متون اخلاقی و معرفتی
محکمکاری در تولید، مورد رحمت خداست
رهبر معظم انقلاب با استناد به حدیث پیامبر صلیاللهعلیهوآله، بر اهمیت اتقان و محکمکاری در تولید تأکید کردند و گفتند: «کار با دقت و هنر، نه تنها ماندگار و زیباست، بلکه رحمت خداوند را به همراه دارد.» ایشان همت کارگران، مهندسان و تولیدکنندگان ایرانی برای خلق محصولات بادوام و فاخر را خواستار شدند.
رازهای سلوک معنوی در یک نامه؛ دستورالعمل اخلاقی میرزا جواد آقا ملکی تبریزی
نامهای کوتاه اما عمیق از عارف نامدار شیعه، میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، که در آن نقشه راه تهذیب نفس، کنترل خوراک و خواب، ذکر، فکر و مراتب سیر روح تا لقای الهی برای یک سالک حقیقی ترسیم شده است.
مثل آهنربا، احترام دیگران را جلب کنید: راهنمای عملی زندگی اخلاقی و با ارزش
احترام چیزی است که با رفتار درست، صداقت و محبت جلب میشود. با تواضع، پایبندی به اصول و کمک به دیگران، نه تنها دلها را به دست میآورید، بلکه مسیر اخلاقی را هم به دیگران نشان میدهید.
الگوسازی در جامعه از اینجا شروع میشود
هدف این الگوی جدید، این ترکیب و ساخت جدید برای آموزش و پرورش باید چه باشد؟ هدف، تربیت نیروی انسانیِ طراز جمهوری اسلامی است.
خانواده دوستی را از امام حسین (ع) یاد بگیریم
امام حسین(ع) به علاقه و حسّ زیبایی دوستی همسرش، توجّه خاصّی می نمود و برخی اوقات به همین خاطر با انتقادات اصحاب و دوستان خود روبه رو می شد؛ ولی به خواستِ طبیعی و مشروع همسر خویش احترام می گذاشت. طبق روایات امام حسین(ع) و سائر ائمه اطهار(ع) به حسّ زیبایی دوستی همسر خود احترام می گذاشتند و امکانات لازم را در حدّ متعارف آن زمان، برای آنها فراهم می نمودند.
هر مسلمان باید بعضی از ادعیه را یکبار در عمر خود بخواند
مرحوم والد آیتالله تألهی معتقد بودند هر مسلمان باید حداقل یک بار در عمر ادعیه یا عمل وارده را انجام دهد.
چرا قرآن «حیات طیبه» را راه نجات انسان امروز میداند؟
در جهانی که با وجود پیشرفتهای فناورانه با بحرانهایی چون اضطراب، افسردگی و فروپاشی خانواده مواجه است، بازخوانی مفهوم قرآنی «حیات طیبه» میتواند راهکاری بنیادین برای بازگشت آرامش و معنویت به زندگی فردی و اجتماعی انسان معاصر باشد؛ مفهومی که قرآن کریم آن را در ایمان و عمل صالح ریشهیابی میکند.
استوریموشن | الگوی تنظیم وقت در بیان امام رضا(ع)
تنظیم درست زمان، کلید تعادل در زندگی است؛ امام رضا(ع) با نگاهی دقیق و کاربردی، مسیر مدیریت وقت را در چهار بخش مهم ترسیم میکنند تا انسان بتواند میان معنویت، معیشت و آرامش درونی توازن برقرار کند.
چرا گناه، روان انسان را بیمار میکند؟
سلامت روان در آموزههای دینی بر تندرستی جسم مقدم است؛ زیرا بیماری دل پایدارتر و خطرناکتر است. احکام الهی و قرآن برای پیشگیری، پاکسازی روح و شفای دلها نازل شدهاند.
درس اخلاق | خداگونه زیستن یعنی هیچ انسانی را طرد نکنیم
آیتالله مجتبی تهرانی در درس اخلاق خود تاکید کردند که خداگونه زیستن یعنی هیچ انسانی را طرد نکردن و همواره دستگیری و عفو کردن حتی در برابر خطا و آزار دیگران. ایشان رفتار پیامبر(ص) را الگوی مؤمنان دانستند که با وجود اذیتهای فراوان، هرگز نفرین نکرد و همواره برای هدایت دیگران دعا میکرد.
