشد، اما پرسش اصلی اینجاست که انسانی که مخاطب این قرآن است، چرا گاهی در برابر پیام آن چنین بیتفاوت میماند؟
خداوند در سوره مطففین قبل از هر چیز کمفروشان(مطففین) را مورد تهدید شدیدى قرار داده و مىفرماید «واى بر کمفروشان»! این در حقیقت اعلان جنگى است از ناحیه خداوند به این افراد ظالم و ستمگر که حق مردم را به طرز ناجوانمردانهاى پایمال مىکنند.
انسان موجودی برخوردار از عقل، شهوت و اختیار است؛ ظرفیتی که او را میان سقوط و تعالی قرار میدهد. جهل، نبودِ توجه به عقل و علم است و همین امکان انتخاب، زمینه رشد انسان و رسیدن او به مقامی فراتر از فرشتگان را فراهم میکند.
«ظهور» امام زمان(عج) را نباید تنها به معنای آشکار شدن حضرت پس از دوران غیبت دانست؛ در دعای عهد، این واژه معنای عمیقتری دارد: پیروزی جبهه حق، درهمشکستن باطل و تحقق عدالت در جامعه. اما چرا یک واژه هم «آشکار شدن» و هم «غلبه یافتن» را در خود جای داده است؟
دستخط رهبر شهید انقلاب بر صفحه اول قرآنی که هدیه داده بودند، منتشر شد.
از نگاه قرآن، تاریخ فقط روایت اتفاقات گذشته نیست؛ سرگذشت اقوام پیشین میتواند چراغ راه انسان برای آینده باشد. قرآن کریم با بازخوانی سرنوشت قوم نوح، عاد، ثمود، فرعون و دیگر ملتهای گذشته، انسان را به تفکر، عبرت و شناخت عوامل سعادت و هلاکت دعوت میکند؛ تا از تجربه گذشتگان برای ساختن امروز و فردای خود بهره بگیرد.
شادی واقعی فقط در خوشگذرانی و لذتهای زودگذر خلاصه نمیشود؛ آموزههای دینی، ایمان به خدا و یاد او را راهی برای رسیدن به آرامش قلبی و شادی پایدار میدانند؛ شادیای که نه با گناه همراه است و نه با آزار دیگران.
گاهی سقوط با یک اتفاق بزرگ شروع نمیشود، با یک نجوا آغاز میشود. قرآن از نجواهایی میگوید که میتوانند آرامش انسان را برهم بزنند و راه را برای گناه و دشمنی باز کنند.
یکی از رویدادهای مهم تاریخ اسلام مربوط به هجرت حضرت پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله از مکه به مدینه است و خداوند حداقل سه آیه از آیات قرآن را در همین حوالی زمانی نازل کرد.