به خدای متعال باید حسنظن داشته باشیم. خداوند متعال ملامت میکند آن کسانی را که به او حسنظن ندارند؛ سوءظن به خدا دارند. سوءظن به خدا چیست؟ سوءظن به خدا این است که انسان خیال کند این که فرموده است: «و لینصرنّ الله من ینصره»، خلاف واقع است.
آیتالله شاهآبادی، استاد عرفان مرحوم امام، بیداری شب و سحرخیزی را عامل مؤثر قرب الهی میدانستند؛ حتی بدون نافله. سحرخیزی را مفید برای جسم و روح، سبب وسعت رزق، زیبایی چهره و خوشاخلاقی معرفی میکردند.
یکی از کارکردهای پنهان اعتکاف، افشای ماهیت سکولار معنویتهای جدید است، در فرآیند سکولاریزاسیون، دین حذف نمیشود، بلکه تفسیر قدسی از جهان به حاشیه می رود.
عارف حقیقی کسی است که در ظاهر با مردم و در بطن با خداست، جسمش در میان جمع و قلبش در محضر حق است.
حج تنها یک عبادت نیست؛ این سفر معنوی و اجتماعی، فرصتی برای بازگشت به ریشههای ایمان، تجربه امنیت و آرامش روحی، و درک آموزههای الهی است. مناسک حج، بازتاب زندگی انسان و جامعهای کامل است و پیامآور ایجاد دنیایی پاک از رذائل مادی و معنوی به شمار میآید.
امام صادق (ع) نشاط و شادابی مؤمن را تنها در عبادت نمیدانست. او شادی را در سه عرصهی زندگی تعریف میکند: لذت مشروع در ازدواج، محبت و خنده با دوستان، و راز و نیاز عاشقانه در نماز شب. این نگاه نشان میدهد مؤمن انسانی زنده، متعادل و شاداب است، نه منزوی و خشک.
در بخشی از ادبیات عرفانی، «عشق مجازی» بهعنوان مقدمهای برای رسیدن به محبت الهی تفسیر شده است؛ برداشتی که به باور منتقدان، با تلطیف دلبستگیهای عاطفی انسانمحور، میتواند مرز میان تزکیه نفس و توجیه تمایلات نفسانی را کمرنگ کند و نسبت آن با آموزههای قرآنی و سیره پیامبر و اهلبیت(ع) محل تأمل جدی قرار گیرد.
پیامبر (ص) فرموده است: «از اولین شب جمعه ماه رجب غافل نشوید؛ زیرا آن شب، شبی است که فرشتگان آن را به لیلة الرغائب نامگذاری کردهاند.
آیتالله بروجردی پس از سجده در نماز، با زبان حال از خدا عذرخواهی میکرد که بیش از این توان انجام وظیفه ندارد.
کنار زنان شناختهشده، بانوان زیادی در سکوت تاریخ، ستونهای اصلی عرفان بودند. مادرانی که با شیر معنوی، عارفانی چون رابعه و بایزید را پرورش دادند؛ همسرانی که صبورانه در کنار زاهدان فقیر ماندند؛ خواهرانی که همانند خواهر بشر حافی درسهای زهد را آموختند.
علم بدون تزکیه، حتی در توحید، عرفان، فقه و اخلاق، انسان را به خطا و جهنم میبرد. تزکیه مقدم بر دانش است و شرط هدایت خود و دیگران است.
بشر امروز در حال تجربه شکافی عمیق میان علم و معناست و در چنین فضایی، شخصیتهایی مانند علامه حسنزاده آملی(ره) یادآور این حقیقتاند که علم بدون اخلاق و معنویت، ناقص است.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان گفت: علامه حسنزاده آملی(ره) به تمام آثار عرفانی گذشتگان، اعم از عرفان نظری و عملی تسلط داشت و در زمینه عرفان، گوی سبقت را از همه معاصران ربود.
از اصول کلیدی و بنیادین این عرفان، این است که: انسانها، میتوانند و باید مستقیم، با خدا ارتباط برقرار کنند و در این ارتباط، نیازی به حضور انبیاء و پیامبران، احساس نمیشود.
در شرق آسیا سنتهای مختلف عرفانی، نظیر عرفان هندویی، عرفان بودایی، عرفان جین و چینی و ذِن وجود دارند که همگی تحت یک حکم قرار میگیرند.
شیخ حسین انصاریان گفت: در قرآن و سیره اهلبیت (ع) تأکید شده است که انسان برای ارزیابی و اصلاح زندگی و رفتار خویش تنها نباید به معیارهای شخصی یا مادی اکتفا کند.
انسانهای سالک صادق کوی حق تعالی از زمره کسانی اند که تقرب به اباعبدالله (ع) و دوری جستن از دشمنان آن امام که دشمن اسلام ناب هستند را بصورت ترکیبی در شخصیت خود جمع کرده اند.
حجت الاسلام و المسلمین فاطمی نیا، بخش عمده ای از زندگی خود را صرف تبلیغ و ترویج معارف دینی نمود و ایشان با سخنرانیهای گیرا و پرمحتوا، توانست مخاطبان بسیاری را به معارف الهی جذب کند.
بسیاری از فلاسفه و عرفا پنداشتند که راه را به تنهایی بپیمایند یکی به عقل خود و دیگری به کشف شهودش می بالد.
مهمترین درسی که باید از منطق و فلسفه آموخت، فن برهان است و متأسفانه، بسیاری از کسانی که حتی سالها به مطالعه منطق و فلسفه میپردازند، در عمل، ذهنی برهانی پیدا نمیکنند.
عرفان، جوهره حیات انسانى، صراط مستقیم الهى، حرارت روحى، عشق درونى و گرمترین شعله محبّت آدمى به خداى جهان آفرین است.
عرفان به عنوان یک دستگاه علمی و فرهنگی دارای دو بخش است : بخش عملی و بخش نظری.
حجت الاسلام زنگنه گفت: عرفان جزء مبانی و پایههای اندیشه امام است، و حدود عرفان را هم امام به گونهای تبیین کردند که با الزامات و اقتضائات حکومت داری و تحقق انقلاب، سازگار و هماهنگ باشد.
استاد حسین انصاریان مفسر، مترجم و پژوهشگر علوم و معارف قرآن کریم حکایتی از «عرفان اسلامی» درباره توبه دزد روایت میکند.