میثم مطیعی در یادداشتی خطاب به آیتالله العظمی مکارم شیرازی، ضمن قدردانی از خدمات علمی و فرهنگی ایشان، از شرح ۱۵ جلدی نهجالبلاغه با عنوان «پیام امام امیرالمؤمنین(ع)» بهطور ویژه تقدیر کرد.
امام علی (علیه السلام) در حکمت ۷۲ نهج البلاغه، گذرا بودن دنیا و کهنگی بدنها با گذر زمان را بیان کرده و به بی وفاییهای روزگار اشاره میکنند.
امام علی (ع) در حکمت ۷۶ نهج البلاغه، روشی کاربردی برای تحلیل امور مشتبه و مبهم ارائه میدهند. حضرت میفرمایند هنگامی که آینده یک کار روشن نیست، باید آن را با ابتدای آن سنجید؛ چرا که سیرت و سیر، از آغاز مشخص میشود و عاقبت کارها، تابعی از مبدأ آنهاست.
امیرالمؤمنین علی (ع) در حکمت ۲۹ نهج البلاغه به سرعتِ گذر عمر و نزدیک شدن مرگ اشاره میکنند و بر ضرورت توجه به آخرت تأکید میورزند.
حضرت علی (ع) در حکمت ۸۲ نهج البلاغه، پنج توصیه اساسی شامل توکل بر خدا، ترس از گناه، اقرار به ندانستن، آموختن و صبر را به عنوان ستونهای اصلی زندگی معرفی میکنند.
در روز قیامت که تنها سرمایه انسان، قلبِ سلیم است – همان قلبی که عطر و بوی خدا به خود گرفته است – به خوبی خواهیم دانست که در دنیا فقط یک چیز بود که میبایست از آن وحشت میداشتیم، ولاغیر.
صاحب تفسیر مشکاه گفت: «غرّاء»، خطبهای است که در میان خطب نهجالبلاغه از شگفتانگیزترین و بینظیرترین کلامهای امیرالمؤمنین(ع) به شمار میرود.
امام علی(ع) در حکمت ۵۷ نهج البلاغه، قناعت را به عنوان ثروتی پایانناپذیر معرفی میکنند. این حکمت، راه رسیدن به آرامش و استقلال حقیقی را در بسنده کردن به نیازهای ضروری و دوری از تجملات نشان میدهد.
امام علی(ع) در حکمت ۵۴ نهج البلاغه، بر اهمیت عقل، ادب و مشورت تأکید میکنند و جهل را فقرِ واقعی و ادب را میراثی گرانبها میدانند.
افراط و تفریط میتواند انسان را از مسیر هدایت دور نماید، چرا که حدّ تعادل، همان صراط مستقیمی است که روزی ده مرتبه در نمازهای واجبمان از خداوند متعال طلب میکنیم و نکته قابل تأملتر اینجاست که به فرموده قرآن، صراط مستقیم، همانجاست که خداوند حضور دارد.
این محتوا بر اساس حکمت ۶۳ نهجالبلاغه از امیرالمؤمنین امام علی (ع) با جمله “الشَّفِیعُ جَنَاحُ الطَّالِبِ” (شفاعتکننده بال و پر طلبکننده است) به اهمیت شفاعت میپردازد. محتوا شفاعت را به دو نوع تکوینی (مانند نقش طبیعت در پرورش گیاهان) و تشریعی (مانند کمک مقربان الهی به گناهکاران) تقسیم میکند.
امام علی (ع) در حکمت ۱۸ نهجالبلاغه، کسانی را که از یاری حق در جنگ با معاویه کنارهگیری کردند، مورد سرزنش قرار میدهند. ایشان میفرمایند که این افراد، گرچه به یاری باطل نشتافتند، اما با تنها گذاشتن حق، مستحق ملامتاند.
یک پژوهشگر قرآن با بیان اینکه در نگاه امیرالمؤمنین(ع)، افراد متقی هم علم دارند و هم حلم گفت: تقوا با نادانی و جهالت نمیسازد و انسان متقی باید عالم و بردبار باشد.