در روز قیامت، انسان تنها با خود روبهرو نمیشود؛ بلکه اعمال نیک و بد او نیز بهصورت عینی و حاضر جلو چشمش قرار میگیرند. قرآن کریم و روایات معتبر اسلامی بر این نکته تأکید دارند که هیچ عمل انسان، چه کوچک و چه بزرگ، نابود نمیشود و هر کدام در عالم رستاخیز، به شکل واقعی خود ظاهر میشوند؛ نیکیها به صورت نور و نعمت و بدیها به صورت رنج و عذاب. این دیدگاه، تصویری روشن و تکاندهنده از حقیقت حضور انسان با آثار زندگیاش در قیامت ارائه میکند.
واژه «شهید» پیش از اسلام به معنای گواه و شاهد بوده است. در مورد معنای امروزی، شخص رسول خدا (ص) نقش اصلی را در شکلگیری و ترویج این مفهوم داشتند.
پیامبر مکرم اسلام(ص) میفرمایند: «هر کس قرآن را بشنود، خداوند به ازای هر حرفی، یک حسنه برای او می نویسد و او در زمره کسانی که قرآن میخوانند و [از درجات و پلههای بهشت] بالا میروند، محشور میگردد».
در روایتها دعاهایی وجود دارد که حضرت جبرئیل برای دفع جن به پیامبر آموخت.