آزادی بیان در اسلام؛ حق مقدس یا آزادی مشروط؟
اسلام از نخستین مکاتب فکری است که آزادی اندیشه و بیان را بر پایه کرامت انسان به رسمیت شناخته؛ اما این آزادی تا کجا امتداد دارد؟ بررسی مبانی قرآنی، سیره معصومان و دیدگاه اندیشمندان اسلامی نشان میدهد که آزادی بیان در اسلام، هم گسترده است و هم دارای مرزهایی دقیق و هدفمند.
داستانی از امام صادق(ع) که نژادپرستی را به چالش کشید
در روزگاری که ارزش و شرافت افراد با نسب و قبیله سنجیده میشد، امام صادق علیهالسلام با یک جمله کوتاه، معیار واقعی برتری انسانها را آشکار کرد: شرافت نه با تبار، بلکه با ولایت و ایمان است. داستانی که هنوز امروز هم پیامهای قدرتمند عدالت و برابری را به ما منتقل میکند.
آیا دینداریِ هیجانی ارزشی دارد؟
واعظی نقل میکند که گریه و تأثر شدید صاحب مجلس باعث انفاق ناگهانی و زیاد شد، اما چنین کارهای دفعی ارزشی ندارد. نه عبادت طولانیِ احساسی و نه انفاق لحظهای؛ ارزش در مداومتِ آگاهانه است که از عمق روح برمیخیزد و اثر تربیتی پایدار دارد.
آیا میدانستید اضطراب هم میتواند کفاره گناه باشد؟
مصیبتهای زندگی تنها حوادث تلخ نیستند؛ روایات نشان میدهند آنها درمانگر پنهان گناهانند. امام علی(ع) هشدار میدهند برخی مشکلات، زمینهساز پاکشدن از گناهان قبل از ملاقات با خداست.
کودکی دیروز، نوجوانی امروز؛ جستوجوی معنا در دو جهان متفاوت
کوپنها رفتند و قندها شکسته شدند، اما خاطرات دهه شصت هنوز زندهاند. امروز نوجوانان به جای شمردن کوپن، پلیلیستهای کیپاپ را مرور میکنند و در دنیای دیجیتال دنبال معنا و هویت میگردند. آیا میتوان پلی میان دو نسل کشید و تجربیات دیروز را به دغدغههای امروز پیوند زد؟
لجاجت که باشد، هیچ چیز در انسان کارساز نیست
اسلام یعنی تسلیم در برابر حقیقت. وقتی لجاجت و غرضورزی بر انسان حاکم شود، حقیقت را نمیبیند و صد حجاب میان دل و دیده میافتد. مغرض بودن و عتوّ، روح انسانیت را میپوشاند و هیچ سخن حقی در او اثر نمیگذارد.
سه دامی که أمیرالمؤمنین (ع) به آن هشدار دادند
امام علی(علیه السلام) هشدار داد: خودپسندی، اعتماد کورکورانه به نقاط قوت و علاقه به ستایش افراطی، سه آفت خطرناک برای رهبران و انسانهاست.
یاد خدا چه نقشی در سیر الی الله دارد؟
یاد خدا، در واقع، رمز خودسازى است؛ چرا که به تدریج، انسان را از خودِ حیوانى تهى مى کند و دل را از رذایل اخلاقى پاک مى گرداند و آن را براى پذیرش نور یقین، آماده مى سازد.
بین ربا و شیطان چه ارتباطی است؟ نگاهی به پیام پنهان قرآن
قرآن اثر شیطان را نفیناپذیر میداند، «خبط» و «مسّ» را به دیوانگی فرو نمیکاهد، و علم تجربی نیز هرگز علل غیرمادیِ روانی را نفی قطعی نکرده است.
تجملگرایی؛ سبک زندگی پرزرقوبرقی که جامعه را فقیر میکند
زندگی پرزرقوبرق و نمایش مداوم ثروت، شاید در نگاه اول نشانه موفقیت به نظر برسد، اما پشت این ظاهر فریبنده، بحرانی خاموش در حال شکلگیری است؛ بحرانی که از فرسایش آرام ارزشهای اخلاقی آغاز میشود و تا تضعیف خانواده، اقتصاد و هویت اجتماعی امتداد مییابد. تجملگرایی و اشرافیگری امروز، دیگر یک انتخاب شخصی نیست، بلکه به چالشی فراگیر برای جامعه تبدیل شده است.
