آیا فیروز نادری خداناباور بود؟ / از بی‌مذهبی تا بی‌خدایی، فاصله بسیار است!

به گزارش «مبلغ»- فیروز نادری دانشمند ایرانی ناسا روز ۱۹ خردادماه سال جاری در اثر حادثه ای که یک ماه پیش رخ داده بود و منجر به قطع نخاع وی گردیده بود از دنیا رفت. متأسفانه بعد از فوت نادری برخی رسانه ها که ادعای دینداری و طرفداری از مذهب را یدک میکشند نسبت خداناباوری را به این دانشمند ایرانی دادند که سالهای سال بسیاری از کودکان و نوجوانان این مروز و بوم، وی را به عنوان الگوی خود پذیرفته بودند و در رسانه های ایران از وی به عنوان افتخار ایران یاد میشد. جای تاسف اینجاست که برخی حتی پا را فراتر گذاشتند و تلویحاً با اظهار خوشحالی از مرگ نادری، به کنایه از خداباور شدن وی بعد از مرگ سخن گفتند.

اما این رسانه ها که متاسفانه برخی از خبرگزاری های رسمی هم در بین آنها هستند تنها با استناد به جملات زیر که در مصاحبه با یکی از رسانه های فارسی زبان از وی منتشر شده است چنین ادعایی را علیه وی مطرح کرده اند :
«اجازه بدهید مذهب را از خدا جدا کنم؛ من اصولاً اصلاً به مذهب از هیچ نوعش اعتقاد ندارم چون فکر می‌کنم که مذهب وسیله‌ای است که همه را از هم جدا می‌کند؛ خدا هم آن‌طور که در مذاهب تعریف شده و زمین را آفریده و بهشت و جهنمی وجود دارد، به آن هم اعتقاد ندارم. من فردی عرفانی هستم و به چیزی خارج از خودم عقیده دارم ولی نه در چارچوب مذهب و آن‌طور که خدا را تعریف کردند. »
بررسی دقیق این سخنان برای هر فردی که کمی در حوزه های دین و اندیشه مطالعه کرده باشد به وضوح نشان میدهد که نادری در این سخنان به هیچ وجه وجود خدا را رد نمیکند بلکه صرفاً آن را از مذهب جدا کرده است و تفسیر مذاهب رسمی از خداوند را رد نموده است. چه آنکه چیزی که وجود نداشته باشد به هیچ وجه قابل جدا کردن از چیز دیگر نیست. ضمن اینکه نادری تاکید کرده است که فردی عرفانی است و به حقیقتی خارج از خود اعتقاد دارد که فقط تعریف آن با تعریفی که در مذهب آمده، متفاوت است. هر چند به عقیده برخی این نقد به نادری وارد است که شاید مکاتب مذهبی اصیل و اندیشه‌های عرفانی آن را که چه بسا با اندیشه های وی اشتراکاتی داشته باشد را به درستی نشناخته است ولی با این حال این به معنای خداناباوری وی نیست. ضمن اینکه در مورد نحوه وجود بهشت و جهنم هم تفاسیر مختلفی در میان علما و عرفا وجود دارد و علاوه بر آن، صرف رد وجود آنها به شکلی که در مذهب آمده است، به معنای عدم باور به وجود خدا نخواهد بود.
مستمسک دیگری که اغلب این رسانه ها برای اثبات خداناباوری فیروز نادری مطرح میکنند این بخش از یادداشت وی در حساب شخص او در توئیتر است که نوشته است:
«دوستی گوشزد کرد که تو که به مذهب اعتقادی نداری، چرا توی مصاحبه چندین بار گفتی انشاالله؟ گفتم درست می‌گی ولی لغت مشابه به ذهنم نرسید. پیشنهاد داد به جای «انشاالله» می‌تونی بگی «به همت مردم»!»
بدیهی است که عدم اعتقاد به استفاده از عبارت انشاءالله که توسط مذهبیون و بسیار از افراد جامعه به کار می رود لزوماً به معنای عدم اعتقاد به خدا نیست.

سخنانی که نادری در آن به وجود خدا اعتراف کرده است

فارغ از نکاتی که در بالا گفته شد نادری در مناسبتهای مختلف در صحبتهای خود به وجود خدا اشاره کرده است. از جمله در سخنرانی معروفی که در سال ۱۳۹۵ در میان دانشمندان ناسا انجام داده بود در هنگام تعریف داستان یکی از کودکان مستضعف در جنوب تهران که سرپرستی وی را پذیرفته بود از خداوند به دلیل موقعیتی که دارد و باعث شده است که آن کودک او را الگوی خود قرار دهد تشکر میکند. این فیلم را میتوانید در زیر ببینید :

نکته مهمی که نباید از آن غافل شد این است که درک از خداوند و موجودی که توسط انسان، خدا نامیده می شود در افراد مختلف متفاوت است و این درک به خصوص در دانشمندان و فلاسفه گاهی ممکن است از درک عوام تفاوت زیادی داشته باشد. در پایان باید گفت که هر چند همراهی نادری با فرزند شاه سابق و برخی از اظهارات وی در مخالفت با جمهوری اسلامی که در سالهای آخر عمر وی بیان شده، در جای خود مورد مناقشه است ولی این موضوع نباید باعث شود که از جاده انصاف خارج شویم و تهمت بی‌خدایی را به وی نسبت دهیم. آن هم در مورد کسی که نسلهای مختلف ایران نام وی را شنیده‌اند و وی را میشناسند و اتهام خداناباوری به وی روی این افراد هم بی‌تأثیر نخواهد بود.