تغییرات بلوغ میتواند روابط خانواده را بهم بریزد؛ نوسانات خلقی، فاصلهها و مشاجرات ممکن است ایجاد شوند. صبوری، گفتگو و حفظ ارتباط عاطفی نقش کلیدی در عبور سالم از این مرحله دارند.
چرا برخی افراد در برابر نقد باورهایشان واکنشی تهاجمی نشان میدهند؟ یک روانشناس و رواندرمانگر با تکیه بر یافتههای عصبروانشناسی میگوید ریشه تفکر افراطی و خشونتبار را باید نه فقط در ایدئولوژیها، بلکه در تجربههای ناایمن کودکی و شکلگیری «کودکِ درونِ طردشده» جستوجو کرد.
صدای زنگ آخر مدرسه برای برخی نویدبخش آغوش گرم مادر و بوی غذاست، اما برای عدهای دیگر، کلید در خانه به روی سکوت و تنهایی محض باز میشود. اینجاست که سرنوشت تحصیلی و روانی یک دانشآموز بر لبه تیغی دولبه قرار میگیرد: آیا این تنهایی، فرصت رشد است یا دروازهای به سوی اضطراب و افت تحصیلی؟ ماجرا فراتر از یک لحظه گذرا است؛ این کلید، مسیر آینده فرزندان ما را تعیین میکند.
پدر باید رفیق اول فرزندش باشد. وای به حال پدری که رفیق دوم فرزندش است. میدانی چکار میکند این بچه؟ هر چه از بابایش بشنود میرود با رفیق اولش مطرح میکند. اگر او تایید کرد، قبول میکند؛ وگرنه قبول نمی کند.
کارشناس ارشد آموزش، با تأکید بر اهمیت سواد رسانهای کودکان در عصر دیجیتال، گفت که والدین مهمترین عامل تربیت رسانهای کودک هستند و ارتقای مهارتهای تحلیلی، انتقادی و اخلاقی کودکان در مواجهه با رسانهها، نیازمند آموزش مستمر والدین است.
در عصری که هجوم فرهنگها و فناوریهای نوین مسیر تربیت فرزند را پیچیده کرده، محبت بیقید و شرط، امنیت روانی و حضور فعال والدین، کلید تربیت اسلامی موفق است که رشد اخلاقی، اعتقادی و اجتماعی کودک را تضمین میکند.
بازی در کودکی فراتر از یک سرگرمی ساده است و نقشی تعیینکننده در شکلگیری شخصیت، مهارتهای اجتماعی و موفقیت آینده افراد دارد. کارشناسان تربیتی و آموزههای دینی بر این باورند که بازی، بستری طبیعی برای رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی کودکان فراهم میکند؛ بستری که اگر جدی گرفته شود، میتواند آیندهای متعادلتر و موفقتر برای آنان رقم بزند.
نقش والد در دوران کودکی، ایجاد حصار نامرئی اما امن پیرامون روابط فرزند است. نظارتی که حضور دارد، اما خفهکننده نیست. والد مشاهده میکند، تحلیل میکند و تنها در مواقع ضروری مداخله میکند.
مسئولیتپذیری در کودک، امری دستوری و ناگهانی نیست؛ بلکه نتیجهی تقویت تدریجی شخصیت اوست. تا زمانی که کودک احساس ارزشمندی، احترام و توانمندی نکند، نمیتوان از او انتظار پذیرش مسئولیتهای بزرگتر را داشت. هرچه شخصیت کودک رشد کند، ظرفیت او برای قبول مسئولیت نیز افزایش مییابد.
مطالعات تربیتی و آموزههای دینی تأکید میکنند که رفتار ناعادلانه والدین با فرزندان، باعث حسادت، حقارت و بیاعتمادی در کودکان میشود و پیامبر اسلام (ص) بر محبت برابر و عدالت در خانواده تأکید کردهاند.
امیرالمؤمنین علیهالسلام قرنها پیش، نکاتی را درباره رفتار با همسر، فرزند و دیگر اعضای خانواده بیان کردهاند که امروز روانشناسی خانواده آنها را تأیید میکند. مهربانی، کنترل خشم، و پرورش نقاط قوت، پایههای یک زندگی خانوادگی سالم و پایدار هستند.
احترام به کودک تنها با گفتار شکل نمیگیرد؛ پیامبر اسلام (ص) با استقبال و محبت عملی به امام حسن و امام حسین (ع) نشان دادند که تربیت صحیح فرزند، نیازمند رفتار عملی و ارزشگذاری واقعی به شخصیت کودک است.
خرید تربیتی یعنی انتخاب وسایل خانه با توجه به آزادی و آرامش کودک، مانند فرشی که لکهها را کمتر نشان دهد.
نامهای اسلامی گرچه بهتنهایی نشانه ایمان نیستند، اما حفظ آنها بهعنوان شعار، مانع از دست رفتن محتوا و هویت میشود.
کارشناس مرکز تخصصی نماز با اشاره به دو اصل «مدیریت خواب» و «برخورد صحیح»، راهکارهای عملی برای حل مشکل بیدار کردن کودکان برای نماز را تشریح کرد.
وظیفه والدین امروز مراقبت از رفتار خود و محافظت فرزندان در برابر محیطهای آسیبزا است. مدرسه باید مکمل تربیت باشد و علاوه بر آموزش علمی، پایههای اخلاقی و دینی را تقویت کند تا رشد معنوی و عملی فرزند تضمین شود.
گاهی والدین با نیت محبت، نیازهای کودک را فوری برطرف میکنند و اراده او را تضعیف میکنند. این رفتار باعث میشود کودک صبر و مدیریت خواستهها را نیاموزد و در بزرگسالی توانایی کنترل و تصمیمگیریاش کاهش یابد.
برای نوجوانان حریم خصوصی باید بهصورت هدایتشده و نه مطلق باشد؛ والدین میتوانند با تعریف کاربری مشخص برای اتاق و ابزارهای دیجیتال، جلوگیری از ایجاد «حیاط خلوت» و نظارت تدریجی، هم استقلال کودک را تقویت کنند و هم مسئولیت و رشد سالم او را تضمین نمایند، بدون اینکه حق والدین برای مدیریت تربیتی از بین برود.
فرزندان به چند دلیل ممكن است علاقهمند به انجام کارهای ناپسند باشند. البته این دلایل از فرزندی به فرزند دیگر و از شرایطی به شرایط دیگر فرق میكنند.
اگر تربیت تنها با اقتدار باشد کودک عقدهای میشود و اگر فقط محبت باشد لوس؛ راه درست، ترکیب محبت و اقتدار است.
بازی با والدین و همسالان هرکدام لذتی متفاوت دارند و هیچکدام جای دیگری را پر نمیکند.
جمله «دوستت دارم» یکی از مؤثرترین ابزارهای تربیتی است که میتواند دردهای کودک را التیام بخشد و انگیزهای برای رفتارهای مثبت باشد.
شرط اول اینکه پدر بتواند مربی خوبی برای فرزند خود باشد این است که دل همسرش را بدست بیاورد این سنگ اول تربیت اولاد است هر کس توانست به همسرش نشان دهد که خدمتگزار اوست به او عشق میورزد و برای سعادت او آرزوی توفیق دارد
تربیت کامل زمانی شکل میگیرد که موفقیت دنیوی، در خدمت تعالی روح و رضایت خدا قرار گیرد. والدینی که در عرصهی تربیت معنوی کم میگذارند، ندانسته آیندهای تیره و تار برای فرزندانشان میسازند؛ آیندهای به ظاهر موفقیت اما درون آن تهی از آرامش و معنویت.
بهروز آذر با اشاره به جایگاه بانوان در جامعه گفت: زنان و خانواده، ستون ترویج فرهنگ نماز هستند.
اسلام، با نگاهی دقیق و عمیق به تمام ابعاد وجودی زن، تعریفی درست و مسیری استوار برای حضور زن و در تام عرصه های فردی و خانوادگی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی ارائه و وظائف و نقش های تعالی بخش زن در نهاد خانواده را ذکر نموده است.
انتقاد و برخورد تربیتی پدر با دختر باید با شناخت دقیق از لطافت روانی و حساسیت عاطفی او همراه باشد تا عزتنفسش آسیب نبیند. بهجای بیانهای صریح و خشن، استفاده از جملات محبتآمیز، انگیزشی و احترامآمیز موجب حفظ کرامت دختر و اثرگذاری واقعی تربیت میشود. هدف انتقاد، اصلاح رفتار است نه تخریب شخصیت؛ پس مهربانی و احترام باید همواره در اولویت باشد.
صدقه جاریه، فرزند صالح و علم نافع؛ اینها تنها بخشی از اعمالی هستند که میتوانند پس از مرگ نیز به انسان سود برسانند. آیت الله مجتبی تهرانی در سخنانی به تبیین این موضوع پرداخت.
حضرات معصومین(علیهم السلام) همواره بر جایگاه ویژه فرزندان در خانواده تأکید کرده و والدین را به تربیت صحیح آنان سفارش نمودهاند. در این میان، دعا و نماز پدر و مادر برای سعادت و عاقبتبخیری فرزندان نقشی بیبدیل دارد.
تبدیل فرزندان به افراد موفق، یکی از چالشهای بزرگ والدین در هر نسل است. موفقیت به معنای دستیابی به اهداف، پیشرفت در زندگی و ایجاد تأثیر مثبت در جامعه است.