ماه شعبان، ماه پیامبر اکرم(ص)، فرصتی ارزشمند برای تهذیب نفس و آمادگی روحی جهت ورود به ماه مبارک رمضان است. در روایات و منابعی همچون مفاتیحالجنان، نمازهای مستحب متعددی برای شبهای این ماه سفارش شده که هر یک نقش مهمی در تقرب به خداوند دارد.
در میان میراث مکتوب و دعاهای مأثوره از خاندان وحی و اهلبیت عصمت و طهارت (علیهمالسلام)، «مناجات شعبانیه» جایگاهی منحصربهفرد و ممتاز دارد.
زندگی حضرت علیاکبر(ع) همواره مورد توجه محققان و عاشقان اهلبیت(ع) بوده است. به مناسبت ولادت این بزرگوار، به سه پرسش مهم درباره مادر ایشان، نسبت سنی با امام سجاد(ع) و مسئله ازدواج پاسخ دادهایم.
یازدهم شعبان، روز ولادت حضرت علیاکبر علیهالسلام، فرصتی است تا با زندگی و فضائل این جوان بنی هاشم آشنا شویم و درسهایی از شجاعت، ایمان و معنویت برای نسل جوان امروز بیاموزیم.
ماه شعبان که به ماه پیامبر اکرم(ص) شهرت دارد، با اعمال عبادی متنوعی همراه است و شب و روز یازدهم این ماه نیز از جمله زمانهایی است که در روایات اسلامی، نمازهای ویژه، ذکر و استغفار فراوان برای آن توصیه شده است.
آیتالله مصباحیزدی در شرح فرازی از مناجات شعبانیه گفت که لطیفترین بیانی که بیچارگی انسان و رحمت الهی را نشان میدهد، این است که انسان از خود شکایت کند.
آیتالله محمدتقی مصباح یزدی در شرح مناجات شعبانیه تأکید کرده است که برخی گناهان میتوانند انسان را به مرحلهای برسانند که دیگر امیدی به عفو الهی باقی نماند و هشدار داده است که مغرور شدن به عبادات و اعمال ظاهری ممکن است سرنوشت انسان را شبیه ابلیس کند.
عادت پیامبر این بود که در ماه شعبان هر شب تا صبح عبادت می کردند و روزها را روزه می گرفتند؛ ایشان تا هنگام مرگ این سنت را ترک نکردند. تأسی به سنت پیامبر اکرم اقتضاء می کند که ما احترام خاصی برای این ماه قائل باشیم و از فرصت مغتنم آن استفاده کنیم.
خواندن صلوات شعبانیه در ماه شعبان، سنتی از امام سجاد (ع) است که هم یاد خدا را تازه میکند و هم رابطه انسان با اهل بیت پیامبر را تقویت میکند. این دعا، فرصتی برای بهرهمندی از رحمت الهی، شفاعت پیامبر و تهذیب قلب است.
آیت الله مصباح یزدی در شرح مناجات شعبانیه از احتمال تغییر در مقدرات انسان خبر داد و گفت که گاهی خدا مقدرات را با یک کار خیر تغییر میدهد که به آن «بداء» گفته میشود.
آیت الله مصباح یزدی گفت: تقریباً نیمی از مناجات شعبانیه مشتمل بر عذرخواهی و بهانهجویی است تا انسان خود را سزاوار آمرزش قلمداد کند.
حجت الاسلام فرحزادی به ماجرای دیدار حضرت یوسف و زلیخا و صحبت از صفت پیامبر در این دیدار اشاره کرد.
ماه شعبان، ماهی سرشار از عشق و بندگی است که دلها را به نسیم رحمت الهی آرام میکند و فرصتی ناب برای نزدیکی به خدا و تطهیر روح فراهم میسازد.
آیت الله مصباح یزدی در شرح مناجات شعبانیه با اشاره به انواع دشمنان انسان گفت: هنگام مناجات باید تمام توجّه ما به او باشد تا سوز و گداز داشته باشیم.
در شبی سرد و بارانی، علی بن الحسین را در کوچه های مدینه دیدم که مقداری آرد و هیزم بر پشت گرفته بود و به جایی می رفت. به آن حضرت گفتم: «ای پسر رسول خدا! چه بر دوش دارید؟ » امام فرمود: «سفری در پیش دارم که توشه ی آن را آماده کرده ام و می خواهم در جای امنی قرار دهم».
روایاتی حیرتانگیز از شب سوم شعبان که از حضور میلیونها فرشته در زمین خبر میدهند. ماجرای وساطت پیامبر (ص) برای فرشته مغضوب و رازی که اشکِ شوقِ فاطمه (س) را به آرامشِ انتظار مبدل کرد، بخوانید.
ماه شعبان را ماه صلوات نیز میگویند؛ شیخ عباس قمی یکی از اعمال این ماه را صلوات فرستادن دانسته و خواندن نمازی را در پنجشنبههای این ماه سفارش کرده که بعد از سلام صدبار صلوات میفرستید.
ماه شعبان فرصتی برای بازسازی رابطه ما با خاندان وحی است. اصلاح این رابطه شرط ورود به ماه مهمانی خداست.
ماه شعبان در سنت اسلامی، تنها مقدمهای برای رمضان نیست؛ بلکه فرصتی برای بازسازی درونی انسان، بازاندیشی در نسبت با نبوت و امامت و آمادگی قلب برای مواجهه با قرآن و افق آینده هدایت الهی است.
رجب ماه علی علیهالسلام و ماه تخلیه است؛ شعبان ماه رسول الله و ماه تحلیه؛ رمضان ماه تجلیه و ماه خداست؛ اهلبیت علیهمالسلام انسانهای کاملیاند که از شعاع وجودشان نور گرفته میشود.
برنامهریزی هوشمندانه، مشارکت گسترده مردم و بهرهگیری از ظرفیتهای حضوری و دیجیتال میتواند این ایام را به ابزار عملی آموزش اخلاق و همبستگی جمعی تبدیل کند.
دبیرخانه نهضت ملی «زندگی با آیهها» اسامی ۳۰ آیه در ۶ انگاره موضوعی را برای اجرای مرحله سوم این طرح با نام «فصل بندگی» اعلام کرد.
حضرت آیت الله شبیری زنجانی گفتند: امام رضا (ع) درباره ایام پایانی ماه شعبان سفارش کردند این دعا را بسیار بخوانید «اَللّهُمَّ اِنْ لَمْ تَکُنْ غَفَرْتَ لَنا فیما مَضی مِنْ شَعْبانَ فَاغْفِرْ لَنا فیما بَقِیَ مِنْهُ».
سخنران حرم بانوی کرامت با بیان اینکه یکی از اسامی ماه شعبان، رضوان است، گفت: مقام رضوان به معنی رضایت از خداوند است که آخرین مرحله سیر و سلوک الی الله است و در روایت داریم بهترین بندگان خدا افرادی هستند که خدا از آنها راضی باشد و آنها نیز از خدا راضی باشند.
از امام رضا (ع) روایت شده است: هرکه سه روز آخر ماه شعبان را روزه بگیرد و آن را به ماه مبارک رمضان پیوند دهد حقتعالی ثواب روزه دو ماه پی در پی را برای او بنویسد.
حضرت رقیه فرزند امام حسین علیه السلام است و بر اساس نوشتههای بعضی کتابهای تاریخی، نام مادر حضرت رقیه (ع)، امّ اسحاق است، در مورد تاریخ تولد حضرت رقیه دو نقل ۱۷ و ۲۳ شعبان المعظم آمده است.
طبق روایات ممکن است وجود مقدس امام همانند انسانهای دیگر دچار بیماری شود در تاریخ زندگانی امام صادق (ع) چنین آمده که بر حضرتش تبی عارض گشت، حضرت چندین بار «یا فاطمه» گفتند.
شعبان ماه بسیار شریفی است و به حضرت سید انبیاء(ص) منسوب است و آن حضرت این ماه را روزه می گرفتند و نماز و مناجات شعبانیّه را می خواندند.
شرح حدیثی برگزیده از درسهای آیت الله آقا مجتبی تهرانی را میخوانید.
درباره مادر بزرگوار امام سجاد (ع) و نیاکان مادری ایشان ابهامات تاریخی موجود میباشد که از این رو مورخان به نقد و بررسی بسیاری در این مورد پرداختهاند.