در فراز هشتم دعای امام سجاد علیهالسلام، ماه رمضان فرصتی برای آگاهی از اوقات نماز و خلوص نیت در بندگی معرفی شده است.
در دعای بیست و هفتم صحیفهی سجّادیه، امام سجّاد علیهالسلام حتی برای رزمندگان اسلام که در میدان جهاد با دشمنان حقّ میجنگند و آرزوی شهادت دارند، چنین دعا میکنند: «خدایا! این اعضا و جوارحی را که به آنان عطا کردهای، چنان قرار ده که تا آخرین لحظه در راه تو به کار گرفته شوند. نه آنکه با اصابت نخستین تیر از پای درآیند؛ بلکه این اعضاء و جوارح در مسیر تو خرج شود.»
امام سجاد علیهالسلام ماه رمضان را مسیر رسیدن به احسان الهی معرفی میکنند. شیعیان حقیقی با آثار عبادت خود شناخته میشوند: شکم لاغر از روزه، لبهای پژمرده، شبزندهداری، نماز و تسبیح مخلصانه. روزه و عبادت باید نشاندهنده اخلاص و عمل واقعی باشد، نه صرف مدعی بودن. این اوصاف، شاخصی برای تشخیص پیروان واقعی اهل بیت علیهمالسلام است.
رهبر شهید انقلاب: من کاری ندارم مرحوم اخوان این شعر را برای چهکسی گفته و برای چه گفته؛ من این شعر را خطاب به صحیفهی سجّادیه میخوانم؛ من این شعر را خطاب به دعای ابیحمزه ثمالی میخوانم.
در اسلام، نیکی به والدین نه تنها یک وظیفه اخلاقی بلکه یک فرمان الهی است که حتی در سختترین شرایط نیز باید رعایت شود. از قرآن تا احادیث پیامبر(ص) و امامان(ع)، همواره بر اهمیت احترام و محبت به والدین تأکید شده است.
یکی از مهمترین عوامل موفقیت فرزندان در زندگی، دعای خیر والدین برای آنهاست. والدین با نیت خالص و خواندن دعاهای خاص میتوانند به تربیت فرزندانی صالح و سر به راه کمک کنند. از دعاهایی برای رفع نافرمانی و پرخاشگری گرفته تا دعاهایی برای موفقیت و هدایت در مسیر درست، هر کدام به نوعی به ایجاد آرامش و رشد شخصیت فرزندان کمک میکنند.
در میان بحرانهای زندگی، از فقر و بیماری تا نگرانیهای اجتماعی و فردی، امام سجاد علیهالسلام در دعای مکارمالاخلاق به انسانها میآموزد که چگونه در شرایط دشوار، عزت نفس خود را حفظ کنند و تنها به خدا توکل نمایند.
امام سجاد علیهالسلام، شکر خدا را برای ورود به ماه رمضان و هدایت به حمد الهی لازم میدانند. اگر انسان اهل حمد نباشد، از محدوده انسانیت خارج و به بهیمیت میرسد. در روایت دیگری امام صادق علیهالسلام فرمودند: ذکر «الحمدلله رب العالمین» صبح و شب انسان را در شمار شاکران قرار میدهد.
یکی از اوصاف برجسته امام سجاد«علیهالسلام» انس با قرآن کریم و بهرهگیری از آن در کلام، اعمال و منطبق بودن رفتار ایشان بر مضامین و مفاهیم قرآن بوده است.
خواندن قرآن، تلاوت سوره یس و آیهالکرسی، صدقه دادن و دعای صحیفه سجادیه از اعمال مستحبّی است که بر اساس روایات، شادی و آرامش روح درگذشتگان به ویژه والدین را فراهم میکند و ثواب آن برای خواننده نیز محفوظ است.
موضوع اصلی دعای دوازدهم صحیفه سجادیه اقرار به گناه، درخواست بازگشتن به سوی خدا، عوامل سلب توفیق از دعا، ویژگیهای بندگان تائب و خصلتهای بهترین بندگان خدا است.
گرفتاری، تنگی رزق و بستهشدن راههای زندگی از آزمونهای همیشگی انسان است. در متون معتبر اسلامی، دعاها و اذکاری از پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) نقل شده که برای گشایش کارهای بسته، رفع فقر و آرامش دل بسیار سفارش شدهاند.
حجتالاسلام و المسلمین صالحی با تأکید بر اینکه دعای دوم صحیفه سجادیه، دائرة المعارفی فشرده از زندگانی و صفات رسول الله (ص) است، گفت: امام سجاد (ع) در دوران خفقان پس از عاشورا، با محوریت بخشیدن به «صلوات کامل» بر پیامبر و اهل بیت ایشان (ع)، راه نجات امت را تمسک به ثقلین تبیین میکند.
صحیفه سجادیه، به عنوان یکی از اصیلترین متون دعایی شیعه، نه تنها کتاب نیایش، بلکه رسالهای در روانشناسی معنوی است که راههای دستیابی به آرامش وجودی را با ژرفترین بیان ترسیم میکند. در این نوشتار به جنبههای آرامشبخش این دعاها توجه شده است. در بحرانها و تلاطم ایام پناهبردن به جملات شفابخش این دعاها روزنهای به آرامش است.
