اعتکاف،تمرین تمرکز برای نوجوان ها

همان‌گونه که می‌بینیم حتی بسیاری از بزرگسالان نیز با وجود سن بالاتر، توان تمرکز مستمر را ندارند.با این حال، این قاعده کلی است و استثناهای روشن دارد. تاریخ و تجربه نشان داده است که برخی نوجوانان می‌توانند به مراتبی از توجه و معنویت برسند که گاه با اهل سلوکِ سالخورده برابری می‌کند. نمونه‌های آن را در دوران دفاع مقدس و در میان نوجوانانی دیده‌ایم که از نظر حضور قلب و توجه الهی، به بلوغی کم‌نظیر رسیده بودند. بنابراین، هیچ بعید نیست نوجوانی بتواند حقیقت اعتکاف را در خود محقق کند، به‌ویژه اگر با آگاهی از فلسفه و هدف این عبادت وارد آن شود.اعتکاف آن‌گاه «اعتکاف» است که انسان بتواند در عین حضور در جمع، خلوتی درونی را تجربه کند؛ خلوتی که در آن، گفتگوها، مشغولیت‌ها و حتی ابزارهایی مانند تلفن همراه، ذهن او را از توجه به خدا منحرف نکند. کنار گذاشتن گوشی، قدم خوبی است، اما اصل کار، مهار ذهن و جلوگیری از پرواز بی‌وقفه آن است. این توانایی، نیازمند تمرین، مجاهده و مراقبت است و عبادات اعتکاف دقیقاً برای همین منظور تشریع شده‌اند.اگر انسانی بتواند سه روز، وجود خود را در توجه به خدا «قفل» کند و از پراکندگی نجات دهد، اثر این تجربه محدود به همان سه روز نخواهد بود. چنین فردی پس از خروج از مسجد نیز می‌تواند این حضور قلب را در متن زندگی حفظ کند.

اینجاست که معنای آیه شریفه قرآن روشن می‌شود که می‌فرماید:«رِجَالٌ لَا تُلْهِیهِمْ تِجَارَهٌ وَلَا بَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ»؛مردانی که تجارت و زندگی روزمره آنان را از یاد خدا غافل نمی‌کند. قرآن تصریح می‌کند که این انسان‌ها در «خانه‌هایی که خداوند اجازه داده نام او در آن‌ها بلند شود» تربیت شده‌اند؛ یعنی مساجد. چنین انسان‌هایی، محصول اعتکاف‌ها و خلوت‌های آگاهانه در خانه خدا هستند.در تکمیل معنای اعتکاف، علامه مصطفوی در کتاب التحقیق فی کلمات القرآن الکریم به نکته‌ای دقیق اشاره می‌کند و می‌فرماید: حقیقت واحد این واژه، «اقامه حول شیء» است؛ یعنی اقامت آگاهانه پیرامون یک حقیقت. از این منظر، اعتکاف صرفاً «نشستن» یا «ماندن» در مسجد نیست. اگرچه ظاهر آن اقامت جسمانی است، اما جانِ اعتکاف، اقامه وجودی انسان در مدار توجه الهی است. اعتکاف، یک عمل ایستا و منفعل نیست، بلکه حضوری فعال، متمرکز و جهت‌دار در پیشگاه خداوند است.