در زمینۀ اتفاقات و حوادث ویژۀ تاریخی، علاوه بر احصاء و به دست آوردن سابقه، شایسته است در رابطه با علل آن ها نیز بسترشناسی صورت گیرد.
مسجد توحید با مساحت حدود هزار متر مربع، بنای ساده و بیآلایشی دارد. شبستان کوچک مسجد هنوز هم مثل گذشتهها میزبان نمازگزارانی از بازارهای اطراف است. نگاهی به تاریخچه مسجد نشان میدهد که شبستان کنونی مسجد در گذشته حیاط بود و حیاط فعلی آن در زمان نوسازی به دست مهد علیا شبستان بوده است.
مجموعهای از سلاحها و زرههای اسلامی و هندی بهزودی در حراجی «ساتبیز» به مزایده گذاشته میشود. در این مجموعه آثاری از دوره صفوی و قاجار نیز دیده میشود.
نقاشی قهوهخانه یا خیالی نگاری شیوهای از نقاشی ایرانی با درونمایههای رزمی، مذهبی و بزمی است که در اواخر قاجار و اوایل پهلوی همزمان با جنبش مشروطهٔ ایران، اوج گرفت. نمونههای قابل توجهی از آثار هنرمندان نقاشی قهوهخانهای در موزهٔ رضا عباسی نگهداری میشود.
سابقه مناجات خوانی در ایران به قبل از اسلام باز میگردد و نشان میدهد ایرانیان از دیرباز با نوای دعا و مناجات عجین بودهاند.
در دوره قاجار که هنوز رادیو و تلویزیون شروع به کار نکرده بود و صدای اذان از مناره و ماذنه مساجد پایتخت پخش نمیشد، شیوههای سنتی برای بیدار کردن مردم در سحرگاه و آگاه شدن از آنها از موعد افطار رایج بود.
ادای نذر برای حاجتروا شدن با گذشت سدههای طولانی به بخش جدانشدنی فرهنگ و سنت پایتختنشینها تبدیل شده و مردم برای ادای نذرشان گزینههای متفاوتی دارند. نذر ۴۱ منبر هم یکی از انواع نذوراتی است که تاریخچهای طولانی در پایتخت دارد و داستانهای متفاوتی در باره آن نقل میشود.