صحیفه سجادیه کتابی است حاوی مجموعهای از ادعیه منسوب به امام سجاد (ع) که پس از قرآن کریم و کتاب نهج البلاغه از ارزشمندترین معارف الهی محسوب میشود و به همین علت لقب “اخت القرآن” را نیز به آن داده اند. حضرت سجاد علیه السلام پس از واقعه کربلا و محدودیتهای اعمال شما برای جلوگیری از بیان حقایق، از زبان دعا برای راهنمایی انسان و پرداخت و اقدام به ارائه رهنمودهای ارزشمندی کرد که بسیاری از دانشمندان بزرگ را مورد تحیر قرار داده است.
آیتالله عبدالله جوادی آملی از مراجع تقلید در پیام تصویری به پانزدهمین کنگره بینالمللی امام سجاد(ع) بر اهمیت تعلیم و تهذیب در جامعه اسلامی تاکید کرد و گفت: صحیفه سجادیه منشور تربیت و بیداری امت اسلامی است.
چهاردهمین دعا از مجموعه دعاهای صحیفه سجادیه از امام سجاد (علیه السلام)، در ۱۶ فراز تنظیم شده که درباره دادخواهی از ستمگران و ستمی است که به حضرت وارد شده است.
تقوا، حصار نیست که انسان را محدود کند، بلکه نظامی از آگاهی و انتخاب است. فرد متّقی از روی ترس عمل نمیکند، بلکه بر پایه شناختش از خیر و شر تصمیم میگیرد.
دعای امام سجاد: اى خداى من اگر در پيشگاه تو بگريم تا پلکهاى چشمانم بيافتد، و به آواز بلند بنالم تا صدايم قطع گردد، و در برابر تو بايستم تا پاهايم ورم كند.... با اين رفتارها سزاوار از بين بردن گناهى از گناهانم نمیگردم.
شیعیان، همواره صحیفۀ سجادیه را همچون یک منبع اصیل اندیشۀ اسلامی تلقی کردهاند. بهسبب همین توجه گسترده، نسخههای مختلف و شروح و ترجمههای صحیفه را میتوان در مناطق مختلف شیعهنشین مشاهده کرد.
هر اطاعتی از شیطان، مصداق عبادت شیطان است؛ یعنی هر چه مطابق امر الهی نباشد، اطاعت و عبادت شیطان است.
استاد حوزه علمیه قم با اشاره به آیات قرآن و روایات درباره جایگاه دعا، گفت: در منظومه معارف دینی، دعا نهتنها وسیله ارتباط انسان با خدا، بلکه ستون دین و روح عبادت به شمار میرود.
معاد مبتنی بر روح بوده و بر اساس آن روح پس ازمرگ به بدن انسان دوباره باز میگردد، وقتی میگوئیم انسان در آخرت پاداش داده میشود، چیزی باید وجود داشته باشد تا آن پاداش یا کیفر را درک کند.
از آنجایی که هر چیزی آفتی دارد، یکی از آفات عبادت، تنبلی است. سستی و کاهلی در امر عبادت، یکی از نشانههای کمتوفیقی از جانب خداوند متعال است؛ چرا که نشاط در عبادت، منّتی بزرگ است از جانب معبود بر بندهاش، که سعادت دنیا و آخرتِ او را در پی دارد.
ادعیه باران از دعاهای معروف نزد اهل بیت است که از امام حسین (ع)، امام رضا (ع) و در صحیفه سجادیه نقل شده است.
نوزدهمین دعا از کتاب شریف صحیفه سجادیه بهترین دعا در طلب نزول باران و رحمت الهی است که به «دُعَاء المَطَر» شهرت دارد.
طلب رحمت الهی از طریق خواندن نماز باران از خداوند، یک درس توحیدی است که ذات مقدس پروردگار و خواست او را ورای هر چیزی دانسته و از گرداننده جهان هستی طلب باران میکند.
معاونت پژوهش مرکز تخصصی صحیفه سجادیه قم گفت: صحیفه سجادیه، صرفاً یک مجموعه دعا نیست، بلکه نقشه راهی تمدنی برای سبک زندگی اسلامی است. امام سجاد(ع)، از دعا نه فقط بهعنوان نیایش، بلکه بهعنوان قالبی تعلیمدهنده استفاده کرد. بهعبارتی، معارف شیعی را در قالب دعا به شاگردان و مؤمنان انتقال داد.
زندگی امام سجاد (علیهالسّلام) یکی از مهمترین نقطههای عطف در تاریخ اسلام است. دورانی که به واقع یک پیچ تاریخی بزرگی به شمار میرفت. شناخت این دوران و آثار این امام عزیز یکی از مهمترین وظایف شیعیان است. یکی از آثار امام سجاد (علیهالسّلام) در این دوران، صحیفه مبارکه سجادیه است.
در دعای سوم صحیفه سجادیه فرازی است در رابطه با ملائکی که در رابطه با باران مشغول فعالیت هستند.