واقعهای که در سال ۶۱ هجری در زمین کربلا با تقابل کفر و اسلام رخ داد، صورت و سیرت خیر و شر را آنچنان عریان به تصویر کشید و مظلومیت حقیقت را چنان به نمایش گذاشت که تاریخ را تحت شعاع خود قرار داد و مبنای حرکتها و نهضتهای آزادیبخش جهان شد.
رهبر شهید انقلاب اسلامی در خطابهای قدیمی روضه جانسوری از امام حسین(ع) میخواند.
ماه محرم، میلیونها مسلمان و دلداده اهلبیت(ع) در اقصی نقاط جهان، از کربلا و نجف تا لندن، برلین، نیویورک، کراچی، دارالسلام و سیدنی، یاد و نام امام حسین(ع) را زنده میکنند. آیینهای عزاداری اگرچه در هر سرزمین رنگ و بوی فرهنگ محلی به خود گرفتهاند، اما همگی یک پیام مشترک را فریاد میزنند؛ ایستادگی در برابر ظلم، دفاع از حقیقت و پاسداری از کرامت انسانی.
پس از شهادت امام حسین(ع) در عصر عاشورای سال ۶۱ هجری، مصائب خاندان پیامبر(ص) پایان نیافت؛ غارت خیمهها، اسارت زنان و کودکان، حرکت اجباری از کربلا به کوفه و شام و خطبههای روشنگر حضرت زینب(س) و امام سجاد(ع)، فصل دیگری از نهضت عاشورا را رقم زد که نقش مهمی در آشکار شدن حقیقت این واقعه و رسوایی حکومت اموی داشت.
واقعه عاشورا با شهادت امام حسین(ع) و یاران باوفایش پایان نیافت، بلکه آغاز فصل تازهای از غربت، اسارت و روشنگری بود. آنچه در روزهای پس از عاشورا رخ داد، به اندازه خود آن حادثه، سرشار از اندوه و پیام است. از دفن پنهانی پیکرها تا بازگشت سرها، از خطبههای کوفه تا زخمهای شام، هریک برگ دیگری از کتاب کربلاست.
حضرت ابوالفضل(ع)، پرچمدار سپاه امام حسین(ع)، در عاشورا به نماد جاودانهای از وفاداری، شجاعت و معرفت تبدیل شد؛ مردی که با وجود رسیدن به آب، از نوشیدن آن چشم پوشید تا در اوج ایثار، جان خود را فدای امام و تشنگان خیمهها کند. روایات کربلا از او تصویری میسازند که در آن، دستهای بریده نه پایان راه، بلکه آغاز جاودانگی و ماندگاری در تاریخ انسانیت است.
علیاکبر علیهالسلام چگونه اهلیت سوار شدن بر کشتی نجات حسین را یافت؟
روز عاشورا قبل از این که امام حسین علیه السلام به شهادت برسند، خودشان برای شهدای کربلا عزاداری مختصری کردهاند. به عبارتی شاید شخص امام، اولین کسی است که برای شهدای کربلا عزاداری کرده است.
ماه محرم و روز عاشورا نه یک حادثه که یک فرهنگ است؛ فرهنگی برخاسته از متن اسلام ناب محمدی که نقش حیاتی را در استحکام ریشهها، رویش شاخهها و رشد بار و برهای آن ایفا کرده است. نهضت عاشورا هیچ گاه در محدوده زمان و جغرافیای خاصی محصور نمانده است، بلکه همواره الهام بخش تشیّع در راستای حرکتها، جنبشها و قیامهای راستین شیعه بلکه بسیاری از نهضتهای آزادی خواهانه دیگر در برابر کانونهای ظلم و کفر و نفاق بوده است.
شب نهم محرم، در آستانه عاشورا، صحنه کربلا به نقطه اوج آمادگی روحی و تصمیم نهایی برای شهادت رسید. با قطعی شدن فرمان جنگ و رد پیشنهاد امان از سوی یاران امام حسین (ع)، این شب به فرصتی برای عبادت، وفاداری و تثبیت انتخاب آگاهانه در کنار امام تبدیل شد؛ شبی که در آن خیمهگاه، از مناجات و قرآن تا اعلام پایبندی یاران، همه چیز رنگ آمادگی برای فردای خونین عاشورا داشت.
داغ رقیه(س) برخلاف سنّش از همه بزرگتر است. داستان خرابه و کودک و سیلی و گرسنگی و تشت و سر می کشد انسان را.
آمار بیعتکنندگان با مسلم بن عقیل از 12 هزار تا 80 هزار نفر در منابع متغیر است.
حضرت علی اکبر (ع)، فرزند امام حسین (ع)، با وجود اختلاف در سن (گفته شده ۱۸، ۲۰ یا ۲۵ سال) در روز عاشورا به شهادت رسید. او که مادرش لیلا دختر ابی مره بود، شباهت فراوانی به پیامبر اسلام (ص) در خلقت، اخلاق و گفتار داشت، به طوری که امام حسین (ع) او را «شبیهترین مردم به پیامبر» توصیف کرد.
نام حضرت علیاکبر (ع) که میآید، دلها بیاختیار به سمت خیمهای میرود که حسین (ع) جوانش را بدرقه کرد. کربلا داغهای بسیاری داشت، اما داغِ علیاکبر (ع) برای پدر، حکایت دیگری بود.