راز آرامش و خوشبختی در دنیای پرچالش: آموزههای عملی اسلام برای زندگی شاد
در دنیای پرسرعت و پرچالش امروز، همه به دنبال آرامش و رضایت واقعی هستند. اما آیا میدانستید اسلام مسیر عملی و امتحانشدهای برای رسیدن به خوشبختی ارائه کرده است؟ از توکل به خدا و صبر تا قناعت و شکرگزاری، بزرگان دین نشان دادهاند که رضایت قلبی، تنها با عمل به چند اصل ساده اما قدرتمند قابل دستیابی است.
راههای پیشگیری از افکار منفی و خطورات نفسانی
بر پایهٔ روایات و آموزههای اخلاقی، پیشگیری از افکار باطل با تقویت یاد خدا و عبادات و نیز کنترل حواس و پرهیز از آلودگیهای ظاهری و باطنی تحقق مییابد.
آفات زبان؛ چگونه گفتار انسان را به سعادت یا هلاکت میکشاند؟
یک کلمه میتواند دلها را بشکند، یک سخن میتواند ایمان را فرسوده کند. قرآن و اهلبیت(ع) ما را از خطرات خاموش زبان آگاه کردهاند؛ از غیبت و تهمت گرفته تا دروغ و ناسزاگویی. این گزارش، راهکارهایی برای محافظت از زبان و حفظ ایمان در برابر این آفات ارائه میدهد.
انسانِ صالح، منشأ اصلاح جهان است
اگر انسان را به تفصیل بیان کنند، نتیجهاش عوالم گوناگون میشود و با فشرده شدن همهی عوالم، انسان حاصل میشود. درست شدن انسان یعنی درست شدن همهی عوالم و فساد او فساد همهی عوالم است؛ و اصلاح بیرونی جهان زمانبر، دشوار و بیتضمین است.
کینهتوزی چگونه ایمان، سلامت روان و روابط انسانی را تخریب میکند؟
قرآن از «بیماری دل» سخن میگوید و اهلبیت(ع) کینهتوزی را «سرآمد همه عیبها» میدانند. صفتی که هم ایمان را تهدید میکند و هم آرامش روح و پیوندهای انسانی را از میان میبرد. در این نوشتار، با استناد به آیات، روایات و یافتههای روانشناسی، آثار سوء کینهورزی و راههای عملی پاکسازی دل از این رذیله اخلاقی بررسی میشود.
چرا باید از اجتماعیشدن گناه ترسید؟
اسلام با اجتماعیشدن گناهان به شدت مخالفت دارد؛ زیرا معصیت پنهانی تنها به فرد گنهکار آسیب میزند، اما گناه آشکار، دین خدا را خوار کرده و آثار زیانبار آن به عموم جامعه سرایت میکند. حجتالاسلام رضایی این رویکرد را عقلایی و مستند به روایات دانست.
وقتی عبور از خیابان، پیام تربیتی دارد
آیتالله شاهآبادی با وجود شهرت خیابان لالهزار به فساد، مقید بود از آن مسیر عبور کند. او میفرمود: «میخواهم حضور من حجتی برای مردم باشد.
آیا تفاوت صداقت و امانتداری را میدانید؟
صداقت و امانتداری دو مفهوم بنیادین در اخلاق اسلامی هستند که در آموزههای دینی ما جایگاه ویژهای دارند. این دو فضیلت، نه تنها در زندگی فردی بلکه در روابط اجتماعی نیز نقشی کلیدی ایفا میکنند.
«انسان مطلوب در هندسهٔ جامعهٔ مهدوی: تأملی بر دعای شریف «اللهم ارزقنا توفیق الطاعه»
دعای نورانی «اللهم ارزقنا توفیق الطاعة» که منسوب به حضرت ولیعصر(عج) است، تنها یک متن عبادی نیست؛ بلکه منشوری دقیق برای ترسیم انسان آرمانی و جامعهٔ عدالتمحور مهدوی بهدست میدهد؛ جامعهای که در آن، هر قشر اجتماعی با فضیلتی ویژه، در ساخت تمدن نهایی بشر نقشآفرین میشود.
پذیرش “عذر” و مدارا در روابط انسانی
حدیث امیرالمومنین علی (ع) "عذر برادر خود را بپذیر، و اگر او عذری نداشت برای خطای او عذری بتراش"، تأکیدی بر بخشش، گذشت و حسن ظن در روابط انسانی است. این آموزه با الهام از آیات قرآنی که به عفو، مدارا و دوری از سوءظن دعوت میکنند، به تقویت پیوندهای اجتماعی و جلوگیری از کدورتها کمک میکند. عمل به این توصیه، جامعهای مهربان، بخشنده و باثبات را رقم میزند که در آن صلح و مودت بر خصومت غلبه دارد.
