لیله الرغائب؛ شب تنظیم رغبت‌ها، نه صرفاً شب آرزوها

لیلهالرغائب را نباید صرفاً «شب آرزوها» دانست؛ این شب، بیش از آنکه ناظر به خواستنِ ظاهری باشد، به «رغبت»‌های درونی انسان می‌پردازد.آرزو، خواسته‌ای است که انسان در پی تحقق آن است؛ اما «رغبت» منشأ میل و گرایشی عمیق‌تر است که لزوماً به آرزوهای سطحی محدود نمی‌شود. تفاوت این دو، تفاوت میان مقصد و مبدا حرکت انسان است.هرگاه مبدا میل و رغبت انسان دگرگون شود، خود انسان نیز دگرگون خواهد شد.

از همین‌رو، در لیلهالرغائب باید از خداوند خواست که گرایش‌ها و رغبت‌های ما را به سوی خود سامان دهد و میل‌های پراکنده‌مان را در مسیر الهی متمرکز سازد. این شب، در حقیقت مقدمه‌ای معنوی برای اعتکاف است؛ چراکه پیش از هر برنامه‌ریزی عملی، اصلاح رغبت‌ها ضرورت دارد. اگر رغبت‌ها اصلاح نشوند، هیچ برنامه‌ای پاسخ‌گو نخواهد بود.لیلهالرغائب بیش از آنکه به کثرت عمل وابسته باشد، به فهم حقیقت عمل مربوط است. حتی اگر کسی به هر دلیلی نتواند روزه بگیرد یا در اعتکاف شرکت کند، همچنان می‌تواند با تغییر مبدا میل و جهت‌دهی نیت، در دایره ثمرات این ایام قرار گیرد. مهم آن است که انسان خود را از برکات روزه و اعتکاف خارج نبیند و در حد توان، برای تحقق اهداف معنوی این ایام تلاش کند.

در روایات آمده است که اگر کسی شبی را با نیت رسیدگی به امور خانواده‌اش سپری کند، گویی در مسجدالحرام معتکف بوده است. این نگاه نشان می‌دهد که اعتکاف تنها به حضور فیزیکی در مسجد محدود نمی‌شود؛ بلکه انجام درست وظایف فردی و اجتماعی، اگر با نیت الهی همراه باشد، خود نوعی اعتکاف است.آنچه اهمیت دارد، تشخیص «جهاد امروز ما»ست. هر جا که انسان با نیت قرب الهی در مسیر انجام تکلیف قدم برمی‌دارد، همان‌جا می‌تواند میدان اعتکاف و عبادت باشد.