در پاسخ به این شبهه، تأکید میشود که دوگانهسازی میان «تکلیف الهی» و «تشکیل حکومت» نادرست است؛ زیرا در منطق دینی، اصلاحگری اجتماعی، بصیرتافزایی و رشد مردم، مقدمه قیام به قسط و برپایی حکومت الهی است.
کربلا آموخت غیرت فقط مخصوصِ دورانِ خوشی نیست؛ حیا و عفت را نمیتوان در سختیها کنار گذاشت.
مقتل خوارزمی روایتی تکاندهنده از هتک حرمت یزید نسبت به سر مبارک امام حسین(ع) نقل میکند؛ روایتی که بر عمق قساوت و گستاخی حاکم بر جریان یزیدیان گواهی میدهد و هر خوانندهای را به تأمل وامیدارد.
چراغ هیئتها و حسینیههای شهرها بهخصوص پایتخت امسال زودتر از همیشه روشن شد و مردم با شور و شوق بیشتری در مراسم عزاداری سرور و سیدالشهدا حاضر میشوند.
حضرت علیاصغر (ع)، نوزاد ششماهه امام حسین (ع)، در آغوش پدر و در نگاه اشکبار حضرت رباب (س)، با تشنگی و مظلومیتی جانسوز در کربلا به شهادت رسید؛ صحنهای که از شدت غربت و بیپناهی، هنوز هم دلها را میسوزاند.
امام رضا(ع)، عاشورا را جریانی زنده و جاری در تاریخ میدانند که در دولت مهدوی با یاری ملائک به ثمر خواهد نشست.
میان کربلای حسین(ع) و کربلای امروز ایران، رشتهای معنایی برقرار است که از جدال همیشگی حق و باطل سخن میگوید؛ جدالی که در هر عصر با چهرهای تازه ظاهر میشود، اما ماهیتی ثابت دارد.
ماه محرم با عطر روضه و نذری گرهخورده است. در این جغرافیای شیعه از دیرباز سفرههای معطر نذری با نیت خالصانه مؤمنین پهن میشد و همه مردم، نانونمک اباعبدالله را میخوردند.
حضرت «عبدالله بن حسن» یکی از فرزندان حضرت امام حسن مجتبی (ع) است که در روز عاشورا در دامان عمویش حضرت اباعبدالله الحسین(ع) به شهادت رسید.
یکی از سپاهیان عمر سعد درباره نحوه شهادت جانسوز حضرت قاسم(ع) می گوید: حسین(ع) را دیدم که خود را به بالین قاسم رسانده و می فرمود: از رحمت خدا به دور باشند، قومی که تو را کشتند. در روز رستاخیز جد تو از جمله دشمنان آنها خواهد بود.» آنگاه گفت: «چقدر بر عموی تو سخت است که او را به کمک بخوانی و از دست او کاری برنیاید و یا اگر کاری هم بتواند انجام دهد برای تو سودی نداشته باشد.»
کربلا فقط میدان مردان کارآزموده نبود؛ گاهی تاریخ را نوجوانی رقم میزند که هنوز عطر جوانی از وجودش به مشام میرسد. حضرت قاسم (ع)، یادگار امام حسن مجتبی (ع)، با قدمهای کوتاه اما استوار خود به عاشورا آمد تا نشان دهد راه حق را نه با سالهای عمر، که با بزرگی دل میسنجند.
نام حر بن یزید ریاحی یادآور یکی از زیباترین جلوههای توبه و بازگشت در تاریخ است؛ مردی که در لحظهای سرنوشتساز، راه حق را شناخت و همه چیز خود را فدای یاری امام حسین (ع) کرد. حر نشان داد که تا آخرین لحظه، درِ بازگشت به سوی خدا و پیوستن به جبهه حقیقت گشوده است.
شب چهارم محرم هم متعلق به حر است که پس از توبه به سپاه امام حسین (ع) پیوست و یکی از نخستین افرادی بود که در کربلا در رکاب اباعبدالله به شهادت رسید و هم دو یادگار از همسر حضرت زینب (س) عبداللّه بن جعفر به نامهای عون و محمد که هر دو در رکاب امام حسین (ع) در کربلا به شهادت رسیدند.
منابع تاریخی در مورد نام و سن نوزاد امام حسین (ع) که در واقعه کربلا به شهادت رسید، اختلاف نظر قابل توجهی دارند. این امر ضرورتِ تحقیق و مقایسه دقیق منابع، توجه به سلسله سند روایات و در نظر گرفتن زمینههای تاریخی را برای درک بهتر حقیقت آشکار میسازد.
حضرت «علی اصغر» طفل ۶ماهه حضرت سیدالشهدا(ع) است که روز عاشورا در آغوش پدر بزرگوارش به شهادت رسید.
رویداد غمبار کربلا، رویدادى تاریخ ساز است که اشعه هاى تابناک آن فراتر از زمان و مکان، مرزها را در نوردیده و رنگ جاودانگى به خود گرفته است. در این میان سخنان امام حسین(ع) از زمانی که در مدینه حضور داشتند تا لحظه شهادت در کربلا برای دیروز، امروز و آیندگان سراسر درس و آموزه بوده و